GM (6,2 og 6,5) og Oldsmobile dísilvélar

Nokkur atriði sem getur borgað sig að vita áður en ráðist er í heddviðgerðir.

LOFTUN

Ófáir startarar hafa verið eyðilagðir þegar reynt hefur verið að koma Olds. dísilvélinni í gang á ný eftir endurnýjun eldsneytissíunnar. Ástæðan er sú að rangt er staðið að loftun eldsneytiskerfisins. Í stað þess að starta í 10 - 20 mín. til að reyna að láta kerfið lofta sig sjálft (en sá búnaður er einungis hugsaður til minni háttar loftunar) og enda með rauðglóandi og ónýtan startara er rétt aðferð eftirfarandi: Lögnin frá eldsneytisgeyminum er tengd nýju síunni, rafstýrði lokinn á olíuverkinu (ein leiðsla með spaðatengi) er aftengdur, startað nokkra hringi eða þar til sían hefur fyllst af dísilolíu og rennur út úr henni. Þá fyrst er leiðslan að olíuverkinu tengd síunni og rafstýrði lokinn á olíuverkinu tengdur á ný.

Þegar svona er staðið að málum fer vélin strax í gang og gengur óreglulega 20-30 sek á meðan olíuverkið er að lofta sig sjálft. Startarinn fyrir þessa vél er rándýr og jafnvel illfáanlegur. Það er því fyrirhafnarinnar virði að læra réttu handtökin við loftun á kerfinu.

ÞEGAR HEDDPAKKNINGAR ERU …

Áður en ráðist er í skipti á heddpakkningu/um á Olds og GM dísil þarftu eftirfarandi upplýsingar um mismunandi aðferðir varðandi vökvaundirlyfturnar og þessar upplýsingar er vissara að lesa áður en vélin er tekin sundur. Um 3 mismunandi aðferðir er að ræða eftir því hvort um er að ræða 5,7 Olds dísilvél af árgerð fyrir 1981, árgerð frá og með 1981 eða 6,2 lítra dísilvél frá GM (sem er reyndar allt annað tóbak þótt ég láti hana fljóta með vegna sameiginlegra atriða). Í öllum þessum 3 vélum geta verið undirlyftur af yfirstærð (frumbúnaður). Þau undirlyftugöt, oftast eitt, eru þá rýmri og sérstaklega merkt með kjörnuðu 0 í stallinn á blokkinni. Það er því góð vinnuregla að víxla ekki undirlyftum við sundurtekt eigi þær að fara í aftur og jafnframt að gæta að því hvort einhver undirlyftna sé af yfirstærð (kjörnaða merkið) og gera þá viðeigandi ráðstafanir til að rétt undirlyfta fari í það gat eða fleiri. Stundum getur tekið tíma að fá undirlyftu af yfirstærð en einungis er um eina yfirstærð að ræða (10/1000").

Ennfremur getur verið um yfirstærð af ventilleggjum/stýringum að ræða (oftast 3 eða 5/1000" en stundum mun meiri). Í eldri gerðinni af Olds dísil geta hedd verið með yfirstærð af stýringum, eina eða fleiri, frá framleiðanda og er þá merki kjörnað efst í efri brún heddsins ofan við milliheddspakkningu t.d. talan 13 á milli porta sem þýðir þá að báðir ventlar þess sílindra eru með 13/1000" yfirstærð af stýringum/ventlum.

Eldri Olds-vél (fyrir 1981)

Sameiginlegt með báðum Olds-vélum er að ekki er um neina stillingu á ventlabili eða undirlyftusetu að ræða heldur er vippunum, tveimur og tveimur saman, haldið með brú og 2 boltar festa brúnni niður. Boltarnir eru hertir með mæli. Fyrirkomulag ventlanna í þessum heddum er (þegar horft er ofan á hedd og soggreinarhliðin vísar frá manni: Ú-I-I-Ú-Ú-I-I-Ú Sé verið að endurbyggja vélina getur borgað sig að endurnýja undirlyftur sem búið er að nota 60 þús km. Það er þó ekki, að mínu mati/reynslu, nauðsynlegt hafi ekkert heyrst í lyftunum. Þótt framleiðandinn mæli með því að hleypa olíunni úr lyftunum áður en þær eru settar í blokkina þá er mín reynslan sú að með ákveðinni aðferð megi ná sama árangri án þess að tæma lyfturnar (til að tæma lyfturnar þarf að taka þær sundur og sé hreinlæti ekki 100% er eins víst að þær skemmast).

