|
Mín skoðun:
30.05.2005 Leó
M. Jónsson: Spekingar á Bifröst hafa ,,gert könnun"
( en ekki kannað) launakjör stjórnenda og komist að
þeirri niðurstöðu að konur séu 50% lakar
launaðar í stjórnunarstörfum en karlar. Rektorinn
sagði frá þessu með andköfum í ræðu
af einhverju tilefni og fjölmiðlar hlupu til og bergmáluðu;
- algild sannindi sem flestir þekkja urðu að rokufrétt.
Hvaða námshópi sem er yrði ekki skotaskuld úr
að því að fá þá niðurstöðu
úr könnun að launamisrétti á milli kvenna
og karla sem stjórnenda hafi ekkert með kynferði að
gera - þetta sé fyrst og fremst afleiðing hefðbundins
klíkuskapar á meðal karla - ástæðan
er fyrst og fremst ,,vinavæðing" með tilheyrandi
klíkum karla sem eru lokaðar konum. Það er ekki
fyrr en síðasta vígi kíkuskaparins fellir múra
sína gagnvart konum - þ.e. Frímúrarreglan,
að einhvers jafnréttis er að vænta í þessu
efni. Lengi voru svokölluð ,,lokuð leynifélög", sem eiga rót sína að rekja til ,,gildanna" í Evrópu á miðöldum, grunuð um að beita samtakamætti utan félags til að hygla meðlimum sínum. Þegar lýst var klíkuskap og andfélagslegum áhrifum hans voru gjarnan nefnd dæmi þar sem í hlut áttu karlmenn, sem vitað var að tilheyrðu einhverri reglunni. Núorðið er algengt að klíkuskapur sé kenndur við önnur og almennari félög. Miklu oftar eru karlmenn orðaðir við slíkan klíkuskap en konur. Aukinn almennur klíkuskapur hefur einnig birtst í mynd ,,vinavæðingar". Ég er þeirrar skoðunar að við séum fyrir löngu komin langt yfir mörkin þar sem eðlilegt félagslíf breytist í skaðlegan klíkuskap og tel mig geta fært nokkur rök fyrir að svo sé. Ég fullyrði t.d. að miklu meira máli skipti að þekkja einhvern lykilmann, þegar sótt er um starf, heldur en að geta sýnt fram á menntun og færni til að inna starfið af hendi. Með þessu á ég ekki við að menntun og færni skipti ekki máli heldur að sú einkennilega hefð hafi skapast, að meiru máli skipti hver einstaklingurinn sé en hvað hann getur, þ.e. fyrst er spurt ,,hver er hann/hún?" og því næst ,,hvað kann hann og getur?" Önnur rök fyrir þessari fullyrðingu er að málshöfðunum vegna stöðuveitinga hjá hinu opinbera sýnist mér hafa fjölgað undanfarin ár, ekki einungis vegna ásakana um brot á jafnréttisreglum heldur einnig vegna meintrar mismununar, þ.e. að menntun og reynsla hafi ekki verið látin ráða úrslitum t.d. á milli tveggja hæfra einstaklinga. Í þriðja lagi, og sem ég tel vera aukna afleiðingu klíkuskapar, fullyrði ég að það sé orðin regla að einstaklingur, sem kominn er yfir 50 ára aldur og sækir um auglýst starf, sé ekki kallaður í viðtal né virtur svars. Ofnotkun kennitalna, sem er séríslenskt fyrirbrigði, stuðlar að slíkri mismunun; með kennitölum er auðveldara og fljótlegra að fremja óréttlæti í þágu klíkuskapar. Ég
tel að aukinn klíkuskapur sé þegar orðinn
alvarleg meinsemd hérlendis og að klíkuskapur sé
hemill á eðlilega þróun og tæknivæðingu
íslenskra fyrirtækja - of margar lykilstöður séu
mannaðar undirmálsfólki hvað varðar, hæfileika,
menntun og reynslu vegna klíkuskapar við ráðningu.
Vegna klíkuskapar tel ég framleiðni íslenskra
fyrirtækja hefta á svipaðan hátt og pólitískar
stöðuveitingar hafa heft framleiðni og þjónustugæði
opinberra stofnana. ---------------------------------------------- 7. maí 2005 Leó M. Jónsson: Sósialisminn á Morgunblaðinu (sem gárungar kalla Rauðavatnstíðindi) tekur stundum á sig undarlegar myndir. Ágætt dæmi um forsjárhyggju ritsjórnarinnar koma fram í einnni af forystugreinum blaðsins í dag (laugardag) þar sem ákvörðun fjármálaráðuneytis Geirs H. Haarde um lægri vörugjöld af amerískum pallbílum er gagnrýnd á þeim forsendum að þetta séu svo óheppileg, stirð og klossuð farartæki og því nánast ónothæf sem einkabílar. Á þeim forsendum vill blaðið að innflutningsgjöld séu hækkuð á þessum vinnubílum. Einhvern veginn finnst manni að engin þörf sé fyrir forsjá Morgunblaðsins (eða Landverndar) í þessu efni frekar en að hafa vit fyrir fólki um val á bílum yfirleitt. Máli sínu til frekari stuðnings vísar leiðarahöfundur í lýsingu á Ford F350 vinnubíl með 6 lítra dísilvél sem birst hafði í blaðinu deginum áður. Þar er réttilega bent á að þennan klossaða trukk sé nánast ógjörningur að nota sem einkabíl vegna þess hve erfitt sé að koma honum við í borgarumferð, t.d. passi hann ekki í nein venjuleg bílastæði! En - halló - halló (eins og þau á Rauðavatnstíðindum nota þegar mikið þykir liggja við) er þar ekki komin skýringin á því hvers vegna þessir dísiltrukkar, þessir sterkbyggðu vinnubílar fyrir bændur, verktaka, hestamenn, iðnaðarmenn og fyrirtæki í ferðaiðnaði, bera lægri aðflutningsgjöld? Með í leiðaranum fylgdi klassískt nöldur frá Landvernd, byggt á vanþekkingu og ímyndun, um að þessir vinnubílar væru eyðslufrekir og því óæskilegir með tilliti til umhverfisverndar. Staðreyndin er hins vegar sú að þessir bílar eyða miklu minna eldsneyti og eru með margfalt minni mengun í útblæstri en þeir 10 ára gömlu vinnubílar sem þeir leysa af hólmi. Í bílaprófunum Mbl. er reglan sú að gefa upp eldsneytisnotkun viðkomandi bíls í innrammaðri töflu. En svo undarlegt sem það er þá var það ekki gert þegar þessi Ford F350 vinnubíll var prófaður. Getur verið að þær upplýsingar (sem ég veit að blaðamaður hafði undir höndum) hafi ekki verið nægilega ,,hagstæðar" til að falla að ímyndun nöldrara Landverndar? 5. maí 2005 Leó M. Jónsson: Félag kúabænda stundar hagsmunagæslu með árangri - talsmenn þess eru svo gott sem ósýnilegir en á þá hlusta pólitíkusar, meira að segja ráðherrar, sem véfrétt væri - eins og dæmin sanna. Ráðamenn eru hins vegar áberandi samtaka um að blása á allt sem forystumenn Neytendasamtakanna og Félags bifreiðaeigenda segja enda eru þeir landsþekktir - ekki fyrir hagsmunagæslu - því á því sviði hefur hvorki Netendasamtökunum né FÍB orðið mikið ágengt, heldur fyrir nöldur; þjóðin er orðin hundleið á þessum andlitum fyrir löngu og skilur vel að pólitíkusar telji sig hafa annað og þarfara að snúast en að hlusta á sígilt nöldur manna með andlit sem eru orðin að staðlaðri ímynd hins fótumtroðna íslenska neytanda (það sem pólitíkusar kalla sín á milli ,,pöbulinn"). Sé einhver veigur í félagsmönnum Neytendasamtakanna og FÍB ættu þeir að vinda bráðan bug að því að leysa formenn og framkvæmdastjóra sína af hólmi. Flýta mætti þeirri bráðnauðsynlegu aðgerð með ríflegum starfslokasamningi, eftirlaunum sem ekki væru lakari en sjálftökueftirlaun þingmanna, sem jafnframt hafa verið ráðherrar eða flokksformenn (eins og Össur), og góðum gjöfum - og borga þeim jafnframt aukalega og rausnarlega fyrir að láta sem minnst á sér bera næstu 5 ár eða svo, - ráða svo nýja og byrja á að semja við Félag kúabænda um að taka að sér þjálfun þeirra. Mér kæmi ekki á óvart þótt endurreisnin myndi hefjast á því að breyta heiti FÍB í Félag Íslenskra Bílabænda - skammstöfunin héldi sér til hagræðis. En að öllu gamni slepptu þá er orðið deginum ljósara hvers vegna Íslendingar munu ekki troða sömu slóð og nágrannaþjóðir í því að hvetja fólk til að velja dísilfólksbíla sem ekki eru jafn skaðlegir umhverfinu og bílar með bensínvél. Ákvörðun olíugjalds sem gerir dísilolíu, í fyrstu, dýrari en bensín, öfugt við það sem gerist annars staðar í Evrópu, voru engin mistök þótt á þeim séu þessi hefðbundnu fingraför klaufa sem geta ekki gengið og tuggið samtímis. Með því að ríkissjóður tekur hærri skatt af dísilolíu í innflutningi en af bensíni er ljóst að markmiðið er ekki umhverfisvernd heldur aukin tekjuöflun með hækkun skatta af umferð. Jafnframt tryggir ákvörðun ríkisstjórnarinnar um upphæð olíugjaldsins að tekjur olíufélaganna muni ekki minnka, eins og þær hefðu gert ef umhverfissjónarmið hefðu ráðið, heldur aukast þær um leið og tekjur ríkissjóðs. Snilldin er í því fólgin að olíufélögin geta gert ríkisstjórninni þann ,,vinsamlega greiða" að draga hana að landi með því að hækka verð á eldsneyti þannig að bensínið verði komið nokkrum krónum uppfyrir dísilolíuna - svona í kringum 1 júlí n.k. (sem myndi henta ágætlega! - en þannig sýndu olíufélögin í verki að þau kynnu að meta ,,greiðann") - tekjur beggja ykjust - og kátt yrði í höllinni! Við skoðun á útreikningi mínum á áhrifum niðurfellingar þungaskatts af dísilbílum, en hann má sjá í Talstöðvarpistli frá 30. apríl 2005 (annars staðar á Vefsíðu Leós), má sjá að breytingin mun auka reksturskostnað allra dísilbíla með leyfilega heildarþyngd umfram 15 tonn, t.d. um rúm 14% af stærstu malarflutningabílum. Jafnframt er ljóst að þessi aukna skattheimta mun skila sér upp í gegn um allt verðmyndunarkerfið vegna margfeldisáhrifa - t.o.m. mun hún auka greiðslubyrði og skuldir heimila í landinu af húsnæðislánum með hækkun vísitölu og þar með verðbóta. Ástæða
