Endurbygging Oldsmobile 5,7 dsil

Eftir Le M. Jnsson vlatknifring.

Upphaflega birtist essi grein Blnum ri 1989 undir fyrirsgninni ,,nt, gllu ea eyilg af ,,srfringum".

Eitt af tilefnum essarar greinar er makalaus fyrirlestur sem g komst ekki hj a heyra vegna ess a hann var haldinn af nunga, sem sat vi nsta bor ttsetnum skyndibitasta Reykjavk. Fyrirlesturinn fjallai um 5,7 ltra (350) dsilvlina, sem kom fyrst 1977 rgerum af Oldsmobile og reyndar fram lti breytt til og me rger 1980 en n og endurbtt vl tk vi fr og me rger 1981. urnefndum fyrirlestri mtti heyra fullyringar sem voru rangar og byggar fordmum og vanekkingu sem oft einkennir kjaftfora sjlfskipaa slenska srfringa, en annig fram settar a s sem talai hlaut a tra essu sjlfur.

Margir telja a litlu veri logi essar dsilvlar. meal eirra eru leigublstjrar sem segja farir snar ekki slttar og uru fyrir tekjutapi af vldum essara bla, aallega runum 1978-1980, fyrst og fremst vegna alvarlegra bilana vl og sjlfskiptingu. Sjlfur hef g ekki fari varhluta af essum erfileikum: Ég notai rger 1978 af Oldsmobile Delta 88 dsil tp 10 r og k honum rmlega 190 sund km, sast rmlega 80 s. km n ess a vlin slgi feilpst og sar rger 1984 af Delta 88 Royal dsil tplega 200 s. km n bilunar (og á hann enn þegar þessi grein er uppfærð um áramótin 2002/2003).

VEL TEKI FYRSTU

Flestir atvinnublstjrar vita a dsilvl arf a umgangast ru vsi en bensnvl n ess a a i endilega a hn s vandmefarnari; hn hefur einfaldlega snar srarfir. msir ,,gallar" hafa fylgt njum dsilvlum, t.d. vegna heddpakkninga lheddum (sem er venjulega eigandanum a kenna vegna ess a hann hefur ekki endurnja klivkvann vlinni rlega eins og framleiandinn tlast til eða þá þjónustuverkstæði að kenna sem endurnýjar ekki vökvann þótt eigi að gera það) og vegna tmabrs slits (sem oftast m rekja til trassaskapar eigandans). Slkir ,,gallar" hafa ekki einskorast vi amerska dsilbla. a vill gjarnan gleymast a vandri hafa einnig fylgt dsilvlum fr evrpskum og japnskum framleiendum og ekki sta til a nefna neinar kvenar tegundir v sambandi.

a vakti verskuldaa athygli egar Oldsmobile setti nja 5,7 ltra (350 Cid) V8 dsilvl markainn ri 1977 og framhaldi minni V8 dsilvl, 4,3 l (260 Cid) og einnig V6 dsilvl (262,5 Cid) en hn var 5,7 l vlin mnus 2 slindrar. essar vlar voru a mrgu leyti frbrugnar eim dsilvlum sem menn ttu a venjast essum tma, .e. evrpskum og japnskum. r voru lgvrari, gengari, hlutfallslega sparneytnari, mun sprkari, og menguu minna en dsilvlar evrpskum og japnskum flksblum essum tma.

Me essum vlum mtti segja a fyrsta sinn vri hgt a hafa sjlfskiptingu vi dsilvl strum flksbl me viunandi rangri og a flksblar me dsilvl hefu aldrei ur haft jafn lka eiginleika og bensnblar.

slendingar eru aldir upp vi skekkta mynd af raunverulegu vermti eldsneytis. Margir gera sr ekki grein fyrir v a innflutningsver (FOB-ver) bensni og dsilolu er svipa. Vermismunurinn hr innanlands er binn til me skttum n nokkurs tillits til ess a dsilvl er umhverfisvnni en bensnvl. Megin stan fyrir v a Bandarkjamenn sttust eftir dsilblum um og eftir 1980 var ekki s a dsilola hafi veri drari arlendis en bensn - v hn kostai svipa, heldur s stareynd a dsilbll er sparneytnari en bensnbll af smu str me jafn stra vl: Dsilvlin er virkari varmavl en bensnvl og mengar minna.

VANDAMLIN BYRJA

Leitun mun vera a jafn vondri byrjun og hj Oldsmobile dsil 1977-78. Blarnir bkstaflega hrguust upp hj verkstum og slustvum Oldsmobile um ll Bandarkin. essum haldssamasta blamarkai veraldar, eins og hann er stundum nefndur, virtist allt hjlpast a: Slumnnum htti til a nefna ekki srarfir dsilvlarinnar til a hra ekki kaupendur, eigendur lsu ekki leibeiningar, sem festar hfu veri slskyggni, og gfu sr hiklaust a mefer blanna vri engu frbrugin mefer sams konar bla me bensnvl, - ekki sst vegna ess a eir hristust ekki og glmruu stafna milli eins og evrpskir dsilblar essum tma. Ekki btti r skk a jlfun jnustu- og vigerarmanna, sem hafi stai yfir me skipulegum htti hj Oldsmobile talsveran tma, hafi a miklu leyti beinst a rum verkefnum en eim sem svo reyndist oftast urfa a vinna. stan var gallar sem fram komu fyrstu rgerum.

Hrlendis byrjai balli ur en blunum hafi veri eki 10 s. km. Alvarlegasti gallinn fyrstu blunum (sem voru af rger 1978) var kambsinn 5,7 ltra vlunum en hann sallaist niur. tt skipt vri um kambsinn ni svarfi fr honum a eyileggja t fr sr annig a vlin hlt fram a slpa sig sundur byrgartmanum. v fylgi r bilana, strra sem smrra. Ekki btti r skk a bifvlavirkjar voru vanir essum vlum og mis mistk blaverkstum bttu ekki standi fyrstu.

HELSTU VANDAMLIN

A frtldum glluu kambsunum fyrstu blunum m segja a flestar arar meirihttar bilanir hafi mtt rekja, einn ea annan htt, til efnissparnaar. Upphaflega vélarblokkin var ekki nógu sterk enda dró hún dám af þeirri blokk sem GM hafi nota rum saman flksblum (350 Cid bensnvlin) og þótt annað efni væri í dísilblokkinni (mun meira nikkel) voru einungis gerar henni nausynlegustu breytingar á byggingu svo sem fyrir sverari sveifars. verml slindra og slaglengd eru t.d. au smu og bensnvlinni. Engar srstakar styrkingar voru blokkinni, svo sem til a draga r varmaenslu, umfram r sem voru blokk bensnvlarinnar. var jppun bensnvlarinnar miklu lgri ea 8:1 sta 22,5:1 dsilvlinni (V6-dsilvlin sem kom 1992 er me 21,6:1).

Dlti merkilegt er a reynslan hefur snt a hefu ekki komi til efnisgallar rum hlutum hefi blokkin sennilega duga tt deila megi um umframstyrkleikann. ljs kom a heddboltarnir voru ekki r ngilega hertu stli og teygust eftir herslu vegna varmaenslu blokkar og hedda. Einnig reyndist flatarml stis boltahausnum of lti. Hvort tveggju var til ess a heddpakkningar gfu sig - bls t r brunahlfi og t vatnsgang. Me hreinum lkindum var hve miki urfti a ganga ar til mnnum hrlendis var ljst a uppspretta flestra bilana essum vlum var s a heddpakkningar hldu ekki. Meira a segja voru kvenir ,,srfringar" (urnefndur ,,fyrirlesari" ar me talinn) sem vissu ekki a ttar heddpakkningar essum vlum ttu beinan tt v a sjlfskiptingarnar eyilgust !.

egar heddpakkning fr a leka essari dsilvl, venjulega ru megin til a byrja me, voru fyrstu einkennin oft au a mistin htti a hita og bls kldu ea hitai einungis endrum og eins. stan er s a einn ea fleiri stimplar rsta þjöppuðu lofti og eldsneyti t vatnsganginn; vi a myndaist loft klikerfinu og vkvabori lkkai auk þess sem olía breytti lit kælivökvans. Hitald mistvarinnar fylltist af lofti sta vkva og hún hætti að hita. rtt fyrir etta gekk vlin, v miur fyrir marga, sem hldu fram a aka blunum ea ar til vlin festist vegna yfirhitunar. egar a hafi gerst einu sinni var skainn skeur, eins og sagt er. egar bor klivkvans lkkai (og vkvamagni minnkai) olli a mishitun vlinni sem svo olli v a blokkin vatt sig um sveifars/hfuleg - a vsu mismiki.

egar skipt hafi veri um heddpakkningu 7-12 s. km fresti nokkrum sinnum, eins og algengt var tmabili, segir sig sjlft a margendurtekin ofhitnun hefur haft sitt a segja (a var t.d. ekki ekkt a sveifarsinn hrykki sundur essum vlum en a gerist vegna ess a blokk er undin um hfulegur). Um sjlfskiptingarnar er a a segja a egar heddpakkning gaf sig lkkai bor klivkvans me eim afleiingum a klirinn fyrir sjlfskiptingarvkvann, en hann er innbyggur vatnskassann, htti a vinna sitt verk - vkvinn ni a sja skiptingunni og kplingar og fleira gaf sig beinu framhaldi. tt msu hafi veri logi THM 200 sjlfskiptinguna, sem var essum blum (en hn er n sogstringar og hentar v vel dsilvl), fullyri g a hn r vel vi ennan bl tt ungur vri a v tilskyldu a kling hennar vri lagi. (Þessa fullyrðingu byggi ég á reynslu minni af endurbyggingu og viðgerðum á GM THM-sjálfskiptingum sem ég þekki út og inn). jk a ekki hrur sjlfskiptinganna a eir hj Olsmobile hfu ekki tmt a hafa sveigjanlegar tengingar klileislum milli skiptingar og vatnskassa annig a rrin titruu sundur. au voru ekki til fris fyrr gmbarkar hfu veri settir annan enda eirra ea ba. Og ngi etta tvennt ekki til a eyileggja skiptinguna og var þá gjarnan hjlpa upp sakirnar me v a hafa stribarkann milli inngjafar og skiptingar of slakan (lta vlina lulla), skiptipunktar uru vi of lgan snningshraa; rstingurinn of ltill kplingum skiptingarinnar sem annig byrjuu a snua og brenna.

OG ,,SRFRINGARNIR" .

Beturvitandi einstaklingar (nttrutalent og snillingar) eru lklega hlutfallslega fleiri slandi en flestum rum lndum (enda er hr allt drara en annars staar). Eins og svo oft vill vera egar svona ml koma upp blum sprettur fram fjldi idjta sem eru sannfr um a au viti miklu meira um mli en flki sem framleiddi blinn og kunni betri lausnir vi vandanum (etta er reianlega efni fyrir slfringa a rannsaka): Alls konar kenningar uru uppi, sumar eirra byggar kerlingabkum og fordmum og jafnvel hreinum bjnaskap svo ekki s n minnst trllatrna sem essir fskarar, jafnvel inlrir, hafa alls konar ,,undraefnum" sem eir hella t smuroluna ea saman vi eldsneyti og sem eir tra a ,,geri" vi slitna hluti - jafnvel endurbyggi vlar !!

tt Oldsmobile gfi t n fyrirmli og leibeiningar um mefer og vigerir essum vlum, auk tilkynninga um msa nja hluti sem skyldi nota sta eldri, tk trlega langan tma a koma eim upplsingum framfri annig a eftir eim vri fari. Eflaust hafa einhverjir urft a koma gmlum birgum ver (sem eir hfu fengi greiddar af framleianda og ttu a fleygja), nenntu ekki a panta nja hluti o.s.frv. Svo voru eir sem tldu sig ekki urfa a lesa leibeiningar vegna ess a eir kunnu etta allt (oftar var orskin s a eir kunnu ekki ensku). En eir sem hafa lklega gert eigendum essara bla mest gagn eru sjlfskipair ,,srfringar" sem tldu sig fra um a taka fram fyrir hendurnar framleienda vlanna svo sem me v a spara peninga me stimpilhringjum r bensnvlinni (af v a mlin voru au smu) v eir kostuu einungis 1/3 af v sem moly-hringirnir kostuu fyrir dsilvlina (en bensnvlarhringirnir voru ntir eftir 20-30 s km).

Smu ,,srfringar" ltu sig ekki muna um a ,,endurbta" hnnun vlarinnar me v a lta sma stlfringar og rykkja slindrana - rtt fyrir a Oldsmobile hefi vara vi v vegna httu misgengi vi varmaenslu. Arir sem fengust vi vigerir essum vlum hfu enga tr taksmlum rum en eim sem eir hfu haldleggjunum, tldu arfa a mla og stilla endaslag, notuu undraefni tpum sta pakkninga, fannst algjr arfi a nota festiklemmur spssrr (sem titruu v sundur rskmmum tma) o.s.frv. o.sfrv. Og hva geri etta svo sem til? Greiddi bleigandinn ekki reikninginn fkk hann blinn ekki afhentan og ef hann gerist svo djarfur a finna a vinnubrgunum ea efast um fagmennskuna hj essum drullusokkum var honum bent , me jsti, a essi vl vri meingllu ef ekki nt og frg a endemum. Tkist blaverkstum ekki a spilla vlinni m gera r fyrir a kruleysi og nska bleigenda hafi hjlpa talsvert upp sakirnar. a er t.d. nokku vst a ekki fru allir nkvmlega eftir leibeiningum slskyggninu sem sgu m.a. a nausynlegt vri a skipta um smurolu og smursu 5000 km fresti og helst oftar. (Oldsmobile tilkynnti seinna a mlt vri me smurolu/smursuskiptum 3500 km fresti essum vlum).

ENDURBTUR

Oldsmobile endurbtti dsilvlarnar skmmu eftir a r komu fyrst markainn; ekki voru a strvgilegar breytingar sjlfum sr en ttu a allar sameiginlegt a stula a bttri ttingu milli hedds og blokkar. Upprunalegar heddpakkningar eru af gerinni Printoseal fr FelPro (Vlaland hefur selt r). sta er til a taka a fram a heddpakkningar eru miki ml llum dsilvlum og margt af v sem hr er fjalla um ekkert sur vi um nrri dsilvlar og strri fr GM (6.2 og 6.5 ltra) og dsilvlar fr rum framleiendum.

ar sem heddin 5,7 dsilvlinni eru me s.k. askili brunahlf ir a a jppun (hlutfall) breytist ekkert tt hefla s af pakkningarfleti heddsins (sama vi vlum sem eru me brunahlfi stimpilkollinum). a verur hins vegar a taka a me reikninginn a egar hefla er af heddinu ynnist a. S hefla oft kemur v a v a hedd geta veri misykk annig a milliheddi falli ekki ngilega vel a beggja megin. Stundum er hgt a taka af gaflttingunum annig a r merjist ekki sundur egar ynnt hedd er hert niur.

ru mli gengnir me blokkina. S hefla af pakkningarfleti blokkarinnar hkkar jppun (hlutfalli). Sem dmi hkkar hlutfalli r 22,5 23,5 mti einum tt einungis s hefla 7/1000 r tommu ofan af blokkinni. S blokkin boru t eykst slagrmi n ess a brunahlfi hafi breyst en a ir a jppunin hkkar (ekki fugt eins og margir halda fyrir misskilning).

Srstakar heddpakkningar, sem eru m.a. ykkari, eru notaar vl me tboruum slindrum til a halda jppun sem nst eirri upprunalegu. Vakin er athygli v a essar srstku heddpakkningar eru mismunandi a ger eftir v hvort a nota r vl me hefluu heddi ea tboruum slindrum. FelPro og Oldsmobile settu sameiningu upp srstakt heddpakkningarprgramm fyrir 5,7 ltra dsilvlina og er a enn fullu gildi (2003). eir sem tla a n rangri me essum vlum, urfa a ekkja etta prgram. Frum aeins yfir a (sj mynd - ath. hér er vísað til mynda sem birtust með greininni í Bílnum á sínum tíma): egar skipt er um heddpakkningu arf a hafa huga a r urfa a vera smu gerar bu megin vlinni. Eigi a setja nja heddpakkningu af annarri ger en eirri sem fyrir er gefur augalei a skipta arf um bar pakkningarnar. Eigi a skipta um heddpakkningar n ess a slindrar hafi veri borair t og n ess a hefla hafi veri af heddum, eru notaar bleikar pakkningar me slindraverml 4.100". Hafi slindrar veri borair t eru notaar svartar pakkningar en r eru me 40/1000 strra silindraverml en r bleiku en af smu ykkt. Hafi urft a plana blokkina ea eldri pakkningar veri grar lit a nota gulllitu pakkningarnar sem eru 10/1000" ykkari og me 40/1000" strra slindraverml.

Heddboltar lta gjarnan allir eins t. v hafa margir flaska. Reglan er a nota aldrei original heddbolta oftar en einu sinni í þessari vél. Elstu gerir heddbolta fr Oldsmobile tti aldrei a nota. Fr v snemma rs 1980 hefur Oldsmobile mlt me nrri ger af srhertum heddboltum og er hausinn eim srstaklega merktur. etta eru " boltar me grfum gengjum. eir sem eru styttri og me aukaskrfgangi upp r hausnum (fyrir jarsambndin) eru merktir me I annan endann, styttri boltarnir me venjulegum haus eru merktir hausnum me undirstrikuu U og litlu F innan en strri boltarnir me undirstrikuu M. Nju boltana a hera 130 pundfet (ft.lbs) eins og eldri. Srstaklega hertar skinnur undir boltahausanna hafa fengist fr Mr. Gasket (Vlaland) og er mlt me notkun eirra.

Fr v essi grein var skrifu upphaflega hafa komi markainn enn betri heddboltar fr bandarska ARP (IB innflutningsmilun ehf. Selfossi sérpantar þá) en a eru pinnboltar. Sama fyrirtki hefur einnig boi styrkta hfulegubolta og er einnig mlt me eim.

BREYTINGARNAR

Eins og ur sagi var mr fari a blskra bilanirnar mnum fyrsta Oldsmobile dísil. Auk ess a hafa skipt tal sinnum um heddpakkningar hafi vlin einu sinni brotna spa og var hn endurbygg fr grunni af umboinu enda enn byrg. En egar sveifarsinn hrkk sundur einn gan veurdag kva g a gera eitthva rttkt mlinu. g byrjai v a via a mr tknilegum upplsingum ( var ekkert Internet), m.a. skrifai g srstakri deild hj Oldsmobile Lansing, Michigan og fkk fr eim svr vi msum spurningum samt alls konar upplsingum sem ttu eftir a koma sr vel. Allt sem hr fer eftir er v byggt minni eigin reynslu. Og ur en lengra er haldi er sta til ess a nefna a 8 slindra dsilvl gu lagi kostar heilmikla peninga. a er hgt a endurbyggja 5,7 ltra Oldsmobile dsilvl af eldri ea yngri ger, en yngri gerin kom 1981, me gum rangri s fari rtt a hlutunum. Vlarnar eru enn til hr og ar blum, sundurteknar ea heilu lagi og fst yfirleitt fyrir ltinn pening. g myndi aldrei kaupa slka vl og setja beint bl, sama hva seljandinn fullyrti um stand hennar, heldur taka hana sundur fruneindir og byggja upp. Gamla 5,7 ltra vlin er einhver gengasta dsilvl sem g ekki, t.d. gengari en nrri vlin r rger 1984 sem g ekki einnig, og slk vl endurbygg gu lagi stendur enn upp hrinu dsilvlum njum 5 milljn krna flksblum.

Hins vegar er sta til a benda srstaklega a 5,7 ltra vlin er flksblavl og hn hentar ekki fyrir beinskiptan kassa þar sem endaslagsstyrkingu, til að mæta láréttu átaki frá kúplingspressu, vantar í blokkina. Það hafa hins vegar GM dsilvlarnar, 6.2 og 6.5 sem eru allt anna tbak, mun grfari enda vinnublavlar. Engu að síður vil ég vekja athygli á ákveðnum hlutum sem nauðsynlegt er að hafa í huga ætli einhver að setja beinskiptan kassa við vélina (þessi 5,7 lítra dísilvél í léttum jeppa á borð við Toyota Hilux breytir honum í algjört draumatæki). Sveifarásinn þarf að endabora fyrir stýrifóðringu gírkassaöxuls. Í stað hálspakkninga úr striga sem fylgja með FelPro pakkningasettinu borgar sig að nota hálspakkningu úr gúmmí aftan á vélina. Hún passar úr Ford 460 CID. Minni V8 Olds dísilvélin (260 CID/4,3 lítrar) í Cutlas Sport var fáanleg með 5 gíra beinskiptum kassa. Svinghjólið af henni passar beint á 5,7 vélina.

BLOKKIN

Hafi heddpakkning fari vlinni er sta til a gefa srstakan gaum a v hvort blokkin s undin um hfulegurnar. langflestum tilfellum er hn undin og s vlin sett saman n afrttingar mttu bka a hn verur aldrei til fris. Veri vart vi minnstu jfnu ea fyrirstu vi snning sveifarsi me handafli eftir a hfuleguklossar hafa veri fullhertir 10 pundfeta fngum 120 pundfet (hvert pundfet er 1,4 Nm), er hfuleguborun nausynleg. Mr er ekki kunnugt um nema eitt vlaverksti Reykjavkursvinu sem hefur tki til a rtta af hfuleg en a er Egill vlarverksti ehf. Kpavogi.

S ekki hgt a sna nrenndum sveifarsi njum legum eftir fullherslu me handafli m bast vi v a hann sitji pikkfastur egar vlin hitnar mest n ess a yfirhitna. eldri gerinni eru hfuleguklossar me 2 boltum (4 nrri vlinni). urnefnt ARP bur lengri styrkta bolta fyrir hfuleguklossana eldri gerinni. arf a bora dpra gengjuu gtin blokkinni og dpka gengjurnar (götin fyrir höfuðleguboltana er 1/4" dýpri í nýrri gerðinni með rúlluundirlyftubekknum). g mli me v a lta vlaverksti annast a verk. g hef ekki sjlfur lent v a sveifars slti sig niur r blokkinni, enda tel g hpi a a gerst elilegri notkun, en hef hins vegar s eldri ger af vl annig tleikna.

g fr me blokkina og stimpla/stimpilstangir til fagmanna vlaverkstinu Agli. eir rttu hfuleg blokkarinnar, plnuu leguklossa og sti blokk, tku stimplana af stngunum, mldu stangirnar (3 reyndust ntar - me aflaga bakkasti), skiptu um stimpilboltafringarnar og settu stimplana aftur stangirnar. Alltaf tti a mla hvort stimpilstangir su rttar og hvort bakkasti s aflaga (t.d. skekkt ea sporskjulaga). Aflgun bakkastis sst ekki endilega me berum augum en mlist a aflaga er stngin nt. Aflaga bakkasti hefur reynst mgum drkeypt yfirsjn en aflgun einni stimpilstng getur valdi v a smurrstingur heitrar vlar falli niur nnast ekki neitt eftir innan vi 100 km akstur og afleiingin er oftast rbrdd vl.

g var me nrenndan sveifars ( 10 undirstr). g hafi kvei a lkka jppuna vlinni og lt v renna af stimpilkollunum 10/1000" (0,25 mm). eir hj Oldsmobile hfu reyndar vara mig vi v a lkka jppuna ar sem vlin gti ori erfi gang kuldum. Mig grunar a eir hafi haldi a slandi vri 35 stiga gaddur vetrum eins og Alaska. g tk sjensinn v g vildi fyrir alla muni reyna a draga r lagi heddpakkningar enda lkkai g jppuna meira en sem nam v sem stimpilkollarnir voru lkkair (me ykkustu ger af heddpakkningu). Reyndin var s a vlin rauk alltaf gang hvaa veri sem var enda var hn og forhitunarkerfi topplagi. ur en rennt er af stimplunum er nausynlegt a mla breidd hringjaraufanna. Efsta raufin skiptir mestu mli. Samkvmt bkunum m efsta raufin ekki vera rmri en sem nemur 4/1000" mlt me millimli - komist 5/1000" inn raufina mefram stimpilhringnum borgar sig a kaupa nja stimpla. Stimplarnir dsilvlinni eru srhertir og kosta v nokkru meira en stimplasett fyrir bensnvl. Vi samsetningu arf a gta ess a ekki er sama hvernig stimplarnir sna vlinni. Best er a fara eftir ventlartkunum kollinum eins og snt er skringarmynd. g urfti aeins a hna slindrana ar sem eir reyndust nnast slitnir, rifnir og brnarlausir. stimplana fr sett af moly-hringjum fr Perfect Circle (Allt efni til endurbyggingarinnar getur IB innflutningsmilun Selfossi panta. Hagkvmast er a gera lista yfir allt sem rf er fyrir eftir a bi er a rfa vlina og mla slit. Kostnaurinn verur miklu minni s hgt a sameina allt einni pntun).

Fr vlaverkstinu Agli kom blokkin eins og n me sveifars me njum hfulegum, mldum, stilltu endaslagi sveifarss samt mldum og rttum stimpilstngum me njum stimpilboltafringum og eim stimplarnir me lkkuum kolli. Samsetningu vandai g eins og mr var framast unnt; stimplarnir fru me plasthlfum endum bakkaboltanna, allt hert me taksmli (stimpilstangarrr a hera 42 pundfet og hfuleguklossa 120 pundfet) og srstaklega nostra vi hlspakkningarnar en ar vill oft vera hvimleiur oluleki s frgangur ekki ngilega vandaur. Kambsinn urfti g ekki a endurnja en smuri hann rkilega me ,,Cam-lube" fyrir setningu. N tmakeja og tmahjl eru rkrtt framhald en hmarksending kejunnar er 130-160 s. km og er kominn berandi slttur hana.

g fjrfesti nrri smuroludlu. Loki yfir tmagrnum var sett v nst pannan me pakkninguna lmda pnnuna. Mekanska fidlan sem er fremst blokkinni (faregamegin) er me sama galla og 5,7 ltra V8 bensnvlinni: Smurningur fr smurkerfi vlarinnar er fullngjandi og v borgar sig a fylla hlfi, sem armur dlunnar gengur inn , me koppafeiti fyrir setningu.

HEDDIN

Heddin eru oftast undin og arf a plana au (gert me brunahlfsbotna ). Reynist au hins vegar ngilega sltt eftir mlingu me rttskei, sterkri undirlsingu og millimli, arf a gta ess a brunahlfsbotnarnir su slttir vi pakkningarflt heddsins. Stallur m ekki vera meiri en 2/1000" milli botns og hedds; s hann umfram essi mrk arf a lta plana heddi me botnunum , jafnvel tt pakkningarfletir su rttir. g hafi ur komist a v a a sem manni finnst vi fyrstu sn elilega miki slit ventilstringum essari vl er elilegt stand.

g hafi lagt ann kostna a panta ventla me 8/1000" yfirstr af legg, renna ventilstin og rma stringarnar, me heyrikegum kostnai, til ess eins a mla sama slit 10 s. km. sar. Anna atrii er sta til a benda : ventilstin essum heddum myndast alltaf fngerar sprungur. Mr leist ekki blikuna egar g s r fyrsta sinn ar sem r lta, vgast sagt, glannalega t. En samkvmt upplsingum sem g fkk fr Oldsmobile arf maur ekki a hafa hyggjur af essum sprungum; r liggja einungis grunnu srhertu yfirbori ventilstanna og fyllast og lokast af sti. g var aldrei var vi a essar sprungur skiptu nokkru mli.

Vegna ess a ventilhausar og sti ynnast vi rennslu arf a mla h ventilgormanna. Eftir rennslu getur slakna svo gorminum a hann htti a sna ventlinum og er stutt leka. Snist ventill ekki sst a greinilega fari eftir vippuna enda leggsins. Gormurinn arf a vera hfilega stfur til ess a ventillinn snist sjlfkrafa. etta er hgt a mla me srstkum tkjum, a vera 151 pund 33 mm samjppun. Ventilgormar dsilvlinni eru frekur slakir, slakari en bensnvlum og hgt a opna ventil me v a rsta gormi niur me handafli. Srstakar pltur af mismunandi ykkt fst (Vélaland) til a setja undir gorminn til a stfa hann. H gormsins me gormpltu eftir a splittin eru komin a vera 42,42 mm yngri sem eldri vlinni, mlt fr stalli vi gormsti upp efri brn gormpltunnar. S etta ml umfram 42,42 mm arf a endurnja ventilinn. Eins arf a mla h ventilendans yfir gormpltunni. S hann minna en 0,13 mm (5/1000") yfir pltunni arf a endurnja ventilinn en s hann hrri m lkka endann smergli. Alltaf tti a skipta um ttingarnar, hulsurnar ventilleggjunum sem koma yfir stringuna. r eru inn- sem tventlum dsilvlarinnar.

kveinn undirbningur er nausynlegur ur en hedd er sett vlina: Fara arf me " snitttappa (grfar gengjur) ll heddboltagtin blokkinni og blsa san r eim me rstilofti annig a gengjurnar su hreinar. Nausynlegt er a hreinsa heddboltagtin heddunum ur en au eru sett blokkina. S a ekki gert geta hreinindi hruni r eim niur pakkninguna og niur boltagtin blokkinni egar heddboltunum er rennt gegn. Pakkningalm ea ttiefni ekki a nota Printoseal pakkningarnar fr FelPro en fletirnir blokk og heddum urfa a vera tandurhreinir, allt a v gljfgir og borgar sig a strjka sast yfir me hreinni lreftstusku vttri sellulsaynni ur en pakkningarnar eru lagar blokkina. Pakkningarnar eiga a sna annig a stlskjldurinn sni upp, .e. a heddinu. Heddboltarnir urfa a vera hreinir og gengjur skemmdar og skal smyrja me moly-feiti (t.d. Cam-lube) ea Copper Ease. bolta sem ganga niur vatnsganginn skal setja gengjutti (Indian Head Pipe Sealant).

Heddin eru lg stringar (2 pinnar), boltarnir settir gtin og hertir fngum samrmi vi leibeiningar (sj mynd); hver yfirferin af annarri ar til komi er upp 100 pundfet og san a.m.k. 3 yfirferum (10 pundfeta repum) upp 130 pundfet. egar hedd er hert er reglan s a byrja mijunni og fletja a t fr mijunni me v a hera sfellt strri hring. a skrir hersluferli sem snt er skringarmyndinni.

Vkvaundirlyftur hef g nota n nokkurra vandamla talsvert meira en 100 s. km (oluskipti 3500 km fresti). Reglan er s a heyrist ekkert undirlyftunum er ekki srstk sta til a endurnja r. Allur galdurinn vi vkvaundirlyftur dsilvl er a skipta reglulega um smurolu og smursu samkvmt tilmlum blaframleiandans. ar sem stmettun smurolu sr umfljanlega sta dsilvl vegna hrrar jppu er lykillinn a endingu t smuroluskipti. Hr m geta ess a g notai alla t minnst auglstu smuroluna fr Shell (og drustu) en a voru Myrina og Rimula 15w-40 og mli hiklaust me þeim.

Vkvaundirlyftur eldri vlina skal lta liggja sjlfskiptiolu 4-5 klst. ur en r eru settar . fylla r sig og ganga hljlaust strax og vlin er gangsett n. ur en vippunum er fest arf a skoa liskinnurnar (hlfklur me gati) sem leika brarftinum sem heldur vipppunni snum sta. S berandi slit hlfklufletinum arf a endurnja liskinnuna. Mikilvgt er a smyrja allar liskinnurnar me moly-feiti. Innstillingu vippanna er lst rum sta.

RLLU-UNDIRLYFTUR

Nrri gerin, fr og me rger 1981, er me rlluundirlyftum auk fernra bolta hfuleguklossa. Hrri undirlyftubekkur er jafnframt aukin styrking blokkarainnar. Kosturinn vi rlluundirlyftu er s a me henni m lta ventil opna og loka hraar me srstaklega formuum kambsi (sem ekki passar eldri gerina). Vegna ess hve lti frbil er milli ventilhauss og stimpilkolls essum vlum arf srstakar rstafanir vegna ventlanna egar hedd er sett vlina. Framleiandinn mlir me v a vi endurbyggingu vlar s olunni hleypt r rlluundirlyftum ur en r eru settar til a undirlyftustangir bogni ekki vi herslu vippnanna. g tel hins vegar a etta s ekki nausynlegt heldur borgi sig a fylla lyfturnar (lta r liggja sjlfskiptiolu yfir ntt) og nota srstaka afer og gt vi niurskrfun vippnanna. essari afer lsi g srstakri mlsgrein aftan vi aalgreinina. S hins vegar ekki fari eftir essum leibeiningum m telja vst a 2 ea fleiri undirlyftustangir bogni vi samsetningu vlarinnar.

ANNAR FRGANGUR - TÍMI OLÍUVERKS

ur en milliheddi er sett arf a skoa oluverksdrifi. Me nrri tmakeju og tmahjlum a vera hgt a stilla tma oluverksins nkvmlega rttan. Hins vegar hefur ori vart vi srkennilegt bank ea smelli essum vlum og hefur mrgum gengi illa a finna upptk ess. Oftast er orskin of miki endaslag snum sem knr oluverki. Hann liggur sk gegn um blokkina framanvera og er kninn me tannhjli kambsnum. A innanveru (milliheddsmegin) er str endaslagsskinna og hringsplitti ofan vi hana. Endaslagi a vera 2-6/1000". Gera m r fyrir a a s miklu meira - g hef mlt a fleiri en einni vl jafnvel 8-10 sinnum meira en a m mest vera. essar stru stilliskinnur fyrir endaslagi eru seldar af Oldsmobile settum me skinnum af mismunandi ykkt. r voru fanlegar egar g endurbyggi essa vl svo g lt sma r fyrir mig renniverksti eirri ykkt sem g urfti til a n rttu endaslagi.

egar essu er loki er gengi fr milliheddspakkningunum. Passa arf vel a aftari gaflpakkningin aflagist ekki egar milliheddi er sett . Geri hn a verur afleiingin olandi oluleki. Best er a nota vasaljs og spegil til a ganga r skugga um a aftari gaflpakkningin sitji rtt ur en milliheddi er hert (s vlin blnum). Milliheddi er hert fngum eftir ferli sem snt er skringarmynd. Endanlega herslan er 40 pundfet me hreinum smurum boltum. Ein af ástæðum þess hve oft vill leka með gaflpakkningu á milli millihedds og blokkar er sú að mismunandi mikið (oftast of mikið) hefur verið heflað af heddum án þess að pakkningarflöturinn á milliheddinu sé réttur af. Pakkningarnar merjast þá oft í sundur við herslu á milliheddinu.

Festistallurinn fyrir oluverki er me hringlaga oluttingu r gmi sem getur veri dlti sni a koma rtt . Eigi maur ekki srverkfri fyrir a verk m nota ltinn spegil og beyglaa tma niursuuds frá Ora af strri gerinni til verksins. Me speglinum og millimli, sem nota er eins og skhorn, er auvelt a koma ttihringnum innfyrir brnirnar allan hringinn s niursuudsin notu til a stra honum jafnt inn ar til hann er slttur vi vi ytri brnina. S fari of langt smellur hringurinn innfyrir og arf a endurtaka verki.

g lt yfirfara oluverk og spssa hj Blossa (n Framtak Hafnarfiri). Oluverki fer ekki nema einn veg. tt RosaMasters oluverkin su me sjlfvirkri loftun er a reginmisskilningur a s bnaur ri vi a lofta tma su og tmt oluverk. Margir sem haldnir eru eim miskilningi hafa starta eins og idjt ar til eir hafa brtt vfin startaranum og eyilagt hann. Rtta aferin vi loftun er a losa nippilinn eldsneytissunni sem er lgninni sem liggur a oluverkinu, starta ar san hefur fyllst, festa nippilinn og starta ar til vlin fer gang. a tekur ekki nema 10-20 sek. Vlin gengur dlti skrykkjtt fyrstu 30 sek. mean verki er a lofta sig og n fullum rstingi spssana. essa afer vi loftun einnig a nota vi skipti eldsneytissu (40-60 s. km fresti).

Tími olíuverksins er stilltur eftir kjörnuðum strikum á festistalli og milliheddi sem eiga að standast á. Til að mæta sliti í tímakeðju, eða til að auka afl er óhætt að flýta tíma olíuverksins um hámark 3°. Vélin getur orðið erfiðari í gang heit (mótslag). Hins vegar skal varað sérstaklega við meiri flýtingu en 3° þar sem þá má reikna með að heddpakkning gefi sig nánast strax í kjölfarið.

EFTIRLEIKURINN

Takist r a vinna etta verk rtt ttu a vera me kattlipra, genga og skemmtilega dsilvl sem kostar ig minna en margan grunar. Me v a taka ofan af stimplunum og nota ykkustu heddpakkninguna ( gullnu fr FelPro) hefur vlin ekki breyst a ru leyti en v a kryppan togkrfunni hefur frst talsvert near - togi vlinni = upptakan blnum, er meiri og skilar sr fyrr. S allt me felldu mttu bast vi a eysla 1700 kg Olds Delta 88 s a mealtali bilinu 10,5-10,9 ltrar af dsilolu 100 km. Og vilji maur vera ruggur um a ending vlarinnar veri elileg hefur maur ekki lengra milli smurolu- og smursuskipta en 3500 km. g hef eki 2 blum me essari vl 390 s. km samanlagt, ar af 80 + 200 s km n nokkurra vandamla. g hef alltaf nota Myrina smuroluna fr Shell og FRAM smurolusur.

A vetri til er mikilvgt a nota innbygga blokkarhitarann (frosttappa-eliment faregamegin) sem er 110 volta og v arf spennubreyti fyrir hann. S sem notar startkapla Olds dsil mun eiga stugum vandrum vegna ess a glarkertin eru 7 volta og forhitunarkerfi olir illa 12 - hva 24ra volta start. Mikilvgt er a halda upprunalegu forhituninni lagi. Hn er meira en forhitun vegna gangsetningar - hn fer sjlfvirkt og af nokkrum sinnum eftir a vlin er komin gang og virkar sem mengunarvrn. (Rammagreinar: essar styttri greinar birtust sem gluggar inni aalgreininni):

LOFTUN

fir startarar hafa veri eyilagir egar reynt hefur veri a koma Olds. dsilvlinni gang n eftir endurnjun eldsneytissunnar. stan er s a rangt er stai a loftun eldsneytiskerfisins. sta ess a starta 10 - 20 mn. til a reyna a lta kerfi lofta sig sjlft (en s bnaur er einungis hugsaur til minni httar loftunar) og enda me rauglandi og ntan startara er rtt afer eftirfarandi: Lgnin fr eldsneytisgeyminum er tengd nju sunni, rafstri lokinn oluverkinu (ein leisla me spaatengi) er aftengdur, starta nokkra hringi ea ar til san hefur fyllst af dsilolu og rennur t r henni. fyrst er leislan a oluverkinu tengd sunni og rafstri lokinn oluverkinu tengdur n. egar svona er stai a mlum fer vlin strax gang og gengur reglulega 20-30 sek mean oluverki er a lofta sig sjlft. v miur er ekki hgt a treysta v a rtt s stai a essu verki blaverkstum. Startarinn fyrir essa vl er rndr og s hann eyilagur lendir a tjn nnast alltaf bleigandanum. a er v fyrirhafnarinnar viri a lra rttu handtkin og fylgjast me v a rtt s a essu verki stai, s a unni af rum.

UM HEDDPAKKNINGAR OG

ur en rist er skipti heddpakkningu/um Olds og GM dsil arftu eftirfarandi upplsingar um mismunandi aferir varandi vkvaundirlyfturnar og essar upplsingar er vissara a lesa ur en vlin er tekin sundur. Um 3 mismunandi aferir er a ra eftir v hvort um er a ra 5,7 Olds dsilvl af rger fyrir 1981, rger fr og me 1981 ea 6,2 ltra dsilvl fr GM (sem er reyndar allt anna tbak tt g lti hana fljta me vegna sameiginlegra atria). llum essum 3 vlum geta veri undirlyftur af yfirstr (frumbnaur). au undirlyftugt, oftast eitt, eru rmri og srstaklega merkt me kjrnuu ea ttu 0 stallinn blokkinni. a er v g vinnuregla a vxla ekki undirlyftum vi sundurtekt eigi r a fara aftur og jafnframt a gta a v hvort einhver undirlyftna s af yfirstr (kjrnaa merki) og gera vieigandi rstafanir til a rtt undirlyfta fari a gat ea fleiri. Stundum getur teki tma a f undirlyftu af yfirstr en einungis er um eina yfirstr a ra (10/1000").

Ennfremur getur veri um yfirstr af ventilleggjum/stringum a ra (oftast 3 ea 5/1000" en stundum mun meiri). eldri gerinni geta hedd veri me yfirstr af stringum, eina ea fleiri, fr framleianda og er merki kjrna efst efri brn heddsins ofan vi milliheddspakkningu t.d. talan 13 milli porta sem ir a bir ventlar eru me 13/1000" yfirstr af stringum/ventlum.

Sameiginlegt me eldri (fyrir 1981) og yngri Olds-vélunum vlum er a ekki er um neina stillingu ventlabili ea undirlyftusetu a ra heldur er vippunum, tveimur og tveimur saman, haldi me br og 2 boltar festa brni niur. Boltarnir eru hertir me mli. Fyrirkomulag ventlanna essum heddum er (egar horft er ofan hedd og soggreinarhliin vsar fr manni: -I-I---I-I- S veri a endurbyggja vlina getur borga sig a endurnja undirlyftur sem bi er a nota 60 s km a er ekki, a mnu mati nausynlegt hafi ekkert heyrst lyftunum.

tt framleiandinn mli me v a hleypa olunni r lyftunum ur en r eru settar blokkina hefur reynslan snt a me kveinni afer m n sama rangri n ess a tma lyfturnar (til a tma lyfturnar arf a taka r sundur og s hreinlti ekki 100% er eins vst a r geta skemmst). Vegna httu a ventilhausar rekist stimpilkolla setjist undirlyftustng ekki ngilega djupt undirlyftu arf a beita srstakri afer.

Athugi a aldrei skyldi nota loftlykil til a hera niur vippubrr essum vlum, s a gert er eins vst a undirlyftustangir bogna og jafnvel htt vi a ventill rekst stimpil strax vi gangsetningu me tilheyrandi skemmdum. Rtta aferin er essi: Me v a skrfa vippurnar ngilega hgt niur, jafnt me hvorum bolta (sikk/sakk) rstist ngileg ola r undirlyftunni annig a undirlyftustngin sest rtt undirlyftuna. Slindrar Olds dsil eru taldir framanfr. Blstjramegin eru nr. 1-3-5 og 7. Faregamegin 2-4-6 og 8. Hgt er a hleypa r llum undirlyftunum 2 fngum. Vlinni er sni rttslis ar til skoran sveifarsstrissunni nemur vi 0 merki og 1. toppstu ( vagga undirlyfturnar nr. 6). essari stu eru vippur 3-5-7-2-4 og 8. slinders skrfaar mjg hgt niur og brin hert 28 pundfet og san bei 45 mntur. A 45 mn. linum er sveifarsnum sni rttslis ar til skoran trissunni er stunni kl. 16. eru vippur 1-3-7-2-4 og 6. skrfaar jafn rlega niur og brin hert 28 pundfet. Ekki m gangsetja vlina fyrr en 45 mn. am.k. hafa lii fr v sasta vippubr var hert. S etta ekki gert essari r er engu a sur mikilvgt a hera ekki vippubr nema stimpill vikomandi slinders s nean vi toppstu og a bei s 45 mn ur en sveifarsi er sni. Nrri vl, 1981 og sari nrri vlinni eru vkvaundirlyftur me rllu.

Vi endurbyggingu vlarinnar borgar sig a tma allar lyfturnar ur en r eru settar (gert me v a taka hringsplitti r og hella r. Krefst mikils hreinltis). Vippubrrnar eru hertar n ess a olurstingur s undirlyftunum. Eftir herslu arf a hella sjlfskiptingarolu lyfturnar ar til r fyllast en a getur veri olinmisverk. S um viger a ra, t.d. heddpakkningarskipti, m beita annarri afer. Hafi einungis veri teki ofan af vlinni hgra megin (faregamegin = 2-4-6-8.) arf sveifarsinn a vera stunni 32 fyrir toppstu 1. slindra aflslagi egar vippubrrnar eru hertar. essa stu m finna me v a taka glarkerti 1. slindra r og sna vlinni rttslis ar til byrjar a hvsa t um gati (aflslag). 32 eru 50 mm undan skorunni trissunni (sveifarsinn snst rttslis). essari stu skal skrfa vippubrrnar faregamegin rlega niur og hera san 28 pundfet. Ba arf a.m.k. 45 mn. ur en vlin er gangsett. S hins vegar vinstra ventlaloki opi (blstjramegin) vegna vigerar, ea bi lokin, m nota einfaldari afer til a skrfa vippurnar niur og hera brrnar bum heddum: Sveifarsnum er sni rttslis ar til undirlyftustng innventils nr. 5 (rija stng tali aftan fr faregamegin) stendur 7 mm hrra en undirlyftustng tventils sama (4. stng tali aftan fr). essari stu eru bar vippur 5. slindra settar en sta ess a hera brna er hn skrfu niur rlega, sikk sakk ar til hn hefur sest bu megin.

ESSA BR EKKI A HERA ESSU STIGI. essu stigi m skrfa brr allra vippna jafnt og rlega niur og hera san 28 pundfet NEMA 3. og 5. SL. (Vru vippubrrnar 3. og 5. sl. hertar essari stu, n srstakra rstafana, er nsta vst a undirlyftustangir myndu bogna - en a er algeng orsk gangtruflana essum vlum og er afleiing fsks). ess sta arf a skrfa vippubrrnar 3. og 5. niur hgum jfnum fngum, sikk sakk, annig a ng ola rstist r undirlyftunum. etta getur teki klukkustund. A verki loknu borgar sig, til ryggis, a ba arar 45 mn. ur en vlin er gangsett. S fari eftir essum leibeiningum er girt fyrir skemmdir vegna mistaka - sem, v miur, eru algengar.

6.2ja ltra GM dsill Vippurnar GM 6,2 og 6,5 dsil leika sum en ekki pinnum eins og 5,7. Einn s er fyrir hverja 4 ventla, .e. 2 hvoru heddi. Vkvaundirlyfturnar a fylla ur en r eru settar . a er best gert me v a lta r liggja yfir ntt sjlfskiptiolu. Ventlunum er einnig ru vsi komi fyrir heddunum. Horft ofan hedd og soggreinarhli vsar fr manni eru ventlanir essari r: I--I---I--I. Innstilling ventlanna er ekki ru vsi en a hver s er skrfaur rlega niur (2 boltar) jfnum fngum hvern bolta sem san eru hertir me mli 45 pundfet. Til ryggis borgar sig, eftir a sasti sinn er frgenginn, a ba 45 mn ur en vlin er gangsett.

Forhitunin

Vegna ess a Oldsmobile dsilblunum eru 2 rafgeymar er s htta fyrir hendi a einhverjir einfeldningar sli v fstu a blnum s 24ra volta rafkerfi og gefi jafnvel 24ra volta start. S a gert eyileggjast glarkertin ll me tlu. elstu vlunum voru 12 volta glarkerti. nrri gerinni eru 7 volta glarkerti en a er m.a. gert til a hraa forhitun. Strieiningin er me rafeindabnai sem jafnframt setur hitunina og af nokkrum sinnum eftir a vlin er komin gang. a er gert til a draga r mengun mean vlin er a n vinnsluhita. Glarkertin er auvelt a prfa me vinmsmli. Vinm a mlast milli jarar og tengispaa kertisins s a lagi. Mlist ekkert vinm er kerti ntt.

Netfang höfundar

Fleiri greinar um bíla

Aftur á forsíðu