LISTFLUGVÉLIN PITTS S-1S SPECIAL
Ath: Greinin birtist í Tímaritinu Bílnum 1.tbl.1996

Áhugamenn um listflug (aerobatics) deila um flest sem viðkemur áhugamálinu, eins og gengur. Um eitt munu þeir þó vera sammála - að flugfimi Pitts-listflugunnar sé einstök.

Pitts er ein fjölmargra smáflugvéla sem kaupa má í setti til samsetningar. Pitts er samt sem áður hreinræktuð keppnisvél, sérhæfð fyrir listflug. Þótt vélin

TJ-ABJ, Pitts S-1S Special bíður sumarsins. Ein glæsilegasta (en ekki þægilegasta) einkaflugvélin hérlendis. Flugtímar á milli skoðana eru 2000 en talsvert færri sé vélin notuð til flugfimleika.

sé fremur stutt og þolmikil eins hreyfils tvíþekja, með gríðarlegan vængflöt, eru hlutföllin og straumlínan í ágætu innbyrðis samræmi. Með því að tefla saman góðu handbragði, litum og skreytingu getur Pitts orðið einstaklega fallegur gripur.

Brautryðjendur í þessu sporti hérlendis hafa m.a. verið þeir Björn Thoroddsen og Húnn Snædal. Á síðari árum hafa fleiri bæst í hópinn. Einn þeirra er Arngrímur B. Jóhannsson flugstjóri og annar forsvarsmaður Atlanta en flugvélin hans (en hann á einnig slatta af farþegaþotum) er merkilegur gripur.

Í íslenska flugflotanum eru tvær Pitts (þegar þessi grein var skrifuð). Ein er tveggja sæta af gerðinni Pitts S-2A, TF BTH, en hana á Björn Thoroddsen flugstjóri. Hin er eins sætis af gerðinni S-1S Special, TF-ABJ í eigu Arngríms B. Jóhannssonar flugstjóra og forstjóra flugfélagsins Atlanta í Mosfellsbæ. Atlanta, en hjá því starfa um 500 manns að staðaldri, gerir út 12 farþegaþotur í leiguflugi hér og þar í heiminum. Arngrímur stjórnar verkefnum jafnframt flugstjórastarfinu og er því á ferð og flugi um víða veröld, í þess orðs fyllstu merkingu.

Þrátt fyrir annríkið gaf Arngrímur sér tíma til að spjalla við blaðamann Bílsins um Pitts Special. Við fórum með Arngrími í flugskýli hans og Björns

,,Precision Wings" þýðir að vélin er búin sérsmíðuðum samhverfum vængjum frá samnefndu fyrirtæki í Kanada. Hallastýrin á þessum vængjum eru nákvæmnissmíði og gera það m.a. að verkum að flugmaðurinn getur stöðvað hraðan snúning um lengdarás nánast á gráðubroti.

Thoroddsens til að skoða gripinn. Í flugskýlinu stendur, auk vélar Arngríms, tveggja sæta Pitts listfluga Björns og gulur Piper Cub.

Björn Thoroddsen smíðaði sína vél eftir teikningum frá Pitts og vann verkið að mestu leyti heima hjá sér. Vél Björns þekkja margir en hún og listflug Björns hafa vakið athygli við ýmis tækifæri. Þriðja Pitts vélin mun að líkindum bætast í hópinn því Skúli Magnússon flugstjóri mun vera með eina slíka í smíðum.

Það verður varla á nokkurn hallað þótt fullyrt sé að Pitts Special TF-ABJ sé ein fallegasta flugvélin í íslenska flotanum um þessar mundir og er þá sama hvort átt er við vélina í heild eða handbragðið - smíðin er einstaklega falleg enda mun flugvélasmiðurinn, sem smíðaði vél Arngríms, vera í sérflokki. Flug hefur verið fastur þáttur í lífi Arngríms Brynjars Jóhannssonar frá því á unglingsárum á Akureyri

Arngrímur sýnir okkur nýja þriggja blaða tréskrúfu sem hann hyggst reyna í sumar. Skrúfan, sem er með föstum skurði (76/56), vegur einungis 5,5 kg.

og hafa margar vélar verið í uppáhaldi hjá honum. Hann segir að Pitts hafi alltaf skotið upp kollinum aftur og aftur og loks þegar hann eygði möguleika á að eignast vél, innan skynsamlegra verðmarka, hafi ekkert annað komið til greina. Af Arngrími fræddumst við frekar um þessa merkilegu og fallegu flugvél.

