Leó M. Jónsson vélatæknifræðingur:
SsangYong Kyron: Arftaki Musso
(Sjá viðbót neðanmáls um breytingar á 2008 árgerðinni)

Ákveðin tímamörk varðandi lúxusjeppa urðu, að mínu mati, með Musso árið 1996. Ég hafði nýlokið prófun og úttekt á Isuzu Trooper fyrir tímaritið Bílinn, sem fram fór í Sviss og Austurríki, þegar Musso var frumsýndur á Þingvöllum og prófaður á Kaldadal. Um útlit og eiginleika bíla má endalaust deila en samanburðurinn á þessum tveimur fullvöxnu dísiljeppum var sláandi; annars vegar var Trooper; dæmigert landbúnaðartæki; grjóthastur trukkur með óþægileg, illa hönnuð sæti og nirfilslega innréttingu en hins vegar lúsþýður, lipur og sneggri Musso með þægilega fjöðrun, vel bólstruð sæti og glæsilega innréttingu. Musso var auk þess talsvert ódýrari og betur búinn en flestir keppinautar.

Eins og eðlilegt er gætti ákveðinnar tortryggni gagnvart Musso eins og öðrum bílum frá Suður-Kóreu, sem þá voru enn óþekkt stærð á evrópska markaðnum. Og þótt það sé útúrdúr má geta þess að bílar frá Suður-Kóreu hafa haft gríðarleg áhrif á markaðinn; ef til vill mætti segja að þeir hafi dregið úr verðhækkunum á bílum evrópskra framleiðenda, en nýir bílar hafa ekki lækkað í verði - en S-K-bílarnir hafa valdið því að auglýsingakostnaður er nú stærri hluti af verði evrópskra bíla, sem eru af lakari gæðum en áður, a.m.k. sé bilanatíðni og reksturskostnaður mælikvarðinn. (VW er neðst á lista yfir gæði bíla á bandaríska markaðnum og M-Benz langt fyrir neðan meðaltal).

Þótt ávalar línur einkenni nýja Kyron frá SsangYong tilheyra bogarnir í bakgrunninum ekki bílnum.

Reynslan er …..
Reynslan af bílum frá S-Kóreu var dálítið upp og ofan framan af. Eins og við var að búast með ódýra bíla ollu frágangsatriðið ýmsum bilunum sem pirruðu marga en hluti af þeim voru bilanir sem íslenskar séraðstæður ollu. Reynsluleysi nýrra bílaumboða, bæði varðandi samskipti við framleiðanda og forvarnarviðhald, átti jafnframt sinn þátt í ótímabærum bilunum og talsverðum óþægindum vegna ábyrgðarviðgerða auk þess sem hin makalausa ,,íslenska ryðvörn" hefur valdið skemmdum á þessum bílum eins og öðrum.

Frá upphafi hefur fengist mikið fyrir peningana í S-K-bílum og kaupin hafa batnað með auknum gæðum. Hvað SsangYong-bílana varðar hafa Mercedes-Benz vélarnar reynst vel, ekki síst 5 sílindra 2,9 lítra dísilvélin í Musso/Korando. Þótt Benz-dísilvélarnar frá SsangYong væru ekki eins tæknilegar og þær þýsku, t.d. með hefðbundið olíuverk og spíssa þar til 2005, hafa þær reynst gangöruggar, sterkar og sparneytnar en Musso er á meðal sparneytnustu fullvaxinna dísiljeppa (eyðsla innan við 11 lítrar) enda sigraði hann jeppaflokkinn, bæði dísil- og bensín, tvö ár í röð (2000 og 2001) í sparaksturskeppni FÍB og Esso. Á sama tíma og skipta hefur þurft um vélar í nýlegum Nissan Patrol og umtalsverð vandræði hafa verið með 3ja lítra dísilvélina í Trooper hafa Benz-vélarnar í Musso gengið vandræðalaust hundruð þúsunda km.

Ekki kæmi manni á óvart þótt skiptar skoðanir yrðu um ,,fegurð" bakhlutans. En svona lítur nýi Kyron út séður aftan á. Á myndinni má sjá að það er fremur hátt undir bílinn.

