V-10 Chrysler-vlin og Dodge Viper

eftir Leó M. Jónsson vélatæknifræðing.

Viper getur tt hggormur ea nara. Einhver srstk tilhneiging virist vera til ess a nefna hraskreia bla, sportbla sr parti, latneskum heitum skra skrikvikinda. Dmin eru nokkur og ngir a nefna Cobra, Spider, Serpent, Venom til vibtar Viper.

a er dlti undarlegt, svona eftir a hyggja, hvers vegna Chevrolet Corvette, ,,essi eini alvru amerski sportbll" eins og hann er oft nefndur, skyldi f a vera einn um hituna allan ennan tma, a.m.k. san alvru Tunderbird sng sitt sasta upp r 1960, og srstaklega eftir a Corvette fkk nja lagi 1984 en tldu margir a tfrar blsins hefu dofna verulega. Hefi v veri sp, fyrir 15 rum ea svo, a Chrysler myndi skella sr slaginn me 10 slindra V-vl hefi spmaurinn veri litinn vankaur.

Margir hfu litla tr v a plast myndi koma sta stls blum tt langt s san fari var a framleia yfirbyggingar bla, ekki sst sportbla, r trefjastyrktum plastefnum. rtt fyrir fordma hefur plasti aldrei veri vandaml sambandi vi vihald,

Viper er vibragsfljtari en allir arir raframleiddir blar fyrir venjulegri umfer. Enginn slr honum vi. Vibragi er undir 4,5 sek fr kyrrstu hundrai.

vigerir ea ryggi, a.m.k. ekki hva varar Corvette. Hins vegar fylgja ,,plastblum" srstk einkenni sem ekki eiga vi alla. Til gamans m geta ess a einn af metslublum Renault, rmisbllinn Espace, en hnnun hafa nnast allir arir blaframleiendur apa eftir, er me yfirbyggingu r plasti. Renault hefur lti hampa v, vegna fordmanna urnefndu.

Plast hefur ann kost a vera mjg sterkt efni en samt ltt. sari rum hefur straukin notkun og endurnting plasts gert a a hagkvmara hrefni inai, .m.t. bla- og flugvlainai

,,CORVETTE TA"

Dodge Viper kom fyrst fyrir sjnir sem sningarbll alrkis-blasningu Bandarkjunum ri 1989. Bllinn vakti strax grarlega athygli. fyrstu tri v enginn a Chrysler myndi raframleia ennan bl ea neitt lkt honum og innan r herbum ess

Robert Lutz

hefur a heyrst a eir hafi ekki veri mjg trair a sjlfir. Athyglin sem bllinn, nnast hlfsmaur, vakti fyrrnefndri sningu, var aftur mti til ess a kvrun var tekin um framleislu. egar nrunfn eru amerskum tryllitkjum er Texarinn Carroll Shelby oft me puttana dminu. Hann hafi veri a hjlpa Chrysler upp r 1985 a blsa lfi einhverja vsitlubla og, muni g rtt, seldi Chrysler t.d. bl sem nefndist Dodge Daytona Shelby; framdrifinn sportlegan smbl sem bi var a kalla llum hugsanlegum nfnum og teygja hann og toga allar ttir rger eftir rger. Carroll Shelby, fyrrum trkkdrver, kjklingabndi, kappakstursmaur, blahnnuur, blasmiur o.fl. kom reyndar vi sgu Viper eins og Cobra (hj Ford upphafi). Hann var ekki hfundur Viper-blsins heldur einn af eim sem lgu rin. a vri frekar a forstjri Chrysler, tknimaurinn Robert Lutz, vri talinn hfundur Viper en hann segir sjlfur a bllinn s rangur vel heppnarar hpvinnu. Robert Lutz, er fddur og uppalinn Sviss. Lee Iacocca ni honum fr Ford Evrpu og geri a eftirmanni snum mijum 9. ratugnum. Robert Lutz tti a baki glsilegan feril sem stjrnandi tknimla hj GM Evrpu (Opel), sar hj BMW, Ford Evrpu en aan kom hann til Chrysler sem arftaki Iacocca. Lutz er og hefur veri driffjrin bak vi Viper. Einn eirra manna sem hann leitai ra hj er Carroll Shelby enda eru eir gkunningjar. eir voru a.m.k. sammla um a Viper yri a baka Corvette og a best vri a gera a einfaldan htt me rautreyndri tkni eins og Shelby hafi reyndar gert snum tma me Cobra (sar Shelby Cobra); ,,me ngu mrgum helv. hestflum fyrir vargana", eins og hann mun hafa ora a sjlfur.