UM TILURÐ

,,Pitts er framleidd sem byggingarsett (kit-plane). Það sérkennilega við þessa flugvél er að hún er hönnuð fyrir listflug án nokkurrar málamiðlunar; engum eiginleikum listflugunnar er fórnað fyrir þægindi, búnað, stæl eða annað sem ekki hefur með flugeiginleikana að gera. Öðrum eiginleikum, sem ekki beinlínis þjóna flugfiminni, er miskunnarlaust fórnað. Af því leiðir að svifhæfni vélarinnar er nánast engin; missi hreyfillinn afl fellur vélin eins og steinn; brautarsýn í aðflugi er engin vegna þess að byggingarlagið þjónar flugfiminni fremur en ýtrustu öryggissjónarmiðum. Eftir lendingu verður að aka vélinni í krákustigum inn á flughlað til að flugmaðurinn sjái hvert hann er að fara. Hraði í lendingu er yfirleitt 85 mílur og hefur þeirri athöfn verið líkt við að aka þríhjóli aftur á bak á 150 km hraða.

Þá fylgir flugeiginleikum Pitts ýmislegt sem gerir sérstakar kröfur til flugmannsins. Vélin gerir t.d. ekkert af sjálfsdáðum - það slappar enginn af í

Stjórntæki eru eins fábreytt og lög leyfa. Í þessari vél er helst ekki haft neitt umfram það sem skapar flugeiginleikana. Það telst t.d. lúxus í vél Arngríms að í henni skuli vera rafkerfi.

flugmannssætinu eftir flugtak og flestar einkavélar eru hentugri til útsýnisflugs en Pitts. En hún hefur það m.a. fram yfir flestar aðrar að fylgja fyrirmælum flugmannsins út í ystu æsar og það í bókstaflegri merkingu. Sumir líkja þessari hæfni við að vængirnir séu nánast spenntir á flugmanninb sjálfan.

Pitts tvíþekjan á sér langa sögu. Hún er upphaflega hönnuð af Curtis Pitts, bandarískum flugmanni og flugvirkja sem vann fyrir sjóherinn í flotastöð á Florida. Áhugamál hans var listflug og þótt hann hefði það að tómstundagamni var metnaður hans mikill og hann stefndi að þátttöku í heimsmeistarakeppni.

Curtis Pitts flug stórri Waco Model F tvíþekju. Hann gerði sér engar vonir um að ná langt í listflugi á þeirri vél og ákvað því að hanna og smíða smærri og liprari flugvél, sem hefði flesta þá eiginleika sem keppendur í listflugi sæktust eftir og þá í sem mestum mæli.

Fyrsta flugvél Pitts var með 55 ha Lycoming hreyfli og flaug fyrst árið 1944 (sumir segja 1945). Önnur í röðinni var vél með 85 ha Continental & Pitts hreyfli og sú þriðja með 125 ha hreyfli.

Curtis Pitts var sannfærður um að markaður væri fyrir þessa tegund sportflugvélar og fékk menn í lið með sér til að fjármagna framleiðslu. Af einhverjum ástæðum lét eftirspurnin á sér standa og áætlanir runnu í sandinn.

KVENNARÁÐ

Það var ekki síst konum að þakka að Pitts Special hvarf ekki af markaðnum fyrir fullt og allt. Betty Skelton, sem var þekktur listflugmaður, uppgötvaði eiginleika vélarinnar og keypti tvær 85 ha, hverja á fætur annarri. Þá seinni nefndi hún ,,Little Stinker" (hafði verið uppnefni á henni sjálfri í gagnfræðaskóla) og með henni varð hún Bandaríkjameistari í listflugi kvenna, ekki einu sinni heldur fjögur ár í röð frá 1948 til og með 1951. Önnur kona, Caro Bayley, varð tvisvar Bandaríkjameistari í listflugi á 125 ha Pitts Special.

