|
LOEWY-STUDEBAKER 1953 - 1964 Í þessum hluta greinar um Studebaker er sagt frá bílum sem oft er bent á þegar nefna á dæmi um hönnun sem, enn þann dag í dag, ber af á sviði bílaframleiðslu. LEIÐRÉTTING Hér með leiðréttist brenglun sem varð í greininni um Studebaker í síðasta tölublaði. Neðarlega í 3. dálki á síðu 58 stendur að Studebaker af árgerð 1946 hafi m.a. verið með gorma að framan og aftan (í stað blaðfjaðra sem keppinautarnir notuðu). Þetta er ekki rétt og leiðréttist hér með: Studebaker Champion og Commander af árgerð 1946 - 1949 voru á þverfjöður að framan en blaðfjöðrum að aftan. Hins vegar varð sú breyting á árgerð 1950 (kúlunefið) að í stað þverfjaðrarinnar voru gormar að framan en blaðfjaðrirnar áfram að aftan. Þá er rétt að taka það fram að þótt framleiðsla Studebaker bílana með nýja laginu (þeir sem voru sagðir vera eins í báða enda) hefði hafist á árinu 1946 teljast þessir bílar vera af árgerð 1947 en ekki 1946 eins og sagt er í greininni. Eru lesendur beðnir afsökunar á þessu klúðri. Um leið má geta þess til gamans að hæðarhaldari (Hill Holder), sem réttara er að kalla bakksperru og sagt er frá í áðurnefndri grein, var þegar orðinn staðalbúnaður í árgerð 1936 af Studebaker (President Eight). ÁN HLIÐARPÓSTA Það var 2ja dyra Commander Skyliner hardtop af árgerð 1952 sem varð fyrsti Studebaker án dyrastafs. Með því að skrúfa rúðuna í hurðinni og aftari hliðarrúðuna niður opnaðist efri hluti hliðarinnar í heilu lagi án pósts og þótti mikill stæll. Þetta var reyndar fyrirboði þess sem síðar átti eftir að einkenna dýrari gerðirnar af Studebaker þar til yfir lauk með árgerð 1964. Sá þáttur hefst með nýjum bíl, svokölluðum Loewy-Studebaker, sem fyrst kom á markaðinn sem árgerð 1953, nefndur eftir Raymond Loewy, eiganda Loewy Studios, sem hafði verið fengið til að hanna bílinn fyrir Studebaker fyrirtækið í South Bend í Indiana. Það var þó ekki Raymond Loewy sjálfur sem hannaði bílinn heldur Robert E. Bourke, síðar yfirhönnuður hjá Loewy Studios. NÝ LÍNA
Studebaker af árgerð 1953 kom eins og þruma úr heiðskíru lofti og var það í annað sinn á 7 árum sem Studebaker stal senunni frá þeim ,,þremur stóru". Árgerð 1953 af Chevrolet og Ford voru með háu láréttu húddi og skotti, með útbyggðum afturbrettum og litlum gluggum - líktust djúpum mjölskúffum á hjólum. Tveggja dyra Studebaker Champion og Commander af árgerð 1953 voru með lágu hallandi húddi og skotti og stórum gluggum, straumlínan var áberandi og bílarnir skáru sig rækilega úr hvar sem þeir sáust; langir, lágir og rennilegir með einfaldar en hnitmiðaðar línur og lausir við þunglamalegt krómskraut sem einkenndi bandaríska bíla á þessum tíma; við hlið þeirra leit Studebaker út eins og hraðskreiður evrópskur lúxusvagn enda hefði hann staðið uppi í hárinu á margfalt dýrari evrópskum bílum; hámarkshraði Commander V8 var meiri en flestra fjöldaframleiddra bíla á þessum tíma. Óvenjumikið hjólhaf, 3,06 m og hæðin, sem var ekki nema 1,43 m, vöktu sérstaka athygli. Til samanburðar má hafa Volvo 740 sem er með 2,77 m hjólhaf og 1,41 m á hæð. Tveggja dyra bílarnir voru af gerðunum Champion með 6 strokka hliðarventlavél og Commander með V8 toppventlavél. Báðar gerðir fengust með eða án hliðarpósta, sá með pósta nefndist Regal Starlight en sá póstalausi Regal Starliner. Til að forðast misskilning skal þess getið að Studebaker framleiddi einnig ódýrari gerðir af 2ja og 4ra dyra Champion og Commander sem voru ekki eins glæsilegir. Þeir bílar voru hærri og með minna hjólhaf að undanskildum 4ra dyra Commander Land Cruiser sem var með 3,06 m hólhaf. Champion og Commander af árgerð 1953 eru næstum eins tilsýndar en þekkjast sundur á því að á hliðunum, aftan við hurð, er V8 merki á Commander en merkið á Champion er hringur með bókstafnum S inní. Sama gildir um merkið fremst á húddinu. Mestur sjáanlegur munur á bílunum er fólginn í innréttingunni. Mælaborðið í Champion er ekki eins íburðarmikið og í Commander, allir mælar eru undir einni glærri hlíf í Champion en sjálfstæðir hringlaga mælar í Commander. LANGT Á UNDAN Þegar Loewy-Studebaker kom fram á sjónarsviðið 1953 höfðu helstu bílaframleiðendur, aðrir en Ford, rétt náð að jafna sig eftir áfall kennt við árgerð 1949 af Ford, sem kynnt var í júní 1948 og vakið hafði gríðarlega athygli - valdið miklu fjaðrafoki og selst grimmt. Sá bíll var með sléttum hliðum, flatri samstæðu og skotti; lægri og rennilegri en GM og Chrysler bílar, sem þá voru enn með útstæð bretti og tveggja hæða samstæðu. Ford '49 var fyrsti nýi bíllinn eftir að Henry Ford II tók við stjórnartaumunum af elliærum afa sínum og bófaliði Harry Benett sem hreiðrað hafði um sig í stjórn fyrirtækisins. Ford '49 er jafnframt talinn fyrsti nýi bandaríski bíllinn eftir stríð. Bíllinn er talinn marka upphaf nýs tímabils hjá Ford, kennt við Ernst Breech sem Henry Ford II hafði lokkað frá General Motors til að stjórna tæknideildum fyrirtækisins. Stjórnir GM og Chrysler þóttu íhaldssamar um þetta leyti. Ekki er ólíklegt að stríðsgróði hafi dregið úr framsýni og árvekni. Það er til marks um viðhorfin og íhaldssemina hjá Chrysler að stjórnarformaður þess, K.T. Keller, sagði, þegar hann var spurður álits á hinum lága og rennilega Ford '49 og hvernig Chrysler hygðist bregðast við: ,,Við hjá Chrysler smíðum bíla til að sitja í en ekki til að míga yfir." Það segir sig sjálft að á þessum tíma skipti sparneytni bandaríska bílaframleiðendur litlu máli. Það er hins vegar órækur vitnisburður um tæknistig Studebaker, hönnun og gæði, að Champion og Commander af árgerð 1953 og '54 voru sparneytnari en flestir aðrir bílar af svipaðri stærð á bandaríska markaðnum; Champion eyddi um og innan við 9 lítrum á hundraðið; Commander var sparneytnastur allra bandarískra bíla með 8 strokka vél. VÉLBÚNAÐUR Þótt Studebaker byði 16 mismunandi gerðir af árgerð 1953, 9 af Champion og 7 af Commander, voru aðeins 2 vélar í boði. Í Champion er 6 strokka hliðarventlavél með 2,78 l slagrými (169,9 CID). Þvermál strokka er 3" og slaglengd 4". Þessi vél hafði verið óbreytt í öllum aðalatriðum frá því 1939, var upphaflega 78 hö, var orðin 80 hö í árgerð 1942 og með smávægilegum endurbótum, m.a. hærri þjöppunarhlutfalli, orðin 85 hö í árgerð 1953. Það væri ef til vill of djúpt í árinni tekið að segja að Champion hafi verið vélarvana en kraftmikill getur hann ekki talist þegar haft er í huga að dýrasta gerðin af Champion, Regal Starliner Hardtop Coupe, vóg 1242 kg. En það verður heldur ekki sagt um Commander með V8 vélinni sem var í fyrstu aðeins 120 hö. Dýrasta gerðin af Commander, Regal Starliner Hardtop Coupe vóg 1404 kg. Samanburður á bílunum sýnir að hlutfallið hestöfl á móti þyngd er 0,068 hjá Champion en 0,085 hjá Commander eða 25% meira raunafl. Vegna meiri framþyngdar hafa margir slegið því föstu að aksturseiginleikar Commander væru lakari en Champion en vissara er
að taka því með fyrirvara; þeir sem eiga ódýari gerð af bíl finna oft upp ýmis atriði til að jafna upphaflega muninn. Commander 53, eins og Champion er á gormum að framan en blaðfjöðrum að aftan. Boðið var uppá 3ja gíra beinskiptingu, með eða án yfirgírs eða Borg-Warner sjálfskiptingu sem nefndist Flightomatic. V8 vélarnar í sjálfskiptu bílunum eru með hærra þjöppunarhlutfall (7,5 :1). Vökvastýrið í fyrstu bílunum var misheppnað og var skipt um og eftir það notað Saginaw vökvastýri frá GM. Hönnun bílsins var þannig úr garði gerð að burðarvirkið átti að vera sérstaklega sveigjanlegt til þess að draga úr áhrifum ójafna og gera bílinn þannig þægilegri. Því miður reyndist þessi tækni ekki sem skyldi; póstalausu 2ja dyra bílarnir voru næstum eins og pylsur á hjólum, sprungur mynduðust í ýmsum hlutum bílsins sem fékk síðar viðurnefnið ,,Gúmmígrindin". BYRJAÐI ILLA Öfugt við það sem mætti ætla reyndist módelárið 1953 ömurlegt hjá Studebaker (módelár hefst yfirleitt um haust með næsta ártal á undan, t.d. módelárið 1953 hefst í október 1952). Ástæðurnar voru alvarlegar tafir í framleiðslu sem stöfuðu af tveggja og hálfs mánaðar verkfalli hjá gírkassaframleiðandanum Borg-Warner og því að samstæðurnar reyndust ekki passa á bílana þegar samsetning átti að hefjast. Þá hafði stjórn fyrirtækisins reiknað skakkt þegar hún gerði ráð fyrir mestri sölu á ódýrustu gerðum 2ja og 4ra dyra bílanna: Í ljós kom að fjórfalt meiri eftirspurn var eftir 2ja dyra Coupe. Tók talsverðan tíma að breyta framleiðsluskipulaginu og sá tími reyndist afdrifaríkur því þúsundir væntanlegra kaupenda fengu ekki þann bíl sem þeir vildu og hættu þar með við Studebaker. Ekki bætti úr skák að þótt vel hefði gengið á árunum 1946 til 1950 hafði vaxandi tap Studebaker árin 1951 og 52 etið upp allar fyrningar þannig að fyrirtækið var fjárvana. Það stóð því illa að vígi þegar enn eitt verðstríðið braust út á milli GM (Chevrolet) og Ford: Áður en varði fengust þeir bílar á verði sem nálgaðist framleiðslukostnað bíls hjá Studebaker. Afleiðingarnar voru skelfilegar fyrir Studebaker. Þrátt fyrir bíl sem allstaðar vakti athygli og eftirsókn féll salan úr 169.599 bílum 1953 í um 82.000 bíla 1984. BETUR TENNTUR Óverulegar breytingar vou gerðar á árgerð 1954, sem betur fer segja margir aðdáendur Loewy-Studebaker. Það eina sem breyttist í útliti bílsins var grillið; bætt var 5 lóðréttum rimum í hvort grill og sögðu gárungar að nú hefðu verið settar upp í hann tennurnar. Handfanginu á skottlokinu var breytt, afturljósin voru af nýrri gerð og stuðarahornin efnismeiri, sumir segja klossaðri. Bremsurnar voru endurbættar til að gera þær öflugri og V8 vélin fékk 7 hestöfl til viðbótar, varð 127 hö. Sú breyting varð á innréttingu að fá mátti bílana með tauáklæði í stað skinnlíkis (vinyl). Studebaker af árgerðum fram að 1956 eru með 6 volta rafkerfi. 1954 bættist ein gerð við, 2ja dyra station, DeLuxe Conestoga Wagon sem fékkst sem Champion (L6) eða Commander (V8); verklegur bíll sem gaf lítið eftir stationbílum keppinauta hvað varðar útlit og búnað. Á árinu 1984 vann Studebaker opinbera sparaksturskeppni. Það var Commander Land Cruiser (1431 kg 4ra dyra Sedan með V8) sem vann ekki einungis í sínum stærðar/þyngdarflokki heldur reyndist sparneytnari en flestir bandarískir bílar sem tóku þátt í keppninni, fór 100 km á einungis 8,38 lítrum. UMDEILDAR BREYTINGAR Packard Motor Car Co. í Detroit hafði aldrei náð sér á strik eftir kreppuna í byrjun 4. áratugarins og stóð, eins og Studebaker, á brauðfótum hvað varðaði fjárhaginn. Hvernig sem á því stóð keypti Packard Studebaker í október 1954. Nýtt fyrirtæki var stofnað, Studebaker Packard Corporation. Samruna þessara fyrirtækja verður varla öðruvísi lýst en með líkingunni að haltur leiði blindan. Nú komu nýir menn til skjalanna, stórkarlar sem voru vanir gríðarlegum krómslegnum drekum, eins konar amerískum musterum á hjólum - bílum á borð við Packard Patrician. Þeir töldu að auka mætti söluna á Studebaker með því að framleiða enn ódýrari gerðir, sem hefði líklega reynst rétt ef ekki hefði verið mun verr komið fyrir Studebaker en virtist á yfirborðinu. Þeir Packard-menn töldu að það myndi auka söluna á dýrustu gerðinni að bæta ríflega á hana krómi. Árangurinn kom í ljós skömmu eftir yfirtöku Packard. Land Cruiser var aflagður 1955. Jafnframt hurfu gerðirnar Starlight og Starliner. Nýr toppbíll, President, var nú fáanlegur af 5 mismunandi gerðum, 4ra dyra DeLuxe Sedan, 4ra dyra State Sedan, 2ja dyra State Coupe með póstum, 2ja dyra State Coupe póstalaus (hardtop) og President Speedster Coupe, 2ja dyra póstalaus - íburðarmesta og dýrasta gerðin af Studebaker 1955. Nokkru síðar komu nýjar gerðir til viðbótar, bílar með aftursveigða framrúðu sem nefndist ,,Ultra Vista", rafknúnar hliðarrúður og rafstillt framsæti. FLEIRI HESTÖFL Með árgerð 1955 urðu ýmsar athyglisverðar breytingar á vélum. Í Champion hafði 6 strokka hliðarventlavélin verið tjúnuð upp í 101 ha. Það var gert með því að bora hana út úr upphaflega slagrýminu 2,78 l í 3,04 l (úr 169,6 í 185,6 CID). Sú vél nefndist nú Victory Six. Á fyrri hluta ársins voru Commander með 3,67 l 140 ha V8 (224,3 CID), á síðari hluta ársins voru Commander komnir með 162 ha 4,2 l V8 (259,2 CID) en sú vél nefndist Bearcat. Hægt var að fá Commander með aukabúnaði s.k. ,,High Power Kit", en það var m.a. 4 hólfa blöndungur. Þannig búin gaf 4,2 l vélin 182 hö. Á fyrri hluta módelársins 1955 var President með 175 ha 4,2 l V8. Sú vél nefndist Wildcat. Síðar á árinu kom President Passmaster með sömu vél en tjúnaða í 185 hö. Sú vél er jafnframt í sjálfu höfuðdjásninu, hinum krómslegna, póstalausa 2ja dyra President Speedster. Af þeim bíl voru einungis framleidd 2215 eintök. Einkennandi fyrir President Speedster er tveggja tóna litur og er toppurinn í sama lit og neðri hluti hliðanna neðan við krómlistann. Litatónarnir voru ekki valdir af handahófi og vekja enn í dag verðskuldaða athygli, svo sem bleikt og svart, sítrónugult og grængult, ljósgrænt og milligrænt o.s.frv. Speedster vegur 1485 kg. Hann er með vökvastýri, aflbremsum, sjálfskiptingu, 3ja eða 4ra gíra beinskiptum kassa með eða án yfirgírs, handsaumað skinnáklæði, betur búið mælaborð, m.a. með snúningshraðamæli (8ooo sn/mín), hraðamæli sem mælir mest 260 km/klst. Í næstu grein verður haldið áfram með sögu Studebaker. Þá verður fjallað um Haukana (Hawk) sem komu 1956 og ennfremur hinn einstaka Gran Turisimo Hawk sem framleiddur var 1962-1964.
|