Sterk og stf grind, heil hsing a aftan, klafar a framan, bi a ofan og nean og vl me ngilegt slagrmi til a hestflin yru yfir 400 og beinskiptur 6 gra kassi; .e. einfalt, sterkt, ltt og aulreynt. Fyrsti raframleiddi Viper er opinn bll, rger 1992

egar sest er undir stri Viper er a ekki svipa v a smeygja sr niur holu listflugvl; dti er nnast allt upp og utan um - maur verur partur af blnum. rtt fyrir etta er rmi fyrir strvaxna menn undir stri Viper. Skringin er m.a. s a forsprakkinn, Robert Lutz (forstjri Chrysler) er str og mikill rumur og leikur sr Viper hvenr sem fri gefst.

framleiddur janar 1992. Chrysler sndi Viper II, (GTS Coupe) me toppi ri 1995 og raframleiddi hann fr og me rger 1996 (RT/10 Roadster fr 1996 er me 415 ha vl og GTS Coupe er me 450 ha vl rger 1997, GTS-R (R = Racing) er me 700 ha vl).

HNNUN

talska Pininfarina hefur veri ora vi tlitshnnun Viper. egar eir hj Chrysler eru spurir t au ml yppa eir bara xlum; hnnun? Hverjum er ekki sama um a - arna er bllinn - er hann ekki key?.

Viper er tpur fjrir og hlfur metri lengd og berandi breiur. Vegna ess hve bllinn er lgur leynir strin sr en botnskugginn er mta og hj BMW 500. Hjlhafi er 2,4 m. Eigin yngd er um 1850 kg. Viper er tveggja manna bll. honum er ekkert pjattdrasl, engin lxusbnaur, fkkst hann brtt me loftklikerfi. Troa m smilegu tvarpstki mlabori (en til hvers?)

TRLEG ....

8 ltra 10 slindra V-vlin, sem er r li, mun vera aalsta ess mikla huga sem bandarskir kaupendur hafa snt Viper. rtt fyrir a tryggingarigjld bla hkki m.a. me auknu slagrmi vlar og Viper s einn allra drasti bll a tryggja Bandarkjunum, hefur a ekki haft nein merkjanleg hrif sluna. Margir eirra sem kaupa bla vegna vlaraflsins virast hugsa sem svo; hvers vegna a kaupa bla me 8 slindra vl egar hgt er a f bl me 10 slindra vl? tt Viper s dr rekstri, m.a. vegna trygginganna, kemur s kostur mti a hann er, samkvmt niurstum opinberra kannana einn eirra 10 bla bandarska markanum sem rrnar minnst a vergildi eftir notkun.