GEKK Á ÝMSU

Smám saman þróaðist vélin; það var þó ekki fyrr en 1960 að grindinni var breytt og hún styrkt þannig að hún þoldi þann 180 ha Lycoming hreyfil sem nú er algengastur í Pitts. Önnur mikilvæg breyting var gerð 1966 en þá varð vélin fáanleg með samhverfum (symmetrískum) vængjum og fjórum hallastýrum.

Á 7. og 8. áratugnum var Pitts nær alls ráðandi þar sem listflug var stundað af einhverri alvöru. Draumur Curtis Pitts hafði verið sá að sigra í heimsmeistarakeppni í listflugi en til þess hannaði hann vélina. Sá draumur hans rættist árið 1972 þegar bæði bandarísku liðin, karla og kvenna, unnu heimsmeistarakeppnina í listflugi á Pitts.

Fram undir 1980 voru Pitts vélarnar annað hvort framleiddar af litlu fyrirtæki, Pitts Enterprices, eða keyptar sem byggingarsett til samsetningar (Kit-plane). Árið 1979 stofnaði Herb Anderson fyrirtæki til að framleiða flugvélar í gamalli verksmiðjubyggingu í Afton í Wyoming. Bygginguna hafði fyrirtækið Callair áður notað til flugvélaframleiðslu en Herb var fyrrverandi starfsmaður Callair. Nýja fyrirtækið, sem nefndist Aerotek, hafði haft betur og náð að kaupa framleiðsluréttinn fyrir Pitts eftir mikið þref og harða baráttu.

Aerotek byrjaði með framleiðslu á takmörkuðu upplagi af Pitts S-2A, tveggja sæta æfingavél, og í beinu framhaldi framleiddi Aerotek um 60 eintök af S-1S en sú vél fékk flughæfnisvottorð hjá Alríkisflugmálastofnuninni (FFA) í febrúar 1983.

En enginn veit sína æfina ... Inn í myndina kom nokkru síðar Frank Christensen, ekki í fyrsta sinn heldur öðru sinni því hann hafði, á sínum tíma, barist við Herb Anderson og fleiri um framleiðsluréttinn og, eftir að hafa orðið undir í það sinn, hóf hann framleiðslu á líkri vél í Hollister í Kaliforníu og nefndi hana Christen Eagle. Frank Chistensen keypti rekstur Aerotek í Afton þegar það hafði átt í erfileikum um skeið. Hann flutti framleiðslu sína frá Hollister til Afton og um tíma voru keppinautarnir, Pitts og Cristen Eagle, framleiddir hlið við hlið í sömu byggingunni.

Á árinu 1991 gustaði enn um framleiðslu á Pitts og þeirri lotu linnti þegar gömul bresk kempa, Malcolm Wilson, keypti Christen Industries og breytti nafni fyrirtæksins í Aviat Inc. og er það framleiðandinn nú.

ALDREI VINSÆLLI

Aviat framleiðir eina gerð af Pitts. Það er S-2S í tveimur útfærslum, annars vegar sem tveggja sæta 260 B-týpa og hins vegar nýjasta módelið sem er eins sætis S-2S. Hægt er að sérpanta módelið S-1T sem er endurbætt úgáfa af upprunalegu S-1S gerðinni.

Aviat er eina fyrirtækið sem selur viðurkennd byggingarsett og smíðateikningar með fullri ábyrgð. Það breytir því ekki að talsvert framboð er af byggingasettum á markaðnum. Það eru einkum einstaklingar, sem hafa gefist upp á smíðinni, sem vilja selja settið mismunandi mikið samansett.

Segja má að Pitts sé að verða eina alvöru listflugvélin sem sé á færi áhugafólks að kaupa eigi það að eiga einhverja möguleika í meiriháttar keppnum. Pitts í flughæfu ástandi, t.d. S1-módelið af C eða D týpu, fæst í Bandaríkjunum fyrir 15-18 þús. dollara. S-módelið er verðmætara; gangverð varla undir 25 þús. dollurum fyrir vél með hagstæðan vélar/skrokk‑tíma.