þess að íslensk stjórnvöld fóru
ekki sömu leið og nágrannaþjóðir sem
stuðla að umhverfisvernd með því að hafa
dísilolíu ódýrari en bensín er alveg
ljós (svo notað sé uppáhalds-orðatiltæki
pólitíkusa): Það er nefnilega ekki markmið
íslenskra stjórnvalda að stuðla að umhverfisvernd
verði hún til að rýra tekjur ríkissjóðs
(og olíufélaga). Hins vegar er markmið íslenskra
stjórnvalda að nota hvert einasta tilefni sem gefst til að
auka skattheimtu af umferð - lagabreyting með afnámi
þungaskatts er þannig tilefni - og að sjálfsögðu
notað. 23. apríl 2005 Leó M. Jónsson: Ég var að hlusta á Pál Skúlason, sem brátt lætur af embætti sem rektor Háskóla Íslands, segja frá ráðstefnu þeirra 10 háskóla sem nú starfa á Íslandi. Á meðal þess sem Páll sagði vera brýnt væri að fá aukið fé til háskólanna. Helstu orsök aukinnar fjárþarfar sagði Páll vera stóraukna aðsókn að háskólum en nú stunda tugþúsundir ungs fólks háskólanám á fjölmörgum sviðum. Þótt Páll segði það ekki berum orðum mátti skilja á máli hans að takmarkaður skilningur væri hjá pólitíkusum á hagsmunum háskólanna í landinu og því væri við Alþingi að eiga fyrst og fremst. Af og til heyrist nöldrað undan því að allt þetta fólk skuli stunda nám í háskólum í stað þess að vinna ,,heiðarlega vinnu" en með því er yfirleitt átt einhver láglaunastörf sem lykta annað hvort af slori eða kúamykju - en alls konar þrælakistur braskara eru mannaðar fólki af útlendu bergi brotnu svo sem Pólverjum og Tælendingum; - ýmis iðja sem á það sameiginlegt að byggjast á takmarkaðri þekkingu og valda umhverfisspjöllum með ólykt (vegna sóðaskapar) auk röskunar á lífríki. Atvinnugreinar á borð við fiskverkun og laxeldi greiða stærsta hluta launþega sinna samkvæmt lægstu töxtum verkalýðsfélaga og í kringum slík fyrirtæki rísa nú eins konar gettó víða úti á landsbyggðinni; - fátæktargildrur sem margt fólk losnar aldrei úr. Fyrir fiskinn sem veiðist má fá meira með því að vinna hann í Danmörku. Því ætti það að vera sérstakt fagnaðarefni að ungt fólk skuli sækjast eftir því að afla sér menntunar á háskólastigi. Í raun er það ótvírætt og öruggt heilbrigðisvottorð fyrir þjóðina að háskólar skuli vera fullsetnir og þörf fyrir aukið rými og kennslu. Ég hef ekki nokkra trú á að stöðugt nöldur um að fjöldi fólks sé ekki að stunda nám af neinni alvöru heldur einungis að slæpast og noti háskólanámið sem skálkaskjól, eigi við rök að styðjast. Umsýslukerfi háskóla eru það fullkomin að enginn kemst upp með það lengi að skila ekki lágmarksárangri. Hins vegar væri það áhyggjuefni - og þá væri nú aldeilis tími til að biðja Guð að hjálpa sér - væru háskólar hálfsetnir eða minna vegna almenns áhugaleysis ungs fólks fyrir því að afla sér menntunar. Mér finnst sérstök ástæða til að minna á að á tímabilum hefur takmarkaður áhugi á háskólanámi, og sérstaklega á í tæknigreinum, verið alvarlegt áhyggjuefni hjá menningarþjóðum á borð við Þjóðverja og Svía. Af fréttum
dagblaða og sumra ljósvakamiðla mætti ætla
að fjöldi ungs fólks stundi fíkniefnaneyslu,
afbrot, óspektir og slæpingshátt. Það
mun hins vegar vera fámennur hópur. Stærsti hluti
fólks á aldrinum 17 ára til þrítugs
mun vera í námi eða vinnu - viðfangsefni sem fjölmiðlum
nútímans finnst greinilega ekki ýkja mikið
til koma. Nú þegar almenningsáliti er breytt með
alls konar átökum svo sem afstöðu almennings til
reykinga, til kynferðislegs ofbeldis, til samkynhneigðar o.s.frv.
- skyldi ekki vera hægt að hafa áhrif á áhuga
almennings þannig að áhugi á jákvæðari
hliðum mannlífsins ykist? 15. mars 2005 Leó M. Jónsson: Upphlaup starfsmanna Fréttastofu útvarps vegna pólitískrar ráðningar í stöðu fréttastjóra er umhugsunarvert - ekki vegna þess að málið sé merkilegt - ráðningar í stöður yfirmanna hjá RÚV hafa alltaf verið pólitískar og aðrir hæfileikar umsækjenda en pólitískir hafa aldrei skipt miklu máli - eins og dæmin sanna - þótt stofnunin hafi stundum haft heppnina með sér og fengið sæmilega nothæfa starfskrafta. Mér finnst þetta mál athyglisvert í þrennu tilliti: Í fyrsta lagi er athyglisvert að meirihluti Útvarpsráðs skuli loks hafa fengið sig fullsatt af hlutdrægni vinstra liðsins á fréttastofunni (Hljóðviljanum) og hafi nú tekið sig saman í andlitinu og ákveðið að hreinsa ærlega til - losa útvarpið við þessa gömlu heimaríku kommaklíku. Í öðru lagi finnst mér, eina ferðina enn, alveg yfirgengilegt hve þetta fréttamannalið er sérhverft, frekt og hrokafullt gagnvart almenningi - venjulegum hlustendum sem finnst þetta innanhússmál þeirra ekki fréttnæmara en yfirmannaskipti hjá Bónus - frá sjónarhóli hlustenda skiptir fréttaþjónustan máli en hvorki starfslegir né persónulegir hagsmunir fréttamannanna. Fréttamenn sýna vel hroka sinn og frekju með því að láta pirring sinn og skoðanir á nýráðnum ,,Snata" koma niður á þjónustu fréttastofunnar - annars vegar með því að fella niður hluta af fréttatíma (sem er áreiðanlega einsdæmi á friðartímum hjá ríkisútvarpi) en hins vegar með því að leggja marga fréttatíma og fréttaskýringarþætti undir þetta sérhagsmunamál sitt - þótt engum ætti að dyljast að almenningur lætur sig það litlu varða. Mér er sem ég verði vitni að því að Fréttastofa útvarps taki mannabreytingar og erjur á meðal stjórnenda t.d. hjá ASÍ einhverjum svipuðum tökum - menn geta séð fyrir sér vandlætingarsvipinn á þeim fréttamanni sem yrði bent á það sem ákjósanlegt umfjöllunarefni! Í þriðja lagi - og það hefur mér fundist vanta algjörlega í þessar yfirgripsmiklu ,,fréttaskýringar" af málinu - hef ég verið að velta því fyrir mér hvers vegna meintur stjörnu-sölumaður, sem lagt hefur að fótum sér markaði í Austur-Asíu fyrir íslenskar fiskvinnsluvélar sem starfsmaður Marels, - skuli allt í einu sækjast eftir því að gerast lágt launaður pólitískur varðhundur hjá Ríkisútvarpinu. Af minna tilefni hefur verið spurt: Hvað hefur komið fyrir manninn? Hvers vegna standa ekki útrásarfyrirtækin í biðröðum eftir að ráða slíkan kraftaverkamann, sem hann er ef eitthvað er að marka útvarpsstjóra, á margföldum launum blýantsnagara hjá hinu opinbera? Getur verið að þessi makalausi ,,atgervisflótti" sé vísbending um að Marel sé á leiðinni á hausinn? Spyr sá sem ekki veit. ------------------------------------------------------ 28.febrúar 2005 Leó M. Jónsson: Ég annast Bílaþátt Leós á nýju Talstöðinni FM 90,9 á milli 9 og 10 á laugardagsmorgnum (endurfluttur sama dag á milli 19 og 20) og var 3. þátturinn s.l. laugardag, þ.e. 27. febrúar. Í
síðasta þætti fjallaði ég meðal
annars um gæðamælingar J.D. Power (www.jdpower) á
bílum á bandaríska markaðnum og gat þess
m.a. að Porsche hefði bókstaflega hrapað niður
listann yfir gæðamælingu fyrir árið 2004,
eða úr 7. sæti 2003 niður í 35. sæti
2004. Svona ,,stjörnuhrap" hlýtur að vekja mikla
athygli. Ég gat þess jafnframt að ástæðan
væri hinn nýi lúxusjeppinn Cayenne sem hefði
reynst hafa mun hærri kvartanatíðni en Porsche-bílar
fram að þessu. Sem Porsche-aðdáanda, ekki síst
sem aðdáanda Porsche 911, finnst mér þetta með