Hugmyndin a V-10 vlinni mun hafa ori til upp r 1985 egar erfilega gekk a selja Dodge Ram pikkpp, m.a. vegna ess a 5,9 ltra V8-vlin tti ekki jafn flug og stru blokkar vlarnar, 7,4 ltra GM og 7,5 ltra Ford - vlar me meirihttar tog. r geru a a verkum a GM og Ford ttu markainn fyrir strri pikkppa. Smrri blokkar 5,9 ltra Chrysler vlin var ekki ger flugri neinn hagkvman htt. Eftir erfileikatmabili, yfirvofandi gjaldroti og bjrgunina runum um og eftir 1980, tti Chrysler enga strri blokkar vl sem komst fyrir hddinu Dodge Ram og a sem verra var; llum srverkfrum til framleislu slkri vl hafi veri farga fyrir lngu. S mguleiki a dusta ryki af gamalli V8-strvl til a endurbyggja og uppfra var v ekki fyrir hendi. kom Bob Lutz me nnast svfnu en brsnjllu tillgu a bta 2 slindrum vi 90 5,9 ltra vlina. Me v mti mtti nota miki af eim hldum sem egar vru fyrir hendi en f fram mjg fluga en fyrirferarlitla vl!

eir sem hfu ann vana a sj andskotann hverju horni su fyrir sr anna strfask bor vi ,,Edsel-htina" forum hj Ford; - V-10, sgu menn, er venjuleg vl - og

V-10 vlin er upphaflega 5,9 ltra V-8 me ,,vibyggingu". rtt fyrir hrakspr upphafi hefur essi vl stai sig vel og ykir hafa auki tknilegan hrur Chrysler. Fr og me rger 1996 ( Ram og Viper) er essi vl me mun einfaldara vlstrikerfi, eitt samsttt kerfi, JTEC/PCM, sem auveldar bilanaleit.

amerskum blakaupendum er alltaf illa vi allt sem er byltingarkennt; ,, sjii hvernig fr me Corvair hj GM, Pinto hj Ford, Pacer hj AMC o.fl. o.fl" V-10 vl yri heldur aldrei jafnvgi sem ddi endanleg vandaml, jafnvel vinnubl - og vinnubla keyptu aallega bndur og verkamenn sem sastir litu vi njungum! annig gekk dlan.

En Lutz st fastur snu. Sem tknimaur, og me vsni eftir langa reynslu utan Bandarkjanna, s hann tal nja mguleika fyrir Chrysler me essa vl og enga tknilega erfileika svo flkna a ekki mtti leysa . Hann benti, m.a. mli snu til snnunar, 5 slindra vlarnar hj Audi og Benz, vlar sem rtt fyrir hrakspr hefu margsanna gildi sitt, benti a V-10 vlar tkuust land- og sjvlum bi Japan og Evrpu - a ekki vri minnst Formlu 1-vlarnar fr Honda, Renault og Alfa Romeo - etta vri v ekki venjulegt fyrirbrigi: Vrnin fr a bila og fleiri ltu sannfrast.

Smu var tilraunavl og byrja a prfa. meal ess fyrsta sem kom mnnum vart var a gangur vlarinnar var jafnari og ari en eir hfu vnst - engin alvarleg titrun myndaist sem ekki mtti eya n erfileika. Sustu efasemdum hafi veri eytt og menn uru samstiga framhaldinu.

En n mtti spyrja sig hvers vegna arir framleiendur hafi ekki kosi a fara smu lei og Chrysler? sturnar eru margar. Nefna m a talsver htta var flgin v a byggja 90 5,9 ltra vlinni. V-10 vlar hafa auk ess tilhneigingu til a vera umfangsmiklar og ungar. skilegasti samhalli slindraraa V-10 vl (og V-6) er 72 en ekki 90 eins og Chrysler sat uppi me fr 5,9 vlinni. vill fylgja ungum vlum titringur sem getur veri erfitt a jafna t. rtt fyrir essa neikvu forgjf hefur Chrysler tekist a ra sna V-10 vl annig a hn er me v besta sem fst markanum fyrir strri vinnubla (Ram V-10) ar sem togi er eftirsttast og hn virist ekki sur standa sig Viper ar tt ar snist mli um hestfl. Giska m a yngd V-10 lvlarinnar s svipu og 5,9 ltra V-8 r steypustli (sagt n byrgar).