Nokkuð er um sérbyggðar Pitts, t.d. í Bretlandi þar sem listflug er vinsælt. Ein þeirra

Þessi 4ra sílindra Lycoming ,,boxari" skilar 210 hö við 2700 sn/mín. Hreyfillinn er búinn beinni innsprautun og lokuðu smurkerfi (dry sump), kerfi sem vinna hnökralaust hvernig sem hreyfillinn snýr og auk þess sérstökum eldsneytisgeymi fyrir flug á hvolfi (3 mín. í senn en fyllir sig sjálfkrafa fyrir næstu lotu).

nefnist Ultimate Pitts og er í eigu flugfimleikamannsins Richard Goode; sérbúin S-1 með 260 ha hreyfil og 3ja blaða skrúfu með föstum snúningshraða. Sú vél er sögð geta leikið hreint ótrúlegar listir.

Ítalinn Giorgio Marangoni sýndi Pitts með 315 ha Lycoming hreyfli á flugsýningu sumarið 1995 en sú vél er sögð hraðfleygust þeirra Pitts sem nú eru í notkun.

Hér áður gengu menn enn lengra. Ein þeirra véla, sem skráð var sem Pitts, þótt hún væri að ýmsu leyti frábrugðin hvað hönnun snerti, var byggð árið 1945 fyrir bandaríska sýningarflugmanninn Ben Huntley. Sú var knúin 450 ha Pratt & Withney Wasp stjörnuhreyfli. Ekki vitum við meira um það fyrirbæri.

Afbrigði af Pitts eru nokkur. Þau helstu eru:

S-1

Grunnútfærsla af eins sætis Pitts með flötum M6‑væng og hallastýrum einungis á neðri væng. Sérsmíðuð eða heimsmíðuð og með mismunandi hreyflum.

S-1C

Heimasmíðuð S‑1 með Pitts smíðateikningum. Mismundi hreyflar 85 - 150 hö.

S-1D

Heimasmíðuð S-1C með hallastýrum á neðri og efri væng (4 stk).

S-1E

Heimasmíðuð S-1C, sett saman úr verksmiðjuframleiddu byggingarsetti.

S-1S

Verksmiðjuframleidd S-1C (af Aerotek) fyrir flugfimleikakeppni. Samhverfir vængir, fjögur hallastýri, hjólastoðir úr fjaðurstáli og 180 ha Lycoming IO 360-B4B með yfirþrýstings-loftkælingu (pressure cowling).

S-1S Special

Heimasmíðað afbrigði af  S-1S. Ýmsir Lycoming O-360 hreyflar. Klætt hjólastell úr rörum eins og á S-1C.

S-1T

Verksmiðjuframleidd S-1S með 200 ha Lycoming AEIO-360-A1E hreyfli og endurbættum hliðarstýrum.

TF-ABJ

Einkaflugvél Argríms, sem er af týpunni S-1S Special með einu sæti. Hún er smíðuð hjá Precission Custom Aircraft í Delta, British Colombia í Kanada árið 1995. Aðalsmiðurinn og jafnframt framkvæmdastjóri fyrirtækisins heitir Peter Groves. Hann kom til Íslands til að setja vél Arngríms saman.

Á meðal sérkenna TF-ABJ eru vængirnir en þeir eru sérsmíðir sem ,,Precission" vængir. Það þýðir m.a. að hallastýrin eru stærri, í stað tveggja hengsla eru þrjú, auk þess sem vængurinn er allur sérstaklega styrktur. Þess má geta í framhjáhlaupi að fyrirtækið Precission Wings Canada býður þessa vængi sem eftirbúnað til endurbóta á eldri Pitts S-1 en með þeim má gera ýmsar kúnstir, sem ekki verða framkvæmdar með stöðluðum væng.