ólíkindum. Skoði maður hins vegar stigagjöfina fyrir Porsche 911 er annað uppi á teningnum en hún er með því besta sem gerist eða 43 punktar af 45 mögulegum en það samsvarar einkunn upp á 95,6 af 100 mögulegum. Þótt 911-bíllinn standi fyrir sínu með toppgæði dregur Cayenne-jeppinn Porsche niður í gæðum sem tegund eins og sjá má á lista J.D. Power. Hefði Toyota ekki valið að hafa Lexus sem sérstaka tegund hefðu minni gæði ódýrari Toyota-bíla haft áhrif á gæðamælingu og Lexus sem toppmódelið hjá Toyota hefði líklega aldrei náð í efsta sætið á lista J.D. Power. Sama gildir um Accura og Infiniti frá Honda og Nissan. Af þessu má draga þá ályktun að það geti verið tvíeggjað vopn að nota roskið og ráðsett gæðamerki, ef þannig mætti að orði komast, til að auðvelda markaðssetningu nýs bíls, ekki síst þegar sá nýi er af öðru sauðahúsi, í þessu tilfelli lúxusjeppi en ekki lúxussportbíll. Rétt er að geta þess að flestar umsagnir eigenda Porsche Cayenne, sem ég skoðaði á Netinu, voru mjög lofsamlegar um bílinn og eiginleika hans. Það vakti mikla athygli í fyrra þegar í ljós kom að Jaguar hafði náð upp í 10 sæti á lista J.D. Power yfir gæðamælingar fyrir árið 2003. Þar með var Jaguar kominn ofar á gæðalistanum en Honda, Volvo og Mercedes-Benz. Enn meiri athygli vekur það afrek Jaguar að hafa tekist að draga enn meir úr tíðni kvartana og hækka í 3. sæti á listanum fyrir árið 2004. Það hefði einhvern tíman þótt saga til næsta bæjar að Jaguar næði að teljast í svipuðum gæðaflokki og Lexus og Cadillac og verða einn af vönduðustu lúxusbílunum á markaðnum. Nú er það svo að hagstæð niðurstaða gæðamælingar, jafnvel þótt vönduð sé eins og hjá J.D. Power, er ekki ótvíræð trygging fyrir því að bilanatíðni nýs bíls reynist lág þótt hún sé vissulega vísbending. Engu að síður segir niðurstaða og röðun á lista J.D. Power sína sögu um gæðastig, gæðastjórnun og gæðaeftirlit hjá viðkomandi framleiðanda, ekki síst við samanburð á milli ára. Hún segir okkur t.d. að stjórnendur og starfsfólk Jaguar hefur, með samstilltu átaki, náð ótrúlegum árangri. 5. febrúar 2005 Leó M. Jónsson: Sérstökum þungaskatti á fólksbíla með dísilvél verður aflétt hérlendis frá og með 1. júlí 2005. Um leið breytist verð á dísilolíu sem mun kosta meira en bensín haldist illa grunduð ákvörðun Fjármálaráðuneytisins um olíugjald upp á 45 kr á lítra óbreytt en þá mun Ísland skera sig úr sem eitt af fáum löndum í V-Evrópu þar sem dísilolía er dýrari en bensín. Þótt sérstakur dísil(þunga)skattur falli niður á ég ekki von á að sala dísilbíla aukist í einum rykk. Fyrir því eru margar ástæður. Mestu valda lífseigir fordómar gegn dísilbílum, sem olíufélögin og hlaupatíkur á þeirra snærum (m.a. alþingismenn) hafa alið á með ýmsu móti en vitað er að olíufélögin hafa ítrekað beitt sér gegn upptöku olíugjalds í stað þungaskatts og þannig tafið þá þróun. Eins og með aðra fordóma eru þeir knúnir vanþekkingu. Vegna þess að einkennandi lykt er af afgasi dísilbíla, en hún stafar af því að dísilolía inniheldur brennistein, er dísilvélin talin menga meira en bensínvél. Brennisteinsinnihald dísilolíu minnkaði samkvæmt staðli um síðustu áramót og brennisteinslaus dísilolía og bensín á að vera fáanlegt á öllum áfyllingarstöðum 2006 samkvæmt sama staðli. Sumir, jafnvel efnaverkfræðingar, eru svo fastir í fordómunum gegn dísilvélum að þeir skrifa pistla og senda Mogganum til birtingar þar sem þeir segjast ekkert skilja í þessum ,,áróðri" fyrir dísilbílum því losun gróðurhúsalofttegunda sé nokkurn vegin sú sama af brennslu eins lítra af dísilolíu eins og af brennslu eins lítra af bensíni. Jafnvel þótt það væri rétt gleymir efnaverkfræðingurinn því að dísilbíllinn notar minna eldsneyti (28-40%) og er því umhverfisvænni. Önnur ástæða þess að sala dísilfólksbíla eykst ekki snögglega er sú staðreynd að úrvalið er takmarkað, sérstaklega þegar um er að ræða minni bíla. Mörg bílaumboð hafa, af ýmsum ástæðum, enga litla eða miðlungsstóra dísilfólksbíla á boðstólum. Viðbrögð forráðamanna þeirra verða þessi sígildu íslensku að ala á fordómunum samanber refurinn um vínber utan seilingar; ,,hátt hanga þau og súr eru þau". Minnstu dísilbílarnir eru ekki allir jafn eftirsóknarverðir því 3ja sílindra dísilvélar þeirra þykja misjafnlega vel heppnaðar, t.d. þykja ódýrustu dísilbílarnir Fiat Panda og Hyundai Getz bjóða fátt eftirsóknarvert annað en sparneytni (4-4,5 l/100 km). Hins vegar eru komnir á markaðinn betur heppnaðir dísilbílar af meðalstærð, m.a. nýr Saab 9-3 TiD (5,7 l/100 km), sem hefur hleypt nýju lífi í söluna. Dísilbíllinn er eftirsóknarverðari vegna meiri sparneytni en sami bíll með bensínvél. Sá mismunur fer þó minnkandi. Auknar kröfur um mengunarvarnir og tækniþróun sem þær hafa stuðlað að gerir það að verkum að mismunur á eldsneytisnotkun dísil- og bensínvéla, mældri fyrir hvern lítra slagrýmis og hestafl, hefur minnkað hröðum skrefum. Hjá 10 ára gömlum bílum er þessi mismunur allt að 40% en hjá nýjustu vélum er sparneytni dísilvélarinnar 28-30% meiri. Þar sem hlutfallslega minna er af kolmónoxíði í afgasi dísilvélar en bensínvélar (og mun minna í lausagangi) verða minni töp við hreinsun þess með efnahvörfum sem styrkir stöðu dísilvélarinnar enn frekar, sérstaklega í þéttbýli. Á undanförnum árum hafa margar þjóðir í V-Evrópu beitt ýmsum aðgerðum til að stuðla að fjölgun dísilbíla og slá þannig 2 flugur í sama höggi, þ.e. að draga úr þjóðarútgjöldum vegna eldsneytisnotkunar og minnka um leið losun gróðurhúsalofttegunda. Belgía, Frakkland og Austurríki hafa gengið lengst en þar er nú um helmingur allra fólksbíla með dísilvél. Annars staðar, svo sem í Bretlandi stefnir í sömu átt. Fram að þessu hafa Danmörk, Svíþjóð og Bretland verið á meðal þjóða sem hafa beitt skattlagningu sem hamlað hefur gegn sölu dísilbíla , t.d. skattlagningu eyðslu í Danmörku til að hamla gegn sölu stórra dísilbíla (jeppa), Svíþjóð þar sem bifreiðagjöld af dísilbílum hafa verið fjórföld á við gjöld af bensínbílum og Bretland með svipað kerfi. Í þessum löndum eru nýjar reglur í undirbúningi sem, með mismunandi hætti, eiga að jafna skattlagningu í þágu umhverfisverndar. Sameiginlegt með reglunum er að bifreiðagjöld ákvarðist af því magni sem bílvél losar af gróðurhúsalofttegundum. Með því móti verður sparneytnasti bíllinn sá sem minnst áhrif hefur á umhverfið en sparar notendum mesta peninga. Sú aðferð við skattlagningu umferðar gerir ekki einungis bensín- og dísilvélum jafn hátt undir höfði (en frá áramótum 2005 gilda sömu kröfur í Bandaríkjunum um leyfilegt hámark mengunarefna í afgasi án tillits til þess hvaða eldsneyti bílvélin brennir) heldur mun hún jafnframt stuðla að áframhaldandi þróun markaðshæfra vistvænni bíla. 4. febrúar 2005 Leó M. Jónsson: Það blundar bjáni í okkur öllum. Hæfileiki til að leyna og halda aftur af honum er mismunandi mikill - því verða sumir sér oftar til skammar en aðrir - en þeir teljast áhugavert fólk á fjölmiðlamáli. Þjóðarbjáninn er nafnlaus og persónulaus samnefnari með lögheimili á DV þótt hann komi reglulega við sem farandstarfskraftur hjá Séð & Heyrt, Mannlífi og víðar. Auk þess að vera hápólitískur, en andi hans svífur yfir Alþingi, slær Þjóðarbjáninn taktinn í dægurmálaumræðunni; hvergi eru áhrif hans jafn áberandi og í umfjöllun um frægt fólk og ákveðnir fjölmiðlamenn kunna betur en aðrir að starfa með honum. Í þeim hópi eru eftirsóttir blaðamenn með ,,nef" fyrir föstum fylgjum Þjóðarbjánans; nísku, græðgi, hnýsni, hræsni og hégómaskap, - blaðamenn sem eru sérfræðingar í ,,bjánaskap". Stundum tekur Þjóðarbjáninn að sér að ritstýra verkefnum og þá verða fingraför hans áberandi og auðsjáanleg. Oft eru það jafnframt ,,bjánalegustu" málin þótt þau geti verið allt annað en skemmtileg því það hendir að Þjóðarbjáninn verði sjálfum sér til skammar. Æsist þá leikurinn um stund þar til hápunkti ,,bjánagangsins" er náð með alsherjar fullnægju og spennufalli í kjölfarið. Á meðal þeirra sem eiga mikið undir því að vera í föstum kunningjahópi Þjóðarbjánans, jafnvel þvert um geð sér, eru listamenn. Einsöngvarar virðast þar vera sér á báti og lítil takmörk fyrir því hve þeir þurfa að leggjast lágt til að halda sig í