Vegna hættu á að ventilhausar rekist í stimpilkolla, setjist undirlyftustöng ekki nægilega djupt í undirlyftu, þarf að beita sérstakri aðferð. Athugið að aldrei skyldi nota loftlykil til að herða niður vippubrýr í þessum vélum, sé það gert er eins víst að undirlyftustangir bogna og jafnvel hætt við að ventill rekst í stimpil strax við gangsetningu með tilheyrandi skemmdum. Rétta aðferðin er þessi: Með því að skrúfa vippurnar nægilega hægt niður, jafnt með hvorum bolta (sikk/sakk) - t.d. hálfan hring í senn, þrýstist nægileg olía úr undirlyftunni þannig að undirlyftustöngin sest rétt í undirlyftuna.

Sílindrar í Olds dísil taldir framanfrá: Bílstjóramegin eru nr. 1-3-5 og 7. Farþegamegin 2-4-6 og 8. Hægt er að hleypa úr öllum undirlyftunum í 2 áföngum. Vélinni er þá snúið réttsælis þar til skoran á sveifarásstrissunni nemur við 0° merkið og 1. í toppstöðu (þá vagga undirlyfturnar á nr. 6). Í þessari stöðu eru vippur 3-5-7-2-4 og 8. sílindra skrúfaðar mjög hægt niður og brúin hert í 28 pundfet og síðan beðið í 45 mínútur. Að 45 mín. liðnum er sveifarásnum snúið réttsælis þar til skoran á trissunni er í stöðunni kl. 16. Þá eru vippur 1-3-7-2-4 og 6. skrúfaðar jafn rólega niður og brúin hert í 28 pundfet. Ekki má gangsetja vélina fyrr en 45 mín. am.k. hafa liðið frá því síðasta vippubrú var hert. Sé þetta ekki gert í þessari röð er engu að síður mikilvægt að herða ekki vippubrú nema stimpill viðkomandi sílinders sé neðan við toppstöðu og að beðið sé 45 mín áður en sveifarási er snúið.

Nýrri vél, 1981 og yngri

Í nýrri vélinni eru vökvaundirlyftur með rúllu og því hærri undirlyftubekkur í blokkinni. Við endurbyggingu vélarinnar borgar sig að tæma allar lyfturnar áður en þær eru settar í (gert með því að taka hringsplittið úr og hella úr. Krefst mikils hreinlætis). Vippubrýrnar eru þá hertar án þess að olíuþrýstingur sé í undirlyftunum. Eftir herslu þarf að hella sjálfskiptingarolíu í lyfturnar þar til þær fyllast en það getur verið þolinmæðisverk.

Sé um viðgerð að ræða, t.d. heddpakkningarskipti, má beita annarri aðferð. Hafi einungis verið tekið ofan af vélinni hægra megin (farþegamegin = 2-4-6-8.) þarf sveifarásinn að vera í stöðunni 32° fyrir toppstöðu 1. sílindra á aflslagi þegar vippubrýrnar eru hertar. Þessa stöðu má finna með því að taka glóðarkerti 1. sílindra úr og snúa vélinni réttsælis þar til byrjar að hvæsa út um gatið (aflslag). 32° eru 50 mm á undan skorunni á trissunni (sveifarásinn snýst réttsælis og því er skoran á trissunni 50 mm á undan tímavísinum). Í þessari stöðu skal skrúfa vippubrýrnar farþegamegin rólega niður, t.d. hálfan hring í einu eftir að hlaup er horfið) og herða síðan í 28 pundfet. Bíða þarf a.m.k. 45 mín áður en vélin er gangsett.