Skrokkur vélarinar er gerður úr stálrörum en vængir með burðarvirki úr tré sem klætt er sérstökum plastdúk. Samhverfu (symmetrísku) vængirnir fylgja fullsmíðaðir með staðlaða byggingarsettinu frá Aviat. (Á vél Arngríms eru samhverfir Precission-vængir). Innskot: Þessi vél eyðilagðist 2002 þegar henni var nauðlent vegna vélarbilunar. Flugmaðurinn, Húnn Snædal, meiddist ekki.

Samhverfur vængur (þýðing á symmetrical wing) þýðir að þversnið vængjarins hefur nákvæmlega sömu útlínu að ofan og neðan; þversniðið neðan við lárétta miðlínu vængjarins er spegilmynd af þversniði hans ofan miðlínu. Samhverfur vængur hefur sömu burðargetu og sama streymisviðnám á báðum hliðum. Með samhverfum vængjum er því lítill munur á flugeiginleikum P.S. eftir því hvort henni er flogið á réttum eða röngum kili - réttara væri ef til vill að segja að það skipti vélina litlu máli hvort höfuð flugmannsins snýr upp eða niður svo lengi sem það virki og eldsneyti er á sérstökum milligeymi fyrir flug á hvolfi.

Hreyfillinn er upprunalega 4 sílindra Lycoming ,,boxari" af gerðinni IO 360 með beinni innsprautun og 2 pústþjöppum. Með breytingum á hreyflinum hefur afl hans verið aukið úr 180 hö í 210 hö við 2700 sn/mín. Það var gert m.a. með breyttum kambási, auknu þjöppunarhlutfalli (10:1) en það er gert með því að nota hedd með skáliggjandi ventlum og öðru vísi stimplum en hvort tveggju er úr Lycoming þyrluhreyfli. Til að

Lycoming - Stinson - Cord Lycoming er þekktur framleiðandi flugvélahreyfla og eru margar íslenskar vélar, af minni gerð, með Lycoming hreyflum. Það sem færri vita er að a.m.k. einn bíll á skrá hérlendis er með vél frá Lycoming. Það er R 1537, Cord 810 af árgerð 1936 í eigu Jóns Kr. Björnssonar vélaverkfræðings í Reykjavík. Í honum er 288,6 kúbika V8-vél framleidd af Lycoming Manufacturing Corporation. Bílinn hannaði Gordon Buehrig, sem þá starfaði að hönnun Duesenberg bíla en Cord 810/812, eins og síðari framdrifni Cord-bíllinn nefndist, mun, eftir því sem sagan segir, upphaflega átt að vera eins konar ,,Mini-Duesenberg". Annað fyrirbæri sem einnig tengist Lycoming, fyrir utan að vera með hreyfil frá Lycoming, er 4ra sæta Stinson Voyager einkaflugvél, sem flugskólinn Þytur mun hafa átt (um 1960 ?), og síðan aðrir. Eftir því sem okkur er tjáð mun sú flugvél vera enn til en hún vakti athygli á sínum tíma, m.a. vegna þess hve hún þótti fallega innréttuð og klædd, nánast eins og þeirra tíma Cadillac. Pitts, Stinson og Cord tengjast Lycoming vegna hreyflanna og  síðan Auburn og Duesenberg bílunum vegna Bandaríkjamanns, R1537, Cord 810, árgerð 1936. Líklega er þetta eini bíllinn á Íslandi sem er með Lycoming vél. Errett Lobban Cord, en hann lést 79 ára gamall árið 1974. E.L. Cord, eins og hann var jafnan nefndur, var þekktur kraftaverkamaður og eldhugi í bandarísku iðnaðar- og viðskiptalífi á fyrri hluta 20. aldar (fæddur 1894) og má telja merkilegt hafi ekki enn verið gerð kvikmynd um líf hans og æfintýralegan feril. Það er sagt að E.L. Cord hafi 21 árs gamall verið búinn að verða stórríkur þrisvar og jafnoft tapað aleigunni. Sagt er að eitt af mottóum hans hafi verið: ,,Það er ekki að ástæðulausu að ekki eru hafðir vasar á líkklæðum". Í fjórða sinn sem E.L. Cord hellti sér félaus út í viðskipti, þá 28 ára gamall, liðu ekki mörg ár þar til hann hafði byggt upp iðnaðarstórveldi á heimsmælikvarða. Árið 1929, árið sem ,,Kreppan mikla" skall á, sameinaði E.L. Cord, sem þá var 35 ára, fyrirtæki sín undir einum hatti, í eignarhaldsfélaginu Cord Corporation sem hafði 125 milljónir dollara að hlutafé. Þessi fyrirtæki voru Auburn Automobile Company og Duesenberg Motor Co. í Indiana sem runnu saman við Cord og mynduðu Auburn, Cord, and Duesenberg Cars, fyrirtækin Stinson Aircraft, Lycoming Manufacturing, American Airways (síðar breytt í American Airlines) auk margra smærri fyrirtækja. E.L. Cord var á undan sinni samtíð. Undir hans stjórn voru hannaðir bílar sem enn í dag vekja athygli fyrir tæknilega útfærslu og fallega hönnun. Bílaframleiðsla lagðist af hjá Cord, m.a. vegna þess hve markaðurinn fyrir bíla var lengi að taka við sér eftir Kreppuna, að því sagt er. E.L. Cord seldi alla hluti sína í fyrirtækjunum 1937 og árið 1938 var nafni eignarhaldsfélagsins breytt í Aviation and Transportation Co, skammstafað AVCO. Lycoming er enn þann dag í dag deild innan AVCO-samsteypunnar.