Titringi sem skapast vegna 90 samhallans, sta ess skilega 72, er eytt me jafnri kveikjur; grurnar milli neista kveikjurinni eru mismunandi. a er svo sem engin nbla v margir muna eftir fyrirbriginu V-6 vlum fr Buick/Kaiser (,,odd firing").

Vlarblokkin er r lsteypu en slindrar eru r steypustli og rennt stringar blokkinni. Neri hfuleguklossar eru steyptir eitt stykki sem bolta er fast og myndar eins konar ramma sem stfir blokkina. Stimplarnir eru me berandi um hliarsklmum til a koma veg fyrir a hvsandi hlj myndist niurslagi. a kemur hins vegar mrgum vart a essi V-10 vl, sem er me lheddum, skuli vera me undirlyftustngum og vkvaundirlyftum upp gamla mtann, a vsu me rllu, en neitanlega er a dlti traustvekjandi. Undirlyfturnar virist ekki h vlinni; raua striki nningshraamlinum er vi 6000 snm og ann snning olir hn me glans. a mun hafa veri Lamborghini talu (drttarvlaverksmija sem einnig er frg fyrir sportbla og sem Chrysler n me h og hri) sem astoai vi run lheddanna en eir hafa reynslu af framleislu V-12 vla me lheddum.

Viper vlin er me 2 ventla fyrir hvern slindra og jppun 9,1:1. Maur getur mynda sr hva V-10 vlin gti me fleiri ventlum og ofanliggjandi kambsum - tli eir su ekki a dunda sr vi eitthva svoleiis hj Lamborghini? - amerskir ,,tjnarar" hafa ekki veri neinum vandrum me a n yfir 700 h t r vlinni (Hennessy en Viper Venom (520 h) fer kvartmluna 11,8 sek/198 km/klst).

verml slindra er 4" og slaglengdin 3.88". Slagrmi er v 488 kbik, reikna upp gamla mtann. Utan vlinni er htknibnaur bor vi kveikjulaust neistakerfi, beina innsprautun brunahlf, flisjafnaar pst- og soggreinar og njasta tkni hva varar tlvustringu. verur a segja eins og er a a gleur manns gamla hjarta a sj eina reim knja allt dti utan vlinni sta flkins og leiinlegs fjlreimaverks. Hestflin upphaflega Viper mlast 400 vi 4600 snm. Hmarkstogi er 672 Nm vi 3600 snm (pff). a sem er ef til vill enn merkilegra, a.m.k. augum vltknimanna, er a llu snningshraabilinu 2500-6000 snm hefur V-10 Viper vlin vi mlingar aldrei toga minna en 628 Nm (Viper Venom). Togkrfan er v alveg einstk, a.m.k. sr maur ekki oft neitt lkingu vi hana.

amerska markanum var fyrsti Viper me psti (og hvarfaktana) aftureftir slsunum og t fyrir framan afturhjlin. sari rgerum hefur essu veri breytt, psti er mist innfellt a hluta slsana ea undir blnum (GTS). Utan liggjandi psti var ekki einungis gert fyrir stlinn (og hlji) heldur er bygging blsins svo lg a tluverar breytingar urfti a gera botninum til a koma pstkerfi fyrir undir honum svo vel fri. Sem dmi m nefna a Evrpu, ar sem pstkerfi af essari ger virast ekki vera leyf, tpuust 14 h vegna ,,endurbta" pstinu rger 1992

BYGGING OG STLL

Viper er me grind r ferkntuum stlformum en yfirbyggingin og botninn er r trefjastyrktu plasti. 1996 bttist vi opna blinn Viper GTS me lokari yfirbyggingu, .e. toppi og hliarrum. tt opni og lokai bllinn su naualkir passar varla nokkur boddhlutur milli eirra. Eldri bllinn er r Polyester-trefja)plasti en GTS r koltrefjastyrktu plasti. Opna blnum fylgir strigadula sem festa m ofan framruna og veltibogann, henni m hafa hliarrur r plasti. annig er blstjra og farega sklt fyrir regni, ea svona nokkurn veginn. A vsu er afturra blnum fr Chrysler en svo virist sem flestir kippi henni r af einhverjum stum. a er heldur ekkert veri a lofa kaupendum v a eir veri ngir me Viper rigningu og/snj ea roki; etta er einfaldlega leikfang til a nota slskinsdgum. v m bta hr vi a fr rum en Chrysler er hgt a kaupa topp r harplasti sem smellur Viper (t.d. fr Hennessey).

Stf afturhsing, sem haldi er stugri me togstfum, er feikilega sterkbygg enda veitir ekki af egar teki er nrri 30 sm breium afturdekkjunum me 400 h taki inn seiglst drif me hlutfallinu 3.07:1. Fjrunin er hefbundin me gormum og Koni dempurum. Framstelli er firna sterkir klafar uppi og niri og jafnvgisstng. Bremsurnar eru sagar r smu og Ferrari F40, a.m.k. virast r, eftir byggingunni a dma, geta stva breiotu hlfnuu flugtaki. Einfalt og sterkt er grundvallaratrii Viper og eirri stefnu trir er ekki boi upp ABS lsivrn bremsum (arf ekki, segja eir sem hafa prfa Viper).

Beinskipti kassinn er fr Borg Warner, 6 gra T-56. venjulegri keyrslu eru einungis notair 3-4 grar, a.m.k. eftir a maur hefur vanist blnum og skiptingunni. Af lxusbnai er a a segja a hann er ekki ofarlega blai hj Chrysler egar Viper er annars vegar en er loftklikerfi (AC) fanlegt fr og me rger 1994, eins og ur var nefnt.

Fr v Viper kom markainn hefur veri einhver srstakur sjarmi kring um hann; hann er egar kominn stall me hinu klasssk-amerska Harley-Davidson. ,,Tjnarar" eru komnir kaf Viper og bja alls konar vibtarbna sem auka afli upp r llu valdi, Chrysler sjlft slr taktinn og bur bna sem eykur afli 700 h. essi bll er egar binn a sl ll met sem snarpasti bll gtunnar, jafnvel milljn dollara Ferrari hefur ekkert a gera 75-200 s. dollara Viper og, tri mr; a fer rkilega taugarnar mrgum snobbaranum a urfa a gna aftan Viper hvernig sem djflast er gjfinni, jafnvel 5 sinnum drari bl.

Eitt af v snjalla sem markasmnnum Chrysler kom hug var a einkenna rgerirnar n ess a urfa a breyta eim. Aferin er jafn einfld og hn er snjll; hver rger af Viper er fanleg 3 litum en enginn litanna er ltin halda fram yfir nstu rger, koma nir 3 litir. tt etta s ef til vill blvaur hgmi gerir a Viper meira spennandi, a.m.k. augum sumra

HREINRKTAUR SPORTBLL

a geta margir hanna og framleitt frbran sportbl ef engu mli skiptir hva hann kostar. a er hins vegar ekki fri nema rfrra a framleia gan sportbl og geta selt hann innan vi 35 s. dollara, hva a geta boi afbura bl fyrir rmlega 50 s. dollara eins og Chrysler geri me Viper.

Ford Cobra var vissulega merkilegur amerskur sportbll en aksturseiginleika hafi hann aldrei ngu ga til a ola samanbur vi hreinrktaa sportbla - Corvette hefur t.d. alltaf haft vinninginn v efni. a er ef til vill engin skynsemi v a bera Viper saman vi Corvette, t.d. ZR1 sem margir hafa fullyrt a s einn besti sportbll sem vl er . Viper er allt anna tbak - nnast groddalegt og frumsttt aflraunatki sem er fallegt sinn htt. Viper og opni Corvette eiga a a.m.k. sameiginlegt, auk plastsins, a vera me farangursrmi, tt lti s. Um a verur ekki deilt a Viper er kraftmeiri og sneggri en allir arir raframleiddir blar. a sem er skemmtilegast vi blinn er a hann hefur frbra aksturseiginleika og er hskalega skemmtilegur. Um etta er flestir srfringar sammla tt eir su ef til vill ekki tilbnir til a skrifa undir a a Viper s betri sportbll en Corvette ZR1.

Enginn brjlaur maur hefur nokkur minnstu not fyrir bl eins og Viper - a eiga svona bl er einfaldlega grafalvarleg bilun. Venjulegu flki leyfist aeins a dreyma - a er ekki nema venjuleg vsitlu-klikkun. a breytir v samt ekki a Viper er framleiddur, seldur, notaur, keyptur og hugaml milljna manna og kvenna um allan heim. Og a breytir heldur ekki eirri stareynd a eir 2 Viper sem eru til hrlendis, egar etta er skrifa eru eigu ,,Bnbrranna", Eyjlfs og Sverris Sverrissona Keflavk (svona srvitringar eru til). Hva vri plitkin n lyginnar? ea lfi yfirleitt n hgmans, stutknanna, snobbsins o.s.frv, ha ..?

kveinn bll kemur hugann, sem mr finnst a eigi margt sameiginlegt me Dodge Viper, m.a. kraft, aksturseiginleika og sjarma, en a Ferrari 365GTB/4 Daytona ( 68- 74). Bir eru brn sns tma en hrddur er g um a Ferrari, sem n er deild hj Fiat, tti ltill bisness v a framleia jafn gan bl og Viper og f ekki nema 52

Dodge Viper er umdeildur sigurvegari meal amerskra sportbla. Hann er snarpari en nokkur annar raframleiddur bll, jafnvel milljn dollara kerrur hafa ekkert ennan ruddalega kraftajtunn a gera.

s. dollara fyrir gripinn. En etta var trdr tt g geti ekki mr seti a nefna a hva a kom mr vart, egar mr lotnaist loks s heiur a keyra Ferrari (348 TB rger 1990), hva etta er raun grfur og illa smaur bll rtt fyrir veri og glsilegt tliti - mtti g frekar bija um Porsche 928 ea Dodge Viper.

S sem hyggst kaupa Viper srstaklega tbinn sem keppnisbl, beint fr Chrysler, en ar er boi upp GTS-blinn keppnistfrslu, 650-700 h GTS-R (hmarkstogi er allt a 980 Nm), ttu a kynna sr aljlegar keppnisreglur ur. GTS-R uppfyllir skilyri aljlegs GT-kappaksturs, 24ra stunda Daytona, 24ra stunda Le Mans. GTS-R mun vera flugasti raframleiddi keppnisbll heimi um essar mundir og kostar samt minna en 200 s. dollara. Um Viper 1992-1995 gilda hins vegar arar reglur, t.d. um flokkun kvartmlu og r eru mismunandi eftir rger.

Auk ess sem upp hefur veri tali hefur Viper mis grundvallaratrii umfram marga ara sportbla og sem gera hann hugaveran efnivi fyrir akstursrttir. yngdardreifing milli fram og afturhjla er mjg hagst v vlin er a aftarlega blnum, hjlsklarnar eru galopnar og strar og ungamija blsins liggur mjg lgt.

EFTIRMLI

Vi heimildaflun vegna essarar greinar , sem birtist Blnum (3. tbl. 1997) hafa flest tkniatrii veri stafest me samanburi vi upplsingar sem fram koma tmariti Chrysler Corp. ,,Mopar Performance News". ljs hefur komi a varasamt er a treysta heimildagildi missa evrpskra blatmarita sem fjalla hafa um Viper, srstaklega skum en sum eirra eru bkstaflega vaandi fordmum og misskilningi. Fyrir sem hafa agang a Internet, lesa ensku og vilja kynna sr frekara efni um Viper er bent vefsuna:

1999 Dodge Web site

og tengdar vefsur.

Netfang höfundar

Fleiri greinar um sportbíla

Aftur á forsíðu