Sérstaða SsangYong
SsangYong er sá S-K-framleiðanda sem lengstan feril hefur á sviði fjórhjóladrifsbíla. Með Musso, sem byrjað var að framleiða 1993 (kom á evrópska markaðinn 1995), hófst samstarf með SsangYong og breska hönnuðinum Ken Greenley. Samhliða samstarfi við Mercedes-Benz AG um þróun og framleiðslu véla mun hafa verið mörkuð sú stefna að nota drifbúnað frá þekktum alþjóðlegum framleiðendum svo sem gírkassa frá Tremac eða BorgWarner, millikassa frá BorgWarner, sjálfskiptingar frá Mercedes-Benz, BTRA og nú ZF, hásingar frá Dana-Spicer, stýrisvél frá Saginaw eða TRW auk tölvu- og öryggisbúnaðar frá Ziemens, VDO og Bosch. Kyron, eins og Musso, er byggður á þennan hátt.

Þegar þess er gætt að Musso er útlitshannður um 1990 má segja að hann hafi ekki elst illa þótt skiptar skoðanir hafi alla tíð verið um útlitið eins og gengur með flesta aðra bíla.

Nýr og breyttur bíll
Kyron, sem nú tekur við hlutverki Musso, er byggður á svipaðan hátt. Þetta er fullvaxinn jeppi á sterkri grind með Dana-Spicer 35 lið-hásingu að framan (liðhásing er að framan í Ford Explorer/Ranger, Izusu Pickup o.fl.) og stífa 44-hásingu að aftan með nýjum festingum (liðstífum). Kyron er frábrugðinn Musso að því leyti að hafa gorma að framan í stað snerilfjöðrunar; liðhásingu með öfugt skornu drifi (pinjóninn kemur á kambinn ofan við miðju til að minnka halla á framskafti). Í Musso er hins vegar stíf, stutt Dana 30-hásing að framan með rétt skorið drif.

Umboðið hefur verið fremst í flokki við jeppabreytingar undanfarna áratugi og því mun framhásingin, með öfugt skornu drifi, ekki draga úr möguleikum á breytingum, t.d. varðandi lægri hlutföll; umboðið hefur þegar gert ráðstafanir til að fá þau sérsmíðuð auk þess sem mismunandi læsingar eru þegar á boðstólum.

Útlit Kyron vekur athygli fyrir ávalar línur og hvelft form. Bíllinn er nýtískulegur, minnir t.d. talsvert á X5-jepplinginn frá BMW og Benz-jeppann (M) en er hins vegar gjörólíkur nýjum L-R Discovery og Nissan Pathfinder sem einkennast af brotnum línum og sléttum flötum. Án efa munu verða skiptar skoðanir um útlitið á Kyron eins og gengur.

Aukin tækni í vélum
Athyglisvert er að bera saman 5 sílindra dísilvélina í Musso og 4ra sílindra dísilvélina í Kyron. Á milli þessarra tveggja Benz-dísilvéla er áratugur mikilla tæknilegra framfara í eldsneytiskerfum dísilvéla.

Eldri 2,9 lítra dísilvélin er með einn ofanáliggjandi keðjuknúinn kambás og 2 ventla á hverju brunahólfi. Slagrýmið er 2,874 lítrar eða 575 rsm/sílindra og aflið 129 hö við 4000 sn/mín með pústþjöppu og milikæli eða 44,89 hö/lítra. Dísil-innsprautukerfið er síðasta kynslóðin af raðdælu með hefðbundnum spíssum (og setnst ekki þá mengunarstaðla sem tóku gildi í ársbyrjun 2007).

Ljósmyndin mætti vera betri en hún sýnir þó hvernig mælaborðið er lagt upp. Innréttingin í Kyron er miklu flottari en þessi mynd gefur til kynna.

Nýja 2ja lítra dísilvélin er með tvo ofanáliggjandi keðjuknúna kambása og 4 ventla á hverju brunahólfi. Slagrýmið er 1,997 lítrar eða 499 rsm/sílindra og aflið 141 ha við 4000 sn/mín með pústþjöppu og millikæli eða 70,6 hö/lítra. Dísil-innsprautukerfið er 3. kynslóð af forðagrein (common rail) með rafspíssum. Það segir nánast allt um stökkið, sem orðið hefur í tækniþróun dísilvéla á einum áratug, að nýja Benz-dísilvélin í SsangYong Kyron skilar 57,3% meira afli á hvern lítra slagrýmis en eldri 5 sílindra vélin! Og það er athyglisvert að bera þennan Kyron sem gefinn er upp sem 141 ha við Toyota LandCruiser með 6 sílindra 3ja lítra vél sem sögð er 166 hö. Þessi Kyron, með skiptinguna stillta á Sport, stingur hann af á ljósum auk þess sem LandCruiserinn, stöðutáknið sjálft, á ekki „sjens’’ í þennan „Kóreu-Kyron’’ upp Kambana!