auka virkni pústþjappnanna er inntaksloft þeirra kælt í sérstökum stokki sem virkar eins og millikælir. Aftur úr þjöppunum eru púströrin tekin saman í safnhólk undir hreyflinum og afturmeð undir stjórnklefanum. Göt í gólfinu virka sem upphitun.

Það segir ef til vill meira um aflið að vél Arngríms, sem vegur um 550 kg (1100 pund) á flugi, er með 1 hestafl fyrir hvert 5,23 pund eigin þyngdar. Á vélinni er Hartzel skrúfa fyrir óbreytilegan snúningshraða en Arngrímur hyggst prófa vélina með mun léttari þriggja blaða tréskrúfu í sumar.

Hámarksflughraði er 296 km/klst og þá notar hreyfillinn 45,4 lítra á klst. Ferðahraði 280 km/klst. Vélin getur snúist um lengdarás allt að 270 gráður á sekúndu, ofrís við 102 km/klst (sem skýrir lendingarhraðann 150 km/klst). Klifurgetan er 2800 fet/mín upp í 24 þús. feta hámark. Fyrir eðlilegt flugtaki þarf rúmlega 150 m braut og vélinni má lenda á innan við 190 metrum. Burðargetan er 150 kg auk 72 lítra af eldsneyti.

Athygli okkar vöktu stálvírar á milli mótorfestinga og stellsins. Arngrímur sagði okkur að þegar hann keypti vélina í Kanada þar sem hún var smíðuð 1995, hefði verið búið að fljúga henni 31 klst, þar af 8 klst í hraðflugskeppni (Rallie-Race) í Reno í  Nevada. Peter Groves flaug vélinni sjálfur og lenti í 8. sæti í sínum riðli af 20 keppendum. Í keppnum sem þessum gilda ákveðnar reglur m.a. þær að mótornum sé þannig fest að hann skiljist ekki við vélina ef óhapp verður. Þar er komin skýringin á vírunum.

Flugvélasmíði áhugamanna fylgir öðrum formúlum en fyrirtækja, ekki síst vegna þess að smiðirnir fljúga vélunum oftast sjálfir. Þróunin verður taktviss vegna fullkomnunaráráttu metnaðarfyllstu smiðanna: Þeir hafa ekki fyrr reynt nýsmíðaða vél en hugmyndir um enn meiri endurbætur fæðast: ,,Í næstu vél ætla ég að hafa þennan hlut, stækka þennan, endurbæta þetta atriði", o.s.frv. Einmitt þannig hefur Pitts verið að þróast stig af stigi; upphaflega hönnunin heldur sér en möguleikar hennar eru sífellt nýttir betur.

Við skoðun á vél Arngríms má sjá mörg smáatriði sem eru árangur þróunarstarfs en Arngrímur segir okkur frá öðrum. Allir málmhlutir í skrokk og vængjum, sem ekki eru úr ryðfríu stáli, eru sandblásnir og plasthúðaðir (powder coated). Plasthúðin hefur þá kosti fram yfir málningu að hún þolir meiri hitabreytingar og sveigju án þess að springa og hún rispast ekki né flagnar af vegna núnings. 

Plastgler í stað klæðningar er á ákveðnum stöðum á vængjum og hæðarstýri. Með því móti er auðveldara að yfirfara vélina fyrir flugtak eða eftir lendingu. Plastglerið í gólfi flugmannsholunnar gegnir hins vegar því hlutverki að veita birtu inn í holuna. Það er einnig gert með úrtökum í hliðum holunnar þannig að plasthlífin yfir flugmanninum nær niður til hliðanna. Markmiðið með þessum tilfæringum er að skapa birtu inni í stjórnklefanum sem er sem líkust þeirri sem er fyrir utan hann. Með þessu móti eru sjáöldur flugmannsins fljótari að aðlaga sig ásýn á mæla. Hvert sekúndubrot í því efni eykur öryggi í list- og keppnisflugi.

Alls konar tilraunir hafa verið gerðar með hallastýrin, bæði staðsetningu þeirra, nær og fjær lengdarási og stærð þeirra. Athygli vekur hve fríbilið er nákvæmt á hallastýrunum.

Gríðarleg vinna hefur verið lögð í lökkun vélarinnar í því skyni að gera hana eins hála og hægt er og jafn glæsilega og raun ber vitni. Litirnir eru sindurblátt (metallic), svart og silfur. Lakkið er tveggja þátta Centauri frá DuPont; grunnlitur og glæra yfir með íblönduðu mýkiefni fyrir hverja yfirferð.   

Sumar Pitts vélar eru með smurolíukæli felldan inn í neðri hægri vænginn á mótum vængs og skrokks. Munur á þrýstingi ofan og neðan vængs knýr loft í gegn um kælinn þannig að sérstakt inntak er óþarft. Með olíukæli fer hitinn á hreyflinum ekki upp fyrir 220 gráða mörkin (Farenheit) við fullt álag í listflugi. Með olíukæli er unnt að minnka nefhlífina á vélinni og breyta þannig lögun hennar og straumlínu þar sem þörf fyrir loftstreymi til kælingar á hreyflinum minnkar með olíkælinum.

SKRÁNING - FYRSTA FLUG

Fyrir flutninginn til Íslands í september 1995 var vélin tekin sundur. Peter Groves kom síðan og setti hana saman með aðstoð Arngríms, Húns Snædals og Víðis Gíslasonar, sem komu gagngert frá Akureyri til að vera viðstaddir athöfnina. Einnig var Björn Thoroddsen á meðal aðstoðarmanna við samsetninguna.

Við spurðum Arngrím hvernig skráning vélarinnar hefði gengið fyrir sig. ,,Vélin var skoðuð af skoðunar- og eftirlitsdeild Atlanta (þessi vél er aðeins minni en aðrar vélar sem sú deild sér um) áður en pappírar voru lagðir inn hjá Loftferðaeftirlitinu", sagði Arngrímur og bætti þvi við að skráningin hefði síðan farið fram eftir hefðbundnum leiðum og þegar öllum formsatriðum hefði verið fullnægt og skoðunarmaður frá Loftferðaeftirlitinu farið yfir vélina, hafi eftirleikurinn verið venjulegur.

Sjálfur flugvélarsmiðurinn, Peter Groves, flaug svo vélinni í fyrsta sinn á Íslandi þann 20 september 1995. Daginn eftir, þann 21. september flaug eigandinn vélinni í fyrsta sinn og segir Arngrímur að hún hafi bæði þá og síðar uppfyllt allar þær væntingar sem hann hafi bundið við hana - og meira til.

Grein um stærstu flugvél veraldar

Aðalsíða

Netfang höfundar