félagsskapnum - til að viðhalda vinskapnum sem er vísastur vega til frægðar - því fyrir listamann er frægðin ALLT. Dæmi sýna svakalegar afleiðingar þess fyrir listamann að falla í ónáð hjá Þjóðarbjánanum - því auk þess að vera allt í senn; innsiglisvörður, prótókollmeistari, dyravörður og útkastara ,,Gulu pressunnar" stjórnar þessi draugur jafnframt öllum drýgstu og ,,bjánalegustu" buddum þjóðfélagsins. Ómenntaður plötu- og ketilsmiður að norðan, svo notuð séu eigin orð eins helsta óperusöngvara okkar um sjálfan sig, hafði komist vel inn undir hjá Þjóðarbjánanum sem hafði gert hann heimsfrægan á Íslandi og nefndi aldrei annað en ,,stórsöngvarann" enda stjarnan búsett á Ítalíu og hefur troðið upp á ekki ómerkari stöðum en Metropolitan og La Scala - að því okkur var sagt við góðan orstír. Um tíma slitnaði ekki slefan á milli stórsöngvarans og Þjóðarbjánans. En skjótt skipast veður í lofti. Haldin var stórglæsileg söngskemmtun í Hallgrímskirkju í Reykjavík. Áður hafði því verið lýst yfir að ágóðanum yrði varið til styrktar krabbameinssjúkum börnum. Á mannamáli þýðir ágóði þeir peningar sem eftir yrðu í kassanum þegar búið væri að borga kostnað svo sem við gerð auglýsinga og birtingu; búið að borga iðnaðarmönnum fyrir uppsetningu á græjum og lýsingu, Hallgrímskirkjusöfnuði fullt verð fyrir leigu á kirkjunni, rafmagn, hita og húsgæslu og ríkinu refjalaust allt sem hægt var að innheimta virðisaukaskatt af. Þjóðarbjáninn sá til þess að almenningur, sem greiddi aðgangseyrinn, stæði í þeirri trú að listamennirnir, sem skemmtunin byggðist á, fengju jafnvel ekki neitt fyrir sitt framlag og að gæska þeirra, langt umfram göfuglyndi Hallgrímskirkjusafnaðar, auglýsingafólks, iðnaðarmanna og ríkissjóðs, væri slík að þeir bæru jafnvel allan kostnað af þátttöku sinni sjálfir. Svona áróður hafði alltaf trekkt! En engu er líkara en að ,,viðskiptahugmyndin" hafi verið gölluð. Þegar dró að uppgjöri virðist hafa blasað við að tekju- og kostnaðaráætlun hafi ekki staðist og að enginn ágóði yrði af skemmtuninni til að styrkja hið góða málefni. Til að reyna að bjarga málunum leitaði forsvarsmaður verkefnisins til Þjóðarbjánans sem brást vel við, enda séð að búa mátti til ,,skítalykt" af málinu. Með sérhæfni sinni í hræsni var nú tekið til við að sannfæra þjóðina um að listamennirnir hefðu, vegna nísku og græðgi, ekki tímt að gefa nema vinnuna (og sumir bara að hluta) en neituðu nú að standa sjálfir straum af kostnaði. Fór þá að hitna undir ,,ketilsmiðnum að norðan", sem vildi ekki samþykkja að hann hefði eyðilagt skemmtunina í stað þess að halda henni uppi, - hann gerðist meira að segja svo ósvífinn að halda uppi mótmælum við sjálfan Þjóðarbjánann - og það í beinni útsendingu - taldi sig greinilega heimsfrægan af eigin völdum. Var
nú ,,stórsöngvarinn" snarlega tekinn á
beinið. Honum var gert ljóst að hann var einungis heimsfrægur
á meðan Þjóðarbjánanum þóknaðist
- sem nú lét það leka út að auk kostnaðar
við ferðir til og frá Ítalíu, upphald og
bíl, hefði stjarnan einnig fengið greitt fyrir sönginn
(af tillitssemi var ekki talað um gaul) og hefði sá kostnaður
verið dreginn frá styrknum til krabbameinssjúku barnanna
(fingraförin frægu og ,,smekkvísin"!). En ekki
var nóg starfað: Tekin var til sérstakrar umfjöllunar
í tímaritinu Mannlífi spurningin um hvort ,,stórsöngvarinn"
væri í raun heimsfrægur (sem þýddi auðvitað
að svarið var NEI): Svona ,,stjörnuhrap" getur hlotist
af því þegar Þjóðarbjáninn,
sem nú var í hlutverki ritstjóra og velsæmisvarðar,
fer í fýlu. 2. febrúar 2005 Leó M. Jónsson: Fljótt á litið virðist gagnrýni og andróður ýmissa verkalýðssamtaka og forystumanna þeirra gegn ítalska verktakafyrirtækinu Impregilo vera nokkuð sannfærandi. Flestum er ljós nauðsyn þess að verktökum, sama hve stórir þeir eru og hvaðan þeir koma, sé gert jafnt undir höfði varðandi framkvæmdir hérlendis. Jóhann Bergþórsson verkfræðingur, sem er einn reyndasti tæknimaður okkar á sviði stærri framkvæmda, ekki síst mannvirkjagerðar á hálendinu, hefur bent á að ítalska verktakafyrirtækið við Kárahnjúka hafi komist upp með ýmislegt sem rýrir samkeppnisstöðu íslenskra verktaka gagnvart því. Jóhann hefur m.a. bent á að íslenskir verktakar hefðu getað boðið lægra verð á framkvæmdum fyrir Landsvirkjun ef þau hefðu mátt nýta sér þjónustu sérhæfðra erlendra starfsmannaleiga til innflutnings á ódýrara vinnuafli en íslensku og getað treyst því að ekki væru gerðar athugasemdir þótt eitthvað brygði út af í túlkun þeirra á vinnu- og kaupliðum svokallaðs virkjanasamnings, eins og raunin virðist vera með Impregilo. Í ljósi þeirrar staðreyndar að of fátt íslenskt verkafólk og iðnaðarmenn sækjast eftir vinnu við framkvæmdir á hálendinu virðist ekki vera um neina aðra leið að ræða en að vinda bráðan bug að því að tryggja íslenskum verktökum sömu aðstöðu og erlendum, þótt ekki væri til annars en að varna því að tækniþekkingin færðist smám saman úr höndum Íslendinga til útlendinga (án þess að ég geri mér grein fyrir því hvort eftirsjá er í henni - útaf fyrir sig). Hafandi unnið sem verkamaður hjá tveimur íslenskum fyrirtækjum, en það gerði ég um tíma eftir að hafa staðið uppi atvinnulaus eftir hjartaáfall, uppskurð og endurhæfingu fyrir nokkrum árum, finnst mér þó holur hljómur í annars sannfærandi málflutningi verkalýðsrekenda gagnvart þessu sérstaka ítalska fyrirtæki. Þau fyrirtæki sem ég vann hjá sem verkamaður hafa sérhæft sig í því, hvort á sínu sviði, að túlka kjarasamninga verkalýðsfélaga sér í hag á kostnað starfsmanna. Þau hafa komið sér upp skipulögðu kerfi og aðferðum til að hunsa nánast alla þá liði gildandi kjarasamninga sem þau telja sér óhagstæða og stjórnendur þeirra hafa þróað sérstakt viðmót og viðbrögð sem tryggja að kvartanir starfsmanna vegna brota á kjarasamningi skili ekki árangri - annars vegar með skipulögðum töfum, undanbrögðum og útúrsnúningi en hins vegar með útpældu vaktavinnukerfi sem hefur nánast tryggt þessum fyrirtækjum, sem bæði eru þekkt fyrir láglaunastefnu, vörn gegn árangri af afskiptum verkalýðsfélaga. Ásamt þáverandi vinnufélögum freistaði ég þess að leita til viðkomandi verkalýðsfélags um aðstoð vegna þess að ákvæði kjarasamnings, sem snertu vaktafyrirkomulag og greiðslur, voru brotnar á okkur. Við máttum næstum þakka fyrir að fá að ræða við trúnaðarmann sem varð ekki til annars en að hann staðfesti að við hefðum eitthvað til okkar máls, fengum að hlusta á útlistanir á því hve erfitt væri að eiga við ,,svona brot" og hve litlar líkur væru á því að nokkur leiðrétting fengist. Eftir þá reynslu, en enga fengum við leiðréttinguna - enda gert ráð fyrir að við fengjum okkur aðra vinnu og ný fórnarlömb kæmu í staðinn, hef ég ekki mikið álit á núverandi stjórnendum verkalýðsmála. Eini maðurinn sem sýndi máli okkar skilning og reyndi að beita sér í því var þáverandi formaður Verkamannasambandsins, Björn Grétar Sveinsson, og kæmi mér ekki á óvart þótt hann hafi verið flæmdur úr þeirri áhrifastöðu - samband hans við grasrótina var greinilega orðið gamaldags..... Eftir
reynslu mína af því að starfa sem verkamaður
(sem var mjög lærdómsríkt og ég mæli
eindregið með við flesta s.k. menntamenn) og af frammistöðu
verkalýðsfélags sem bakhjarls held ég því
hiklaust fram að verkalýðsforystan hafi enga burði
né skipulag til að framfylgja með eftirliti að þeir
kjarasamningar, sem gerðir eru í nafni hennar, séu
virtir af öðrum en sumum af stærstu fyrirtækjum
á höfuðborgarsvæðinu. Samhliða því
að hamast gegn Impregilo og óbeinlínis gegn Landsvirkjun
(og þar með gegn núverandi ríkisstjórn
- sem mig grunar að sé aðalmálið) ætti
verkalýðsforystan að hysja upp um sig og fara að
taka til í eigin ranni. Hún mætti t.d. skoða
alvarlega meira og minna óvirkt eftirlit verkalýðsfélaga
utan höfuðborgarsvæðisins - verkalýðsfélaga
sem vegna fámennis, vegna ónógrar aðstoðar
frá heildarsamtökum eða vegna leti værukærra
launaðra stjórnenda, gæta ekki hagsmuna félagsmanna
sinna sem skyldi.
28.1.2005 Leó M. Jónsson: Gestur Gunnarsson tæknifræðingur skrifar fróðlega og skemmtilega pistla sem birtst hafa í Morgunblaðinu. Nú fyrir skömmu fjallaði Gestur um mismuninn á tækniskóla og tækniháskóla og gat þess m.a. að ein af forsendum tækniskóla, eins og Þjóðverjar lögðu grunn að á sínum tíma, væri sambandið á milli hugar og handar; að nám í tækniskóla væri hugsað sem framhaldsnám fólks með verkþekkingu fengna með iðnmenntun. Gestur rakti þróunina í grófum dráttum að því ástandi sem nú ríkir - að iðnaðarmenn eru hverfandi stétt, Tækniskóli Íslands orðinn að tækniháskóla sem nú heyrði undir Verslunarskólann og út úr tæknináminu kæmu einungis ,,pappírspésar". Hér hittir Gestur naglann á höfuðið eins og oft áður. Hann hefði einnig mátt minnast á hvernig Vélskólinn var eyðilagður með ,,afslætti" á inntökuskilyrðum. Á nærri 40 ára starfsferli sem tæknifræðingur við hönnun, ráðgjöf, stjórnun og kennslu hefur mér stundum blöskrað vinnubrögð tæknimenntaðra sem virðast, á einhvern hátt, hafa komist hjá því að öðlast nokkra verklega þekkingu. ,,Skrifborðsvinna" þessa fólks hefur stundum verið með hreinum ólíkindum, ekki síst þegar jafnframt hafa átt í hlut einstaklingar uppbelgdir menntahroka sem stundum einkennir mikið en illa mentað fólk; - hroki sem er jafnvel í beinu hlutfalli við skort þess á verkþekkingu. Á meðal gagnrýni á skólakerfi okkar er að ,,kvennavæðing" kennaraliðs grunnskólans valdi því að áhugi á iðn- og verknámi fari minnkandi og að miklu meiri aðsókn sé að námi í hárgreiðslu en í málmvinnslugreinum enda sé áhugi meiri hluta grunnskólakennara, sem eru kvenkyns, á raun- og tæknigreinum takmarkaður (þótt ég minnist þess ekki að hafa séð niðurstöður sérstakrar rannsóknar á því). Mig grunar að þetta sé fyrirsláttur og orsökin hafi lítið með kynferði grunnskólakennara að gera. Hver kannast ekki við kvartanir forkólfa fræðslumála vegna þess hve verklegt nám sé miklu dýrara en bóklegt? Man einhver eftir frumvarpi alþingismanna nýlega um auknar fjárveitingar til að efla verknámsstigið? Getur verið að það vanti pólitíska stefnu í menntamálum þar sem verkmenntun og tæknigreinar séu lagðar að jöfnu við bóknámsgreinar og þá þannig að meira sé en orðin tóm? Í
Bandaríkjunum er það yfirlýst stefna að
stuðla að og viðhalda verk- og tækniþekkingu
með skipulögðum hætti í menntakerfinu frá
fyrstu stigum barnaskóla og upp úr. Í Bandaríkjunum
er ekki til svo aumur gagnfræðaskóli (grunnskóli)
að þar séu ekki sérstakar raungreinastofur með
aðstöðu til tilrauna og verklegra athafna. Jafnvel áhugi
fárra nemenda t.d. til að smíða gufuvél
eða ,,Hot-rod-bíl" verður til þess að
þeim er lagt allt sem til þarf upp í hendurnar; þar
keppa skólar sín í milli með ýmsum verkefnum
á tækni- og vísindasviði. Stór hluti
bandarískra grunn- og framhaldsskólakennara eru konur.
Þar hefur ekki verið kvartað undan því að
áhuga- eða kunnáttuleysi þeirra hefti framgang
bandarískrar skólastefnu. Hérlendis berast því
böndin að stjórnvöldum og stjórnendum -
þessi galli er efst í kerfinu. 19.1.2005 Leó M. Jónsson: Dr. Cyril Northcote Parkinson prófessor varð heimsfrægur á sínum tíma fyrir kenningu sína um Parkinsonslögmálið en samkvæmt því hafa verkefni tilhneigingu til að taka þann tíma sem þeim er gefinn, þ.e. að þenjast út í það rými sem fyrir hendi er án tillits til eðlis eða þarfar. Bók prófessorsins um þetta lögmál hefur áratugum saman verið gefin út, keypt og kennd við alla helstu háskóla veraldar. Í íslenskri þýðingu Vilmundar Jónssonar fyrrum landlæknis nefnist bókin ,,Framsóknarvist" - hvort það hefur verið hótfyndni þýðandans veit ég ekki en mér finnst heitið viðeigandi enn þann dag í dag. En það sem við könnumst við sem Parkinsonslögmálið er ekki nema einn kafli í áðurnefndri bók sem fjallar m.a. um takmarkanir lýðræðis þegar taka þarf ákvarðanir sem skipta máli, hvort sem það er við stjórnun fyrirtækja eða ríkja. Upp úr 1970 var prófessor Parkinson einn eftirsóttasti fyrirlesarinn á alþjóðlegum ráðstefnum og greinar eftir hann birtust í fjölda blaða og tímarita. Á meðal þess sem hann hélt fram og færði traust rök fyrir var að pólitík væri samkeppni um heimsku - kenning sem svokallaðir ,,frjálshyggjumenn" héldu mjög á lofti á tímabili, m.a. Hannes Hólmsteinn, þegar hann var sem ákafastur á þeirri línunni. Heimska í pólitík er sjaldan langt undan og tengist oft þeirri ólýðræðislegu staðreynd að með lýðræðislegum vinnubrögðum (kosningum) getur 51% meirihluti kúgað 49% minnihluta. Minna má á að án misskilnings - er engin pólitík. Þessar staðreyndir koma í hugann þegar hópur vinstrimanna leggur til atlögu við lýðræðislega kjörna ráðamenn og hyggst koma á þá höggi fyrir þau heimskulegu vinnubrögð að hafa tekið sér ,,alræðisvald" í máli tengdu Írak - að því virtist vegna þess að þeir, í einhverju montkasti, nenntu ekki að tryggja sér þingmeirihluta fyrir þeirri ákvörðun að styðja innrás Bandaríkjamanna sem hugðust tryggja hagsmuni sína í Írak með því að koma Saddam Hussein frá frá völdum. Þessi heimska tveggja ráðamanna veldur því að hópur fólks undir forystu jafn heimskra manna hyggst birta auglýsingu í New York Times þar sem vakin er athygli ,,heimsbyggðarinnar" (og hryðjuverkamanna) á því að ,,vegna tæknilegra mistaka" hafi löglega kjörin ríkisstjórn lýst yfir stuðningi við aðgerðir Bandaríkjamanna á sínum tíma en eftir á hafi 80% landsmanna fengið hland fyrir hjartað, samkvæmt einhverri skoðanakönnun! Það má ekki á milli sjá hvort liðið er heimskara. Hins vegar eru almennir borgarar ekki spurðir hvort þeir kæri sig um að athygli hryðjuverkahópa, sem hingað til hafa ekki vitað hvar þetta dvergríki er í heiminum, sé vakin á okkur sem ,,skotmarki". Og því
má bæta við, með tilliti til pólitískra
skoðana stórs hluta þeirra sem að auglýsingunni
standa og sérstakrar andúðar þess fólks
á Bandaríkjunum, hvers vegna það birti þessa
auglýsingu ekki í Pravda? 10.1.2005 Leó M. Jónsson: Ég hef verið haldin óviðráðanlegri lestrarfíkn frá því ég var krakki. Upp úr 10 ára aldri las ég allt sem ég náði í. Töluvert var af bókum á mínu æskuheimili og þær las ég flestar spjaldanna á milli, meira að segja las ég leikrit - þykkar bækur með leikritum eftir Pál J. Árdal, sr. Jakob Jónsson o.fl. Nú þegar ég handleik þessar bækur skil ég ekki hvernig í andskotanum unglingur, fyrir tekt, gat pælt í gegnum svona efni, t.d. Tyrkja-Guddu Jakobs Jónssonar í leikgerð! Mig grunar að ein skýringanna sé sú að á þessum tíma, upp úr 1952, hafi unglingar ekki haft neitt við að vera - nákvæmlega ekkert hafi verið gert fyrir þá utan þess sem fram fór í skólakerfinu og ef til vill innan íþróttahreyfingarinnar - en þangað sótti ég ekki félagsskap, sem þó ber ekki að túlka sem andúð á íþróttaiðkun - því ég hef síður en svo á móti henni - hjá mér sjálfum var bara ekki áhugi fyrir íþróttum og hefur aldrei verið, með örfáum undantekningum. Ég gleymi því seint þegar undraveröld bókasafnsins laukst upp fyrir mér en fyrsta bókasafnið sem ég sótti var í Austurbæjarbarnaskólanum. Í beinu framhaldi uppgötvaði maður Bæjarbókasafnið sem flutti seinna í æfintýralegt hús í Þingholtsstræti og nefndist þá Borgarbókasafn. Þar mátti velja úr óendanlegum fjölda bóka, að manni fannst og þar voru ýmis útskot til að skoðað bækur og velja í næði. Mér er sérstaklega minnistætt hvað starfsmönnum í Þingholtsstrætinu tókst að halda sérkennilegri og þægilegri hljóðværð í safninu og hvernig hún myndaði sérstakt andrúm einangrunar; nánast sérstaka verndaða veröld gegn skarkala og utanaðkomandi áreiti. Mér finnst erfitt að gera mér grein fyrir hvað um mig hefði orðið á þessum árum án Borgarbókasafnsins - án þess hefði tilveran orðið snöggtum snauðari. Ég sakna þess að ekki skuli meira gert af hálfu hins opinbera, t.d. með auglýsingum í fjölmiðlum, til að hvetja fólk, einkum börn og unglinga, til þess að sækja bókasöfn. Hvaða álit sem fólk kann að hafa á bóklestri (en það eru ekki nema 50 ár síðan þeir voru litnir hornauga sem ,,eyddu tímanum í að liggja í bókum"), þá er óhætt að fullyrða að lestur bókar skaðar sjaldan viðkomandi. (Á því eru reyndar undantekningar, eins og bók um nóbelsskáldið okkar, sem út kom um þessi jól, en þyngd hennar (2,5 kg) er slík að sumt eldra fólk getur ekki lesið hana án aðstoðar sjúkraþjálfara). Mér kæmi ekki á óvart þótt sérfræðingar Hagfræðistofnunar Háskólans gætu reiknað það út að fjölgun bóka- og hljóðbókasafna væri ein arðsamasta fjárfesting sem kostur er á, væri samfélagsleg- og menningarleg gæði allra aldurshópa höfð sem mælistika. Tilefni
þessa pistils er að ég hlustaði á frétt
í Ríkisútvarpinu þar sem sagt var frá
þeim bókum og öðru lesefni sem oftast var lánað
út á bókasöfnum á árinu 2004.
Það er áhugavert og góðs viti, að mínum
dómi, að eitt vinsælasta og eftirsóttasta efnið
reyndist vera ,,Andrés Önd og félagar". Tvennt
finnst mér einkar ánægjulegt við þessa
frétt; annars vegar að börn skuli enn lesa prentaðan
texta (eða skoða myndablöð og hafa þannig aðgang
að íslenskum texta) þrátt fyrir sjónvarp,
ótal útvarpsstöðvar, kvikmyndir á diskum/böndum
og tölvuleiki, og hins vegar vegna þess að mér
finnst þetta staðfesta hve vel hafi tekist til um íslenskun
á þessum vinsælu teiknimyndasögum. Íslenskun
texta fyrir börn er nefnilega þýðingarmeira og
vandasamara verk en margur gerir sér grein fyrir í fljótu
bragði. Börn eru kröfuharðari og kresnari á
lesmál en flestir fullorðnir; sé málið
ekki myndrænt, einfalt og skýrt eru börn fljót
að hafna því. Ég þekki þetta vel
af mínum eigin börnum. Á meðan börn sækjast
eftir myndasögum með íslenskum texta í þeim
mæli sem fréttin hjá RÚV gaf til kynna, þarf
ekki að hafa teljandi áhyggjur af stöðu móðurmálsins
- en það hvetur til þess að haldið sé
áfram á þessari braut til að vinna að tryggri
framtíð íslenskunnar. 5. 1. 2005 Leó M. Jónsson: Stundum finnst mér sem flokkur jólabóka eigi að kallast ,,Ég og vinir mínir" en í þann flokk myndu lenda margar af þeim bókum sem fjalla um lífshlaup þekktra einstaklinga- þótt þeir séu ekki nema rétt rúmlega miðaldra. Formúlan er sú þekkta íslenska að nefna ekki nokkurn mann á nafn sem ekki telst til vinahópsins, jafnvel þótt sögumaður segi frá lífshlaupi sem, með réttu, ætti að vera einhvers konar samtíðarlýsing innan ákveðinnar listgreinar, fræða, atvinnu eða vísinda. Í einni af þeim bókum sem út komu um þessi jól segir þekktur og vinsæll tónlistarmaður sögu sína í bók sem ég myndi setja í áðurnefndan flokk. Hluti bókarinnar er löng og mikil upptalning á hinum ýmsu tónlistarmönnum, ferli þeirra og samskiptum við sögumann og gæti þess vegna verið nokkuð góð heimild fyrir seinni tíma sagnfræðinga - ef ekki kæmi til þessi makalausa hlutlægni gagnvart ,,vinunum". Á einni blaðsíðu í bókinni er Kristjáns Jóhannsonar óperusögnvara getið - ekki fyrir framlag hans til íslenskrar sönglistar, ekki vegna frama hans né frammistöðu, heldur eru höfð eftir honum ummmæli um mismun á ákveðnu viðfangsefni í söng í tveimur línum! Það fer ekkert á milli mála að Kristján Jóhannsson er ekki einn af vinum sögumanns - og breytir þá engu þótt hann hafi það umfram aðra íslenska sögnvara, sem getið er í bókinni, að hafa sungið oftar en einu sinni á bæði Scala og Metropolitan - sem hlýtur að skipa honum efst í röð íslenskra tónlistarmanna - án tillits til þess hvert álit einhvers á honum, sem persónu, kann að vera. Dæmigerður íslenskur smásálarskapur af þessu tagi rýrir gildi annars ágætrar bókar. Þórhildur Þorleifsdóttir leikstjóri gat þess í viðtali í þætti Kolbrúnar Berþórsdóttur á Útvarpi Sögu fyrir skömmu að hún hefði hvorki heyrt hósta né stunu frá Þjóðleikhúsinu í meira en áratug - aldrei hefði verið haft samband við hana að fyrra bragði til að ámálga verkefni á hennar sviði sem leikstjóra. Þórhildur er þekkt fyrir að hafa ákveðnar og mótaðar skoðanir í pólitík og skefur ekkert utan af þeim. Jafnvel þótt pólitískar skoðanir Þórhildar kunni að fara í taugarnar á stjórnendum Þjóðleikhússins (og fleirum) er það engu að síður á margra vitorði að hún hefur sett upp og stjórnað fleiri en einu verki, t.d. í Bogarleikhúsinu, sem hafa slegið aðsóknarmet og bætt fjárhag leikhússins - og það leika ekki margir eftir. Aðsókn er nr. 1 og nr. 2 þegar leikhús á í hlut - án áhorfenda er ekkert leikhús. Það tómlæti (einhver myndi segja dónaskapur), sem stjórnendur Þjóðleikhússins hafa sýnt Þórhildi, hvort sem það stafar af illgirni, öfund, óbeit eða hræðslu, er önnur birtingarmynd þessa dæmigerða íslenska smásálarskapar - hroki sem gerir annars ágæta stjórnendur að minni mönnum - hroki sem ég efast um að stjórnandi opinberrrar stofnunar kæmist upp með gagnvart einstaklingi/fagmanni t.d. í Kaupmannahöfn eða Stokkhólmi án þess að verða vikið frá. Það
var einmitt þessi íslenski smásálarskapur,
mér liggur við að segja árátta, sem varð
til þess að Einari Benediktssyni skáldi var ekki boðið
á Alþingishátíðina á Þingvöllum
1930; - slíkt dómgreindarleysi og dónaskapur gerir
það að verkum að við, sem nú lifum, berum
minni virðingu en ella fyrir þeim ráðamönnum
sem þá voru uppi, að ég taki ekki svo djúpt
í árinni að segja að við skömmumst okkar
fyrir þá. Vald getur sett einstakling á stall. En
þegar valdi er beitt af smásálarskap verður
valdsmaðurinn oft
fyrir mestu tjóni. 24.12.2004 Leó
M. Jónsson: Að skreyta sig með stolnum fjöðrum
þykir ekki stórmannlegt og er oftar en ekki skammgóður
vermir - en ,, það á hver doggur sinn dag" eins
og enska máltækið segir. Íslensk bílaumboð hafa ekkert sinnt innflutningi á amerískum bílum í nærri 2 áratugi. Varahlutaþjónusta þeirra hefur verið með slíkum endemum að sérstök fyrirtæki hafa risið upp, vaxið og dafnað, til að útvega eigendum amerískra bíla nauðsynlega varahluti; annars vegar varahlutaverslanir og hins vegar fyrirtæki sem reka sérpöntunarþjónustu. Samkeppni þessara fyrirtækja hefur tryggt eigendum amerískra bíla sanngjarnt verð á varahlutum sem svokölluð ,,umboð" hafa ekki gert. Þeir sem eru í tölvuviðskiptum þekkja hugtakið ,,Eurosleurosis" en með því er átt við leti og samkeppnisleysi á meðal Evrópubúa sem gerir það að verkum að þeir krefjast þess að hafa a.m.k. 50% meira fyrir snúð sinn en Bandaríkjamenn - tölva sem kostar 1000 dollara í New York kostar 1500 dollara í Kaupmannahöfn; nákvæmlega sama tölvan eftir að takki hefur verið færður yfir á 220 v/50Hz á bakhlið hennar. Sama gildir um bandaríska bíla, á þeim er sérstakt evrópuverð auk dulbúinna sérgjalda (tollmúra) í sumum Evrópulöndum. Þrátt fyrir kvartanir neytenda viðgengst þessi mismunun og hvað varðar bílana veldur þar miklu um áhugaleysi bandarískra framleiðenda á útflutningi. Það áhugaleysi hafa framsæknir kaupmenn í Kanada nýtt sér og selja vaxandi fjölda nýrra amerískra bíla til Íslands í samvinnu við íslensk fyrirtæki. Með því móti hafa íslenskir bílakaupendur notið hagstæðara verðs fyrir betur búna bíla. Lágt gengi á dollar á árinu 2004 hefur gert þessi viðskipti enn hagstæðari og fyrir bragðið hefur hluti bílaflotans verið endurnýjaður á hagkvæman hátt með sparneytnari og umhverfisvænni bílum, einkum dísilbílum. Einungis örfáa þeirra bíla hafa svokölluð ,,umboð" selt enda er það ekkert leyndarmál að IB Innflutningsmiðlun ehf. á Selfossi hefur flutt inn stærsta hluta nýrra Ford, GM og Chrysler jeppa og pallbíla undanfarinn rúman áratug. Jafnframt hefur IB byggt upp varahluta- og viðhaldsþjónustu fyrir þessa bíla sem lengst af hefur ekki verið fáanleg hjá svokölluðum ,,umboðum". IB hefur jafnframt veitt þá ábyrgð sem íslensk lög kveða á um eins og þeir vita sem hafa þurft á henni að halda. Nú þegar gengi dollars er í sögulegu lágmarki rísa svokölluðu ,,umboð" upp og berja sér á brjóst - þykjast ein hafa leyfi til að selja þessa amerísku bíla (sem þau hafa hingað til hvorki getað né nennt að bjóða á samkeppnisfæru verði) og reyna að bregða fæti fyrir þá sem hafa veitt neytendum þjónustu sem þau sinntu ekki um. Þegar reynt er að gera það með vísvitandi blekkingum eins og að eigna sér söluna á stærsta hluta amerískra bíla af viðkomandi tegund geta menn ímyndað sér hvort aðvaranir og hrakspár varðandi verksmiðjuábyrgð, sem nú má sjá í auglýsingum ,,umboða", eigi við einhver rök að styðjast. Samkvæmt
upplýsingum sem ég hef undir höndum frá IB
Innflutningsmiðlun á Selfossi flutti IB inn 51 Ford frá
Norður-Ameríku á árinu 2003. Af þeim
voru 45 nýir og ónotaðir. Það sem af er
árinu 2004 (fram að jólum) hefur IB flutt inn 110
Ford frá Norður-Ameríku og 50 eru á leiðinni
og verða væntanlega komnir í hendur kaupenda fyrir
áramótin - af þeim eru 139 nýir og ónotaðir.
(til viðbótar eru tugir bíla af tegundunum GM og Chrysler).
Það segir sig sjálft að það væru
engir biðlistar eftir þessum bílum hjá IB ef
þeir viðskiptavinir, sem keypt hafa nýja bíla
af fyrirtækinu s.l. 10 ár, teldu hagstæðara að
skipta við svokallað ,,umboð" eða teldu þjónustu
þess eftirsóknarverða - þeir telja sig einfaldlega
öruggari á Selfossi. 12. 12.2004 Leó M. Jónsson: Ég þori að fullyrða að rannsóknablaðamennska sé ekki stunduð hérlendis - þó með einni undantekningu sem eru fagleg vinnubrögð Agnesar Bragadóttur blaðamanns á Morgunblaðinu sem flestir, sem fylgjast með á annað borð, þekkja til. Jafnvel þótt ekki sé hægt að krefjast þess að rannsóknir eða meiriháttar pælingar séu undanfari alls fréttaefnis hlýtur maður, sem almennur blaðalesandi, að gera þær kröfur að fréttir séu jafnframt upplýsandi, sérstaklega þegar þær varða almannahagsmuni. Dæmi um frámunalega slaka fréttamennsku urðum við vitni að nú snemma í desember þegar sagt var frá því að hross hefðu drepist á Vatnsleysuströnd úr sýkingu af völdum miltisbrands. Hefðu blaðamenn nennt að vinna efni, sem þessi alvarlegi atburður gaf tilefni til, hefði mátt svara ýmsum spurningum sem almenningur þurfti að fá svör við. Enginn þeirra blaðamanna sem fjölluðu um málið nennti að vinna upplýsingar - það eina sem þeir gerðu var að spyrja hina og þessa og birta svör þeirra. Vegna þess að málið var óundirbúið (venjuleg bóla sem hjaðnar) voru spurningar misjafnlega gáfulegar og svörin í sama stíl. Í fyrsta lagi þá veit allur almenningur að miltisbrandur er mjög hættulegur og eðlilegt að fólk hræðist þegar stórgripir drepast vegna slíkrar sýkingar. Eðlilegt er að fólk spyrji hvort hætta sé á að sóttkveikjan geti dreift sér, borist í annað búfé og jafnvel í fólk. Umfjöllun fjölmiðla gaf engin svör við þeim spurningum. Enginn blaðamaður virðist hafa kannað heimildir, t.d. á Netinu, um miltisbrand og því spurði enginn þeirra hvort ekki stafaði hættu af því að vargfugl sem uppgötvaði þessi hræ af hrossum á undan fólki, mýs, minnkur, refur - jafnvel útigangskettir, sem leggðust á þessi hræ, gætu orðið smitberar. Engu var líkara en að blaðamönnum hefði hreinlega ekki komið þessir möguleikar í hug. Það er því ekki við öðru að búast en að fólk sé skelkað. (Fólki finnst frekar lítið öryggi í þeirri hugkvæmni lögreglunnar í Keflavík að girða svæðið af með merktum gulum plastborða jafnvel þótt vitað sé að t.d. mýs á Suðurnesjum eru bæði löghlýðnar, litglöggar og læsar !). Aðrir blaðamenn, t.d. á ljósvakamiðlum, höfðu viðtöl við ,,sérfræðinga" á vegum hins opinbera sem gátu ekki leynt takmarkaðri þekkingu sinni, þegar bókinni sleppti, og nánast algjöru úrræðaleysi enda lögðu þeir megináherslu á að draga úr ótta almennings við miltisbrand! og gerðu lítið úr hættu af útbreiðslu og töldu smitleiðir takmarkaðar. Það sem enginn nefndi, hvorki blaðamenn/sjónvarpsmenn né sérfræðingar - en þó nánast æpti á mann - var að stofnanir og sérfræðingalið þeirra vissu ekki sitt rjúkandi ráð - hafði hvorki viðbragðsáætlun né sérhæfðan búnað tiltækan - þetta fólk - flest sprenglært (á bókina) kunni ekki rassgat til verka - þegar skrifborðinu sleppti. Þess vegna var áherslan lögð á að ,,róa" almenning sem gerðir sér auðvitað grein fyrir að þetta sérfræðingalið var hættulegra en miltisbrandurinn. Nú vonar maður bara að þetta sleppi fyrir horn og reddist - eins og venjulega. Annað
dæmi um slaka blaðamennsku eru þýddar fréttir
úr útlendum miðlum af því að eitrað
hafi verið fyrir forsetaframbjóðanda í Úkraínu
og að nú sé komið í ljós að
um díóxín-eitrun hafi verið að ræða.
Fólki er sagt að díoxín sé baneitrað
efni sem ekki sé framleitt en verði til við ýmsa
iðnaðarframleiðslu. Sökum almennrar leti íslenskra
blaðamanna (því ekki er hægt að gera kröfu
til þeirra um almenna þekkingu eða minni aftur í
tímann) er almenningur ekki upplýstur um að íslenskur
fiskur var bannaður sem neysluvara í Belgíu (og alvarlegar
athugasemdir gerðar við hann í Frakklandi) fyrir röskum
10 árum. Ástæðan var díoxínmengun
umfram leyfilegt hámark. Í umfjöllun sem þá
var í fjölmiðum, en virtist fljótlega þögguð
niður, kom fram að díoxínmengun í fiski
umhverfis Ísland var vegna þess að hafstraumar báru
þetta eiturefni frá trjá- og pappírsiðjuverum
á austurströnd Bandaríkjanna. Væri blaðamennska
með eðlilegum hætti á Íslandi hefði
þetta komið fram; því svarað hvort okkur
stafaði hætta af því að eta fisk og jafnframt
hefði þeirri spurningu verið svarað hvort áhrif
skipulagðrar umhverfisverndar, sem staðið hefur undanfarna
áratugi á þeim svæðum á austurströn
Bandaríkjanna sem mestri mengun stafaði frá, hefði
minnkað díoxínmengun í íslenskum fiski.
Við verðum bara að vona að svo sé - ekki á
maður von á að blaðamenn muni varpa frekara ljósi
á málið ........ 15.11.2004 Leó M. Jónsson: Merkileg ráðstefna um umhverfismál sem haldin er hérlendis hefur vakið verðskuldaða athygli. Fjölmiðlar hafa ítrekað fjallað um þær breytingar sem hækkandi meðalhitastig muni hafa á norðurslóðum, m.a. með breytingu á veðurfari, hækkandi sjávarstöðu, gróðurfarsbreytingum og hugsanlega breytingum á dýralífi. Á meðal þess hættulega er þynning ósónlagsins yfir norður- og suðurskauti sem mun valda aukinni tíðni húðkrabba hjá íbúum nyrstu svæða. Ósónlagið varnar því að skaðlegir útfjólubláir geislar sólarljóssins nái að komast í gegn um lofthjúp Jarðar. Orsakir þess að ósónlagið þynnist er uppsöfnun kemískra efna og koltvísýrings, aðallega í afgasi brunavéla/bíla, brennslu kola, olíu og úrgangs við orkuframleiðslu, frá skógareldum, öðrum bruna, af eldingaveðrum og útblæstri frá iðnaði. Ástæða þess að loftmengun frá þéttbýlustu svæðum Jarðar veldur svo miklum og áberandi áhrifum yfir norðuskautinu er náttúrufars- og veðurfræðilegs eðlis. Af umfjöllun sumra íslenskra fjölmiðla mætti ætla að ískyggileg þróun og áhrif hennar á ósónlagið yfir norðurskautinu og alvarlegt ástand sem af því hlýst, sé vegna loftmengunar af völdum mannlegra umsvifa á norðurslóðum. Fréttamenn koma gjarnan upp um vanþekkingu sína með því að hnýta aftan við umfjöllun sína einhverjum tölum um magn skaðlegra efna frá útblæstri bíla í Reykjavík! Sumir pólitíkusar virðast botna enn minna en fréttamenn í þessum málum og viðhalda því misskilningi með alls konar blaðri. Mörgum er kunn sú staðreynd að 70% af þeirri orku sem tæplega 300 þúsund Íslendingar nota er fengin með virkjun fallvatna og jarðvarma. Um 90% af þeirri orku sem allar aðrar þjóðir, milljarðar manna, nota samanlagt, er fengin með brennslu eldsneytis. Koldíoxýð og aðrar gróðurhúsalofttegundir frá bruna eldsneytis á Íslandi hefur því álíka gildi og hundsmiga í Atlantshafið. Það er varla von að almenningur botni baun í þessum vaðli um gróðurhúsalofttegundir í þessu samhengi enda ofvaxið skilningi flestra venjulegra manna að pólitíkusar og umhverfisfræðingar skuli hafa flækt okkur í alþjóðlegt brask með loftmengun með alþjóðlegum skuldbindingum við alþjóðasamfélagið þess efnis að draga úr gróðurhúsalofttegundum með einhverjum hundakúnstum - þrátt fyrir að flestum sæmilega skynsömum Íslendingi sé ljóst að allt tal um að hættu stafi af gróðurhúsalofttegundum frá starfsemi á Íslandi er hrein og klár della. Ekki
þarf að lesa lengi um alþjóðleg umhverfismál
til að sjá að orsakir þynningar ósónlagsins
yfir jarðarskautum og aukinn veraldarvarmi er vegna loftmengunar
sem á sér stað á þéttbýlustu
svæðum jarðar. Sú mengun sem mestum skaða veldur
yfir norðuskautinu er afgas bíla, orkuvera, iðjuvera
og frá orkuframleiðslu með bruna eldsneytis og frá
bruna úrgangs á svæðum nær miðbaugi.
Bandaríkin, sem nota meira eldsneyti en nokkur önnur þjóð
veraldar, valda miklu um þær breytingar sem nú eiga
sér stað í loftslagi á norðurslóðum
og þess vegna hafa margir vísindamenn lýst áhyggjum
sínum af því að þau skuli ekki fást
til að taka þátt í fjölþjóðasamstarfi
um varnir gegn loftmengun hvort sem það er Rió-samkomulag
eða Kioto-bókun. Þær áhyggjur kunna að
vera réttmætar þótt iðulega gleymist að
geta þess að engin þjóð hefur gert meira
á sviði umhverfisverndar en Bandaríkin og hvergi í
veröldinni er jafn miklum fjármunum varið til náttúru-
og umhverfisverndar en þar. Á meðal Bandaríkjamanna
er sú skoðun útbreidd að þeir séu
lengst komnir í umhverfisvernd og þurfi ekki ,,leiðsögn"
annarra þjóða í því efni. Hversu
réttmæt sú afstaða þeirra er umdeilanlegt.
12. 11. 2004 Leó M. Jónsson: Þingmenn vörðu hagsmuni olíufélaganna á kostnað almennings þegar þeir samþykktu í Efnahags- og viðskiptanefnd að hætt skyldi við frumvarp um olíugjald á eldsneyti dísilbíla, sem lagt hafði verið fram á Alþingi 1997/98 (um breytingu á lögum nr. 34/1995 um vörugjald af olíu, sbr. lög nr. 120/1995 og lög nr. 90/1997). Komið hefur fram í umræðu um samráð olíufélaganna og fjárstuðning þeirra við stjórnmálaflokka að þau beittu sér af aflefli gegn því að núverandi reglum um skattlagningu eldsneytis yrði breytt því það minnkaði tekjur þeirra með sparnaði almennings af aukinni notkun dísilbíla. ,Gerfi-sérfræðingar" í umhverfismálum gerðir út af ráðuneytum blöðruðu um hættulega mengun í útblæstri dísilvéla. Þeim áróðri, byggðum á vanþekkingu, var flaggað framan í þingmenn, sem ekki var öruggt að lytu flokkslínu, til að móta skoðanir þeirra. Og allt gekk þetta eftir sem ,,vel smurð pólitísk þjónusta" á Alþingi fyrir þá peninga sem olíufélögin höfðu greitt stjórnmálaflokkunum. Afleiðingin varð sú að Íslendingar eru ein örfárra þjóða í Norður-Evrópu sem ekki notar dísilbíla til að spara eldsneyti og draga úr mengun umhverfisins en um helmingur allra seldra fólksbíla, t.d. í Bretlandi, Frakklandi, Þýskalandi og Benelux-löndunum, er með dísilvél. (Nánast engin spilling á Íslandi, segja erlendar kannanir!). Ég treysti því að fjölmiðlar upplýsi nú á næstunni hverjir þeir þingmenn voru í Efnahags- og viðskiptanefnd sem notuðu umboð sitt og atkvæði til að vernda hagsmuni olíufélaga á kostnað almennings þegar nefndin svæfði frumvarpið um olíugjaldið eftir að málið hafði áður verið skipulega tafið árum saman. Ég treysti því líka að fjölmiðlar fái sérfræðinga Hagfræðistofnunar HÍ til að reikna út hve miklu tjóni, mældu í auknum útgjöldum heimila vegna eldsneytis og í aukinni skattheimtu og loftmengun, þingmennirnir hafa valdið á almannahasgmunum. Í ljósi þessa máls og umfjöllunar, sem nú er um ,,glæpastarfsemi" olíufélaganna mun almenningur sjá ,,Vetnisvæðingu", eins af þingmönnum, í nýju ljósi. Umræðan um notkun vetnis sem orkubera hefur, að mestu leyti, verið pólitískar skýjaborgir, ofnar lygum og sjónhverfingum ætluðum fjölmiðlum og án þess að eiga nokkuð skylt með vísindastarfsemi. Því hefur verið logið skipulega og ítrekað að stærstu bílaframleiðendur heims stefndu að framleiðslu vetnisbíla. Á sama tíma má lesa í bandarískum fjölmiðlum að vetni í stað bensíns sé firra og komi ekki til greina vegna óhagkvæmni og þeirrar hættu sem af því stafi. Íslenskir fjölmiðlar hafa étið upp allt sem að þeim hefur verið rétt í þessu efni án gagnrýni og lítið sem ekkert sinnt því að kanna málið frekar. Þeir hafa t.d. ekki fjallað um notkun annars eldsneytis en bensíns og dísilolíu (jarðgas) sem nýtt hefur verið með góðum árangri á dísilknúin almenningsfarartæki í áratugi í Bandaríkjunum (en sem íslensku olíufélögin hafa ekki áhuga á). Eins og ég hef áður bent á hefur þingmaður, sem ekki hefur gripsvit á tækni, látið Olíufélagið Skeljung hafa sig að fífli - en Skeljungur mun hafa styrkt ,,vetnisverkefnið" myndarlega og lét dótturfélag reisa og reka vetnisáfyllingarstöð á eigin kostnað þótt hún hefði engan rekstrargrundvöll. Tilgangur Skeljungs var augljós - með vetniskjaftæðinu var hægt að slá ryki í augu almennings og láta hann halda að einhver betri lausn væri í augsýn en dísilbílar; til þess gafst bráðvel að hlaða undir rassgatið á pólitískum tækifærissinna og láta hann glenna sig í fjölmiðlum í hlutverki ,,Vetnispáfa" sem ef til vill væri réttara að kalla ,,Olíu-Snata" (íslensku olíufélögin hafa áhuga á því sem gæti kannski orðið eftir 50 ár). Ég hef ekkert á móti því að möguleikar á sviði orku- og eldsneytis séu rannsakaðir á vísindalegan hátt en hef gagnrýnt að menn sem titlaðir eru prófessorar og vísindamenn láti olíufélög og pólitíska loddara leggja á sig aktygi og draga lygum hlaðinn áróðursvagn fyrirtækja sem eru á beit í buddu almennings og í þeim augljósa tilgangi að villa fólki sýn og draga athygli frá því sem skiptir almannahagsmuni máli. Ástæða er til að vorkenna þeim ,,vísindamönnum" - því ég efast ekki um að þeir vissu betur en álpuðust til |