Farangursrýmið í þessum nýja lúxusjeppa frá SsangYong mun koma mörgum á óvart, einungis rýmið undir hlífinni er 625 lítrar og þó er varahjólið í hólfi í botninum en ekki geymt óvarið undir bílnum. Athygli vekur hve allur frágangur innréttingar, svo sem form, efni og festingar er vandaður.

Einfaldur búnaður
Það sem mér finnst athyglisverðast við Kyron er hvernig framleiðandinn byggir upp verðgildi bílsins. Það endurspeglar vel þá framleiðni sem S-K-bílaframleiðendur hafa umfram vestræna; þeir geta selt sína bíla með viðunandi hagnaði án þess að þurfa að keyra verðið upp með alls konar aukabúnaði - mismunandi gagnlegum. Búnaðarstig staðalgerða jeppa frá S-K er engu að síður hátt - maður fær mikið fyrir peningana í þessum bílum. Allur auka-, lúxus- og þægindabúnaður sem tíðkast er hins vegar fáanlegur gegn aukagreiðslu.

Þessi stóri ,,alvörujeppi", Kyron, er byggður á hefðbundinn, þrautreyndan hátt hvað varðar undirvagn, vél- og drifbúnað. Tæknibúnaður er einnig einfaldur. Millidrifið er svokallað hlutadrif sem er rafstýrt og má tengja fjórhjóladrifið á ferð í háa þótt ekki sé gert ráð fyrir að ekið sé lengri vegalengdir með það tengt. Þetta er þrautreynt drifkerfi og jafnframt það drifkerfi sem eykur meðaleyðslu bíls einna minnst. Ætti að setja út á þetta drifkerfi þá má benda á að það hefur tilhneigingu til að verða óvirkt - þ.e. stirðna vegna notkunarleysis (ekkert framdrif) - sem reyndar er ekki kerfinu að kenna heldur trassaskap bíleigenda sem ekki lesa leiðbeiningar. (Bíla með hand- eða rafstýrðu hlutadrifi, til aðgreiningar frá sítengdu aldrifi, ekki síst séu þeir búnir sjálfvirkum framdrifslokum eins og Kyron og fleiri, á að setja í og taka úr fjórhjóladrifi reglulega á 1-2 mánaða fresti).

Varðandi nýju dísilvélina í Kyron þá er beitt þróaðri tækni til að afl og sparneytni sé eins og best gerist hjá fullvöxnum jeppum. Hins vegar er pústþjöppukerfið gamalreynt en ekki nýjasta tækni. Það virkar á viðunandi hátt við allar venjulegar aðstæður en við botngjöf má merkja greinilegt þjöppuhik; dauður punktur sem varir brotabrot úr sekúndu þar til pústþjappan hefur náð upp snúningi. Þetta er, í mínum augum, ekki stórvægilegt því það skiptir fæsta venjulega bíleigendur nokkru máli hvort bíll er 12 frekar en 13 sekúndur að ná 100 km hraða frá kyrrstöðu, a.m.k. væri ég ekki tilbúinn að borga nokkur hundruð þúsund bara til að losna við þjöppuhik sem einungis finnst þegar inngjöf er botnuð, (ég ek ekki bíl með botngjöfum frekar en annað venjulegt fólk)!

Einföld og hefðbundin bygging ásamt einfaldri tækni gerir það að verkum að Kyron er skynsamleg málamiðlun; fullbúinn jeppi með glæsilega innréttingu og öllum helstu þægindum fyrir skynsamlegt verð. Einföld tækni gerir það jafnframt að verkum að bílinn er hægt að eiga lengi án þess að viðhaldskostnaður verði yfirþyrmandi. Bygging Kyron gerir það einnig að verkum að hann hentar sem efniviður í breyttan jeppa. Jafnvel þótt kaupandi hyggist ekki breyta bílnum nýtist þessi eiginleiki með auðveldari endursölu.

ZF Tiptronic sjálfskipting
Fyrstu árgerðir af Musso voru með Benz-sjálfskiptingu en þeir nýrri með tölvustýrða skiptingu frá BTRA - sem er ástralskur framleiðandi gírbúnaðar, hefur m.a. framleitt sjálfskiptingar fyrir Ford í rúm 50 ár. BTRA-skiptingar, sem eru kvarðalausar og þéttlokaðar, þykja vandaðar og traustar.

Sjálfskiptingin í Kyron er frá þýska ZF (skammstöfun á Zahnradfabrik Friedrikshafen); 5 gíra skipting búin tölvustýringu (TipTronic). Þessi sjálfskipting er í Porsche 911, BMW, Mitsubishi Outlander og fleiri bílum. Auk þess að vera með veljanleg álagskerfi fyrir vetrarakstur og sportlegri akstur má velja sérstakt forrit sem gerir jafnframt kleift að handskipta upp og niður með því að ýta við stönginni fram eða aftur. Í þeirri stillingu er bíllinn sérstaklega lipur og skemmtilegur í borgarakstri.