Sé hins vegar vinstra ventlalokið opið (bílstjóramegin) vegna viðgerðar, eða bæði lokin, má nota einfaldari aðferð til að skrúfa vippurnar niður og herða brýrnar á báðum heddum: Sveifarásnum er snúið réttsælis þar til undirlyftustöng innventils á nr. 5 (þriðja stöng talið aftan frá farþegamegin) stendur 7 mm hærra en undirlyftustöng útventils á sama (4. stöng talið aftan frá). Í þessari stöðu eru báðar vippur 5. sílidra settar á en í stað þess að herða brúna er hún skrúfuð niður rólega, sikk sakk þar til hún hefur sest báðu megin. ÞESSA BRÚ Á EKKI AÐ HERÐA Á ÞESSU STIGI. Á þessu stigi má skrúfa brýr allra vippna jafnt og rólega niður og herða síðan í 28 pundfet NEMA á 3. og 5. Síl. (Væru vippubrýrnar á 3. og 5. síl. hertar í þessari stöðu, án sérstakra ráðstafana, er næsta víst að undirlyftustangir myndu bogna - en það er algeng orsök gangtruflana í þessum vélum og er afleiðing fúsks). Þess í stað þarf að skrúfa vippubrýrnar á 3. og 5. niður í hægum jöfnum áföngum, sikk sakk, þannig að næg olía þrýstist úr undirlyftunum. Þetta getur tekið klukkustund. Að verki loknu borgar sig, til öryggis, að bíða aðrar 45 mín. áður en vélin er gangsett.

Sé farið eftir þessum leiðbeiningum er girt fyrir skemmdir vegna mistaka - sem, því miður, eru algengar.

6.2ja lítra GM dísill

Vippurnar á GM 6,2 og 6,5 dísil leika á ásum en ekki á pinnum eins og í 5,7. Einn ás er fyrir hverja 4 ventla, þ.e. 2 á hvoru heddi. Vökvaundirlyfturnar á að fylla áður en þær eru settar í. Það er best gert með því að láta þær liggja yfir nótt í sjálfskiptiolíu.

Ventlunum er einnig öðru vísi komið fyrir í heddunum. Horft ofan á hedd og soggreinarhlið vísar frá manni eru ventlanir í þessari röð: I-Ú-I-Ú-Ú-I-Ú-I. Innstilling ventlanna er ekki öðru vísi en að hver ás er skrúfaður rólega niður (2 boltar) í jöfnum áföngum á hvern bolta sem síðan eru hertir með mæli í 45 pundfet. Til öryggis borgar sig, eftir að síðasti ásinn er frágenginn, að bíða 45 mín áður en vélin er gangsett.

Forhitunin

Vegna þess að í Oldsmobile dísilbílunum eru 2 rafgeymar er sú hætta fyrir hendi að einhverjir einfeldningar slái því föstu að í bílnum sé 24ra volta rafkerfi og gefi jafnvel 24ra volta start. Sé það gert eyðileggjast glóðarkertin öll með tölu. Í elstu vélunum voru 12 volta glóðarkerti. í nýrri gerðinni eru 7 volta glóðarkerti en það er m.a. gert til að hraða forhitun. Stýrieiningin er með rafeindabúnaði sem jafnframt setur hitunina á og af nokkrum sinnum eftir að vélin er komin í gang. Það er gert til að draga úr mengun á meðan vélin er að ná vinnsluhita.

Glóðarkertin er auðvelt að prófa með viðnámsmæli. Viðnám á að mælast á milli jarðar og tengispaða kertisins sé það í lagi. Mælist ekkert viðnám er kertið ónýtt.

Sömu varúðarráðstafanir eru nauðsynlegar þegar GM 6,2 og 6,5 eiga í hlut. Í þeim vélum eru glóðarkerti fyrir hraðhitun, þ.e. 6 eða 7 volt. Undir engun kringumstæðum skyldi gefa start frá 24ra volta kerfi.