Rallkumaurinn Bjrn Waldegrd (og Porsche 911).

ri 1960 heyrist ekki tala um rallakstur slandi - a hugtak var ekki ftt hrlendis tt lklega vru hvergi kjsanlegri vegir fyrir rallakstur. daga var samband vi tlnd me ru snii en n ekkert Internet og frttamilun me ru snii. Frttir af kappakstri erlendis voru ekki daglegt brau.

Af einhverjum stum var trlega langt milli slandis og Svjar essum rum - jafnvel lengra en milli slands og Bandarkjanna. eim sem fru til framhaldsnms erlendis var me msum htti beint til Danmerkur og Noregs en sur til Svjar. Einhverjar stur voru fyrir v g hef heyrt fleiri en eina. g valdi Svj til framhaldsnms ri 1964 vegna ess a flestir vissu a snskur inaur var rari en bi s danski og norski og v hlaut, a mnum dmi, snsk tkniekking a vera eftirsknarverari. g hef aldrei urft a sj eftir v vali n ess a me v s g nokkurn htt a ja a v a kollegar mnir lrir Danmrku og Noregi su ekki menn fyrir sinn hatt.

Sem hugamaur um bla fr g fljtlega a fylgjast me blarttum eftir a g var sestur a Stokkhlmi ri 1964 enda var eim ger mjg g skil snska rkissjnvarpinu. Og ur en langt um lei voru nfn bor vi Picko Troberg, Joakim Bonnier, Ronnie Peterson (fr rebro, eins og einn bekkjarflaga minna btti alltaf vi), Erik Carlsson, Gunnar (Volvo) Andersson, Sylvia sterberg og Tom Trana farin a hljma kunnuglega eyrum enda fremsta flki akstursrttum essum tma allt Svar sem voru sumir jafnframt fremstu r aljlegu ralli. Er ekki a orlengja um a a g fylgdist me rallakstri eins og ru mtorsporti af vaxandi huga, aallega sjnvarpi, og reyndi a missa ekki af neinu. runum upp r 1966 komst maur ekki hj v a taka eftir nafninu Bjrn Waldegrd, sem var byrjandi, en sem stti jafnt og tt a meisturunum hverri keppninni ftur annarri. Hann vakti verskuldaa athygli upp r 1962 Snska rallinu en k hann VW 1500S (sem var ekki Bjalla eins og tla mtti fljtu bragi heldur bll me venjulegu lagi en vl aftur ) og ni eim bl 3ja sti 1967 eftir a hafa barist um eitt af fyrstu stunum 2 r r. Bjrn Waldegrd vakti srstaka athygli fyrir frni akstri og tti strax skemmtilegur keppnismaur og sjlfrtt velti maur fyrir sr hve langt hann myndi geta n betri bl en VW.

VW 1500 kom fyrst á markaðinn 1961 og sem Variant (station) 1964. Þetta þóttu góðir bílar á sínum tíma. Porsche 356 B/Carrera 2 af árgerð 1962 eins og Berndt Jansson sigraði á í Sænska rallinu árið 1963. Þessi bíll var léttur en með 160 ha vél.

 

Snska rallinu 1968 keppti Bjrn Waldegrd Porsche 911 T og ni fyrsta stinu eftir einstaka frammistu. etta gat svo sem veri heppni. En egar Bjrn Waldegrd sigrai Snska rallinu 1969 og me yfirburum Porsche 911 L, blasti samhengi hlutanna vi manni. egar hann geri sr lti fyrir og vann Snska ralli einnig ri 1970 Porsche 911 S, fr g eins og margir fleiri a sp fyrir alvru Porsche 911 - a er nefnilega svona sem akstursrttakeppnir selja bla. essum tma tti g ekki fyrir a ta svo a var ekki um a a ra a kaupa bl hva Porsche sem var me drustu blum en meira um a seinna.

Byrjai ,,Bjllu

Ekki minnkai huginn fyrir a a Bjrn Waldegrd var essum tma lilega tvtugur eins og undirritaur og v me yngstu kumnnum toppbarttunni rallinu. Hann hafi byrja sinn ferill sem rallkumaur 1962 aljlegri keppni VW 1200-Bjllu. Bjallan var nokku seig rallakstri, var oft ofarlega stigatflunni, en enginn hafi essum tma ni fyrsta stinu Snska rallinu VW-Bjllu ef undan er skilinn Harry Bengtson sem vann rallið 1956 (reyndar hefur VW aldrei san unni Snska ralli). egar Bjrn skipti yfir WV 1500 1964, en s bll kom fyrst markainn 1961 vi hli Bjllunnar (og 1963 sem alsvagninn Variant), fr strax a bera honum keppninni enda var hann kominn eitt af efstu stunum 1967.

Regla ea ?

rallakstri telja sumir sig geta snt fram kvena reglu sem ri og a hn s svona: 1. stig: kumaur, sem vekur athygli fyrir framr skarandi aksturstkni og hfileika og nr einhverju af efstu stunum rtt fyrir fremur ltt spennandi bl, fr tilbo fr framleiendum betri bla framleiendum sem leggja meira upp r aktursrttum við ímyndarsköpun en arir. 2. stig: kumaurinn gengur til lis vi njan framleianda me tilheyrandi stuningi. 3. stig: Ni kumaurinn topprangri fara framleiendur lakari bla a leggja fyrir hann snrurnar me gylliboum v skyni a bta myndina. 4. stig: Lti hann til leiast, lkur ferli hans yfirleitt eftir a hafa veri nearlega stigatflum nokkur r blankur ea rkur eftir atvikum.

Sterkur bll

Hva sem um essa reglu verur sagt gildir hn ekki nema a litlu leyti fyrir Bjrn Waldegrd v hann hlt fram a vera toppbarttunni aljlegum rallkeppnum um allan heim og sasta rallkeppnin sem hann vann var ri 1990 Toyota Celica GT-Four.

En snum aftur til rsins 1967. Eftir frkilega frammistu Bjrns VW 1500 Snska rallinu venti hann snu kvi kross og gekk til samstarfs vi Porsche sem lagi honum til fyrstu njan rallbl af gerinni 911 T me 130 ha vl (sar 911 L og S sem voru me mekanskri innsprautun af gerinni K-Jetronics fr Bosch sta blndungs og voru með 160 ha vl). Kortalesari var Lars Helmr. Porsche hafi lti komi vi sgu Snska rallsins um langt skei en bj a fornri frg v 4 kumenn hfu unni keppnina Porsche 356 hvorki meira n minna en 4 r r, 1951, 1952, 1953 og 1954 (fyrsta keppnin Snska rallinu var haldin 1950). Porsche hafi v ekki unni essa keppni 13 r me einni merkilegri undantekningu: Berndt Jansson, me Erik Pettersson til astoar, stal senunni af Volvo PV 544 ri 1963 egar hann vann keppnina Porsche Carrera. S Carrera var af eldri gerinni, .e. 356 B/2.0 me 1966 rsm 6 slindra vl (me 4 yfirliggjandi kambsum) en s Carrera 2 var framleiddur runum 1961- t.o.m, 1963 sem 356 B og 356 C.

allri 52 ra sgu Snska rallsins hefur einungis ein bltegund unni keppnina oftar en Porsche, sem hefur unni hana 8 sinnum en a er Saab sem hefur 10 sinnum veri sigurvegari.

Porsche 911 S af árgerð 1966 var með 1991 rsm 6 sílindra 160 ha vél og var frá og með 1968 fáanlegur með Sportomatic sem var kúpplingslaus alsamhæfður gírkassi og undanfari Tiptronics skiptingarinnar sem kom 1989. Þegar það var gert heyrum kunnugt seint á árinu 1979 að Björn Waldegård myndi keppa á Mercedes-Benz 450 SLC með 5 lítra V8-vél í alþjóðlegum rallkeppnum voru margir vantrúaðir á að hann myndi ná miklum árangri á svo þungum og stórum bíl. Þótt Björn keppti einungis þetta eina ár á þessum bílum varð árangur hans góður vitnisburður um gæði þessara bíla og hæfileika hans sjálfs.

 

Porsche 911 kom fyrst markainn sptember 1964 (nefndist reyndar 901) og tk vi hlutverki 356 sem var framleiddur fram samhlia t ri 1965. Auk ntskulegra tlits en 356 var hnnun 911 a msu leyti srstk og tti eftir a sanna gildi sitt, m.a. sem sj m v a essi bll er enn framleiddur samkvmt upphaflegu hnnunarforsendunum. Boddi er einu stykki, ltt en grarlega sterkt. Snerilstyrkur Porsche 911 var starx 1964 miklu meiri en annarra sportbla af svipari yngd. Porsche 911 hafi jafnframt einn stran kost umfram flesta flugari sportblana 7. ratugnum; hann var jafnframt gilegur tveggja manna snattbll. eir sem fjrfestu Porsche gtu nota hann til a fara allra sinna fera og, ef eim sndist, nota hann til keppnisaksturs egar hentai og n ess a urfa a breyta honum ea srtba. Og a sndi sig fljtt a Porsche 911 oldi keppnisakstur samhlia venjulegri notkun, hvort sem var olakstur brekkum svissnesku Alpanna, brautarkeppni, kvartmla, Austur-Afrku ralli ea Trans-America-keppnin vert yfir Bandarkin ekki einungis bodd og undirvagn reyndist standast lagi a geri vlbnaurinn einnig. a er lngu opinbert leyndarml a a arf idjt og einstakan trassa til a eyileggja Porsche 911 en au fyrirbrigi eru engu a sur til eins og dmin sanna.

Einstk gerarflokkun

Hinar msu gerir Porsche 911 eru ekki mismunandi drar eins og ttt er um venjulega bla (a er ekkert ,,Super Special Sport DeLuxe til hj Porche): Targa Florio, GT 2, Carrera 2 og Turbo eru 4 mismunandi gerir af Porsche 911 me afturhjladrifi (2WD). Grunnbllinn af hverri ger smu rgerar kostar svipa og allar eru gerirnar fanlegar me aukabnai af sama lista aalatrium. a sem skilur essar gerir smu rgerar a er mismunandi staalflokkun sem gildir um vlarstr, hnnun og bna eftir kvenum reglum aljlegra aksturkeppna, aallega Evrpu, sem eigendur blanna hafa hug a taka tt . Til a gira fyrir misskilning getur veri talsverur vermunur milli mismunandi gera eftir rgerum. Sem dmi er 911 T af rger 1973 ekki eins eftirsknarverur og Carrera RS af smu rger. Carrera RS af rger 1973 var gtubll smu gerar og hinn frgi Carrera-keppnisbll (1974 kom Carrera me breiari dekk og felgur en me aflminni vl en s var srstaklega gerur fyrir bandarska markainn). Carrera RS tti meira tff en T-gerin og v var mrgum T-blum breytt Carrera RS. Slkir blar, af falskri Carrera RS-ger, eru verminni n en bll jafn gu standi af upprunalegri T-ger sem ornir eru mjg sjaldgfir.

Eldri 911 blarnir fram a 1990 eru ekki drir rekstri mia vi ara alvru sportbla. Miklu mli skiptir a flestir strstu boddhlutir passa milli margra rgera og sama gildir um msa ara varahluti 911. Sem dmi um drustu vihaldstti eldri 911 m nefna a gera m r fyrir v a urfi a endurnja framdempara eftir rmlega 60 s. km. eir kosta sitt. Vlina arf a taka r, opna og yfirfara eftir 130 s. km. akstur en a er ekki dr ager. Grkassa og drif arf a taka upp eftir 250 s. km s um hflegan keppnisakstur a ra.

En hva um Waldegrd ...?

Hann keppti fram Porsche 911 uppr 1970 en k jafnframt blum af msum rum tegundum mismunandi rallkeppnum, oftast me Hans Thorszelius sr til astoar; 1973 var a Fiat 124 Abart Monte Carlo-rallinu, VW 1303 Snska rallinu, Porsche 911 A-Afrkurallinu og BMW 2002 Grikklandi, talu og Bretlandi (RAC) og ni hvergi teljandi rangri. 1974 keppti hann Toyota Celica Plska rallinu, Porsche 911 A-Afrkurallinu (lenti 2. sti), Opel Ascona sund vatna rallinu (Finnlandi) og Toyota Corolla RAC-rallinu Bretlandi (4 sti). 1975 byrjar Bjrn Waldegrd a keppa Lancia Stratos og sigrar Snska rallinu a r, hann sigrar einnig talu og ri seinna var hann nr. 2 Stratos Monte Carlo. 1976 stal Waldegrd senunni egar hann vann tlsku rallkeppnina Stratos nokku sem talir ttu erfitt me a stta sig vi (einhver helv. Svi tlskum bl ....). 1977, 1978 og 1979 var nafni Bjrn Waldegrd efst stigatflum allra helstu rallkeppna heiminum en k hann Ford Escort RS. Hann hafi ekki sagt skili vi Porsche 911 v hann var 4. sti honum A-Afrku-rallinu 1978.

a a Waldegrd skyldi velja Porsche 911 til a keppa Austur-Afrku-rallinu segir heilmiki um blinn v etta er almennt talin ein allra erfiasta aksturskeppni ar sem reynir grarlega styrk blanna.

ri 1980 keppti Waldegrd Fiat 131 Abart og ni 3. sti Snska rallinu og einnig Monte Carlo. ri 1980 var srkennilegt tmabil rallsgu essa kappa en samdi hann vi Daimler-Benz og tk a keppa stru sportblunum 450 SLC 5.0 og 500 SLC. Fir hfu tr v a honum tkist a n teljandi rangri essum ungu blum. En a er til marks um gi blanna og hfileika Waldegrds a hann ni 1980 fjra stinu Plska rallinu MB 450 SLC 5.0 og 5. stinu Nsjlenska rallinu sama ri MB 500 SLC og krnai svo verki me v a vinna Kpurralli MB 500 SLC me glsibrag. Hann keppti ekki nema etta eina r Mercedes-Benz en frammistaan var engu a sur grarleg auglsing fyrir Daimler-Benz.

Toyota Celica

upphafi keppnistmabilsins 1981 var Bjrn Waldegrd enn besta aldri, 37 ra. Hann hf keppnistmabili me v a vera 8. sti Ford Escort RS Monte Carlo-rallinu. Um sama leiti nust samningar milli hans og Toyota sem lagi til Toyota Celica samt tknilii og ru tilheyrandi. Fyrsta prfraunin Celica var Plska ralli 1981 ar sem Waldegrd ni 3. stinu. Hann tk tt 5 rum rallkeppnum ri 1981 Toyota Celica en lauk einungis einni eirra alls konar bilanir uru til ess a hann var a htta keppni svo sem Frakklandi, Grikklandi, Bretlandi og Kpur. ri 1982 byrjai heldur ekki vel v brotnai drifi Celica Plska rallinu og geri r vonir a engu. Bjrn Waldegrd lt ekki deigan sga en geri sr lti fyrir og sigrai Nsjlenska ralli og var riji Kpurrallinu.

Keppnistmabili 1983 var Celicu skipt t fyrir Celica TC Turbo og a hf Waldegrd me v a lenda 12. sti sund vatna rallinu Finnlandi og var a htta talska rallinu vegna vlarbilunar. Hann sigrai hins vegar eftirminnanlega Kpurrallinu en lenti rekstri Bretlandi (RAC) og var a htta eirrri keppni sem var 70. aljlega rallkeppnin sem hann hafi teki tt fram a v.

essari grein lkur me v a nefna a runum fr 1984 og ar til Bjrn Waldegrd dr sig hl 1992 var hann toppbarttunni llum helstu rallkeppnum r hvert Toyota Celica TC Turbo, Supra 3.0 og GT Four. Hann sigrai A-Afrkuralli 1984, var 2. sti ar og Kpurrallinu ri sar, sigrai A-Afrkurallinu og Kpurrallinu 1986, ni 3. sti Breska rallinu 1988, sigrai A-Afrkurallinu enn n ri 1990, lenti 4. sti eirri keppni ri sar og var a htta keppni v sama ralli 1992. a var sasta rallkeppnin sem Bjrn Waldegrd tk tt en k hann Lancia Delta HF Integrale en í þeim bíl kviknaði eldur. Segja m a a hafi veri vel vi hfi hj Birni a lta A-Afrkuralli vera lokapunktinn einstaklega glsilegum ferli sem rallkumaur hann var lngu orinn srfringur Austur-Afrku rallinu og hagvanur Kenya.

Leó M. Jónsson

Netfang höfundar

Fleiri greinar um bíla

Aftur á forsíðu