Eflaust munu einhverjir reka augun í að gefin eru upp tvö mismunandi hlutföll fyrir bakkgírinn í sjálfskiptum Kyron. Skiptingin er búinn tveimur bakkgírum; venjulegum og hærri bakkgír sem skiptingin notar sem spólvörn (mýkra átak) þegar forritið fyrir vetrarakstur er valið. Þetta er sams konar spólvörn og beitt er í sjálfskiptingum sem taka af stað í 2. gír þegar sá háttur er valinn.

Öryggis- og annar búnaður
Auk hefðbundins öryggisbúnaðar, krumpusvæða, styrktarbita, loftpúða, beltastrekkjara o.s.frv. er Kyron-jeppinn búinn ýmsum tölvustýrðum viðbragðsbúnaði. Á meðal þess helsta má nefna sjálfvirkt kerfi sem stjórnar hraða bílsins þegar farið er niður mikinn bratta (HDC = Hill Descent Control). Bílstjórinn þarf ekki að hafa áhyggjur af inngjöf eða bremsum, því bíllinn heldur stöðugum hraða, en maður getur einbeitt sér að því að stýra. Spólvörn er innbyggð í sjálfskiptingunni.
ARP-kerfið (ARP = Active Rollover Protection) grípur inn í þegar flóttaafl nær ákveðnum mörkum, t.d. þegar ekið er of hratt í krappa beygju; það dregur úr hættu á því að bíllinn fari á hliðina. BAS-kerfið (BAS = Brake Assistant System) nemur viðbrögð bílstjóra þegar hann stígur á bremsuna í neyðartilviki og eykur þá bremsuaflið sjálfvirkt og öryggið um leið.

Innrétting
Í Kyron er vel útfærð innrétting með öll þau atriði sem nú þykja sjálfsögð í lúxusjeppa. Innréttingin er áberandi vönduð. Kyron er fáanlegur með smekklegri leðurklæðningu. Sætin eru efnismikil og virka vel bólstruð. Auk allra venjulegra stillinga, er bílstjórastóllinn með stillanlegum stuðningi við mjóbak. Aftursætið er 40/60-skipt og myndar sléttan flöt þegar það er fellt fram og niður að hluta eða að öllu leyti. Farangursýmið er stórt, með rennihlíf og afturhlera sem opnast upp.

Flutningsrýmið, með aftursætið fellt, er formað þannig og frágengið að það nýtist til fulls. Þægileg gólfhæð er fyrir hleðslu varnings um afturdyr, þ.e. hliðardyr. Og hafi manni dulist stærð þessa bíls kemur hún berlega í ljós þegar aftursætið hefur verið fellt. Staðalbúnaður, innifalinn í verði á sjálfskiptum Kyron, sem kostar 3,5 mkr. í maí 2006 (beinskiptur 3,2 mkr.), vekur sérstaka athygli. Sem dæmi má nefna sjálfvirkan hraðastilli, tölvustýrt loftkælikerfi/hitun sem heldur völdu hitastigi á sjálfvirkan hátt, þakrekka, litað gler í hliðarrúðum að aftan og í hlera, upphitun í framstólum, leðurklætt stýri og gírhnúð, farangurshlíf og öryggisnet fyrir farangur og hljómflutningskerfi með fjarstýringu í stýri, svo það helsta sé nefnt af listanum. Viðtækið er með alþjóðlegt FM-registur og nær því öllum FM-stöðvum hvort sem tíðnisvið þeirra er odda- eða raðtala (amerísk tæki ná ekki FM-stöðvum með raðtölu).

Akstur
Ég hef áður gert grein fyrir þeirri skoðun minni að nánast sé tilgangslaust að reyna að lýsa því hvernig manni finnst nýr bíll koma út í akstri. Ástæðan er einfaldlega sú að engir tveir upplifa sama bílinn á sama hátt, t.d. eru margir sem hafa ekið Trooper-jeppanum árum saman með bros á vör og finna varla mun á honum og Mitsubishi Pajero - sem er fyrir mér álíka munur og á dráttarvél (þúfnabana) og fólksbíl. En eftir að hafa kynnst Kyron get ég þó sagt að athygli vekur fremur mjúk fjöðrun, góð hljóðeinangrun, hljóðlát vél og lipurð bílsins þrátt fyrir stærð. Sjálfskiptur Kyron með 2ja lítra dísilvél er hvorki rífandi kraftmikill né ljónsprækur - en það eru fæstir að leita að því hjá svona jeppa - hér er það skynsemin sem ræður.

Og talandi um fjöðrunina: Til að jeppi hafi einhverja teljandi torfærugetu þarf fjöðrunarsvið að vera sem mest. Stutta liðhásingin með gormum að framan gefur Kyron ívið meira fjöðrunarsvið en Musso með stífri stuttri hásingu og snúningsstöngum. Demparar eru hafðir í linara lagi til að tryggja veggrip í torfærum. Eins og ávalt með fullvaxna jeppa verður ekki bæði haldið og sleppt (þetta er ekki 8 milljón króna Porsche Cayenne) og því veldur mjúk fjöðrunin nokkrum hliðarhalla hjá Kyron í beygjum - sem má auðveldlega breyta með álagsvirkum dempurum, t.d. Sensatrac frá Monroe sem stinnast þegar lagt er á bílinn. Ég hef ekki prófað Kyron í torfærum en tel næsta víst að hann sé þar á heimavelli, m.a. af þessum ástæðum.

Fyrir einungis fáum árum hefði svona vönduð leðurklæðning verið talin óhugsandi í lúxusjeppa á þessu verði. Þessi frágangur kemur mörgum á óvart en ef til vill er hann táknrænn fyrir þá samkeppni sem Suður-Kóreu-framleiðendur veita nú evrópskum bílaframleiðendum og margir spá að einungis geti endað á einn veg ......

Upprunaleg dekk
Tvennt myndi ég setja sem skilyrði við kaup á Kyron: Annars vegar vildi ég fá bílinn á upprunalegum 18 tomma felgum og upprunalegum dekkjum en ekki á amerískum 31" jeppadekkjum, sem umboðið setur undir og sem mér finnast óprýða bílinn. Upprunalegu dekkin eru af stærðinni 255/60 R18 en þvermál þeirra er 30". Hins vegar vildi ég fá bílinn án íslenskrar ,,ryðvarnar" sem ég lít á sem hreina og klára skemmdarstarfsemi. Ég tek eftir því að þeim fer fjölgandi sem eru sömu skoðunar og ég - að íslensk ,,ryðvörn", ofan á verksmiðjuryðvörn með 8-12 ára ábyrgð, sé tímaskekkja sem eyðileggi bíla í stað þess að verja þá. Þetta er, að sjálfsögðu, mín persónulega skoðun og fyrir henni hef ég fært rök (Vefsíða Leós, aðalsíða).

Samanburður?
Til gamans má geta þess að nýjasti Land Cruiser 100 frá Toyota, með dísilvél og sjálfskiptingu, en hann er að grunni til byggður á líkan hátt og Kyron frá SsangYong, kostar um 7,7 mkr (vefsíða umboðsins). Fyrir það verð má fá tvo sjálfskipta Kyron og eldsneyti á báða í meira en eitt ár, miðað við algenga notkun og verðlag nú í miðjum maí 2006. Áhugasamir geta velt því fyrir sér hvort það staðfesti að verðið á Kyron sé einstaklega hagstætt eða verðið á Land Cruiser 100 fáránlega hátt - eða hvort tveggja!

2008 endurbætur?
Ég er ekki viss um að íslenskir aðdáendur (breytingamenn) verði sérlega kátir með þær breytingar sem gerðar hafa verið á Kyron af árgerð 2008. Útlitsbreytingar að framan og aftan geta eflaust verið til bóta. Í stað Dana 44 stífu afturhásingarinnar er nú komin hásing með sjálfstæðri fjöðrun að aftan (veit ekki um drifið). Nú verður Kyron fáanlegur með 2.7 lítra 5 sílindra 163ja ha Benz-dísilvél með forðagrein (auk 2ja lítra dísilvélarinnar) - sem er tvímælalaust til bóta þegar það er haft í huga hve bíllinn er þungur. Þá hefur fjórhjóladrifinu verið breytt úr hlutadrifi í sítengt aldrif og á eftir að koma í ljós hvers eðlis það er og hvort það er til bóta. Báðar dísilvélarnar hafa verið endurbættar. Þær endurbætur auka hvorki afl né tog en gera það að verkum að mengun í útblæstri er minni þannig að báðar standast kröfur Euro IV staðalsins sem eru verulega hertar. Til frekari fróðleiks má geta þess að ég athugaði sérstaklega varahlutalista Mercedes-Benz og þá kom í ljós að blokk og hedd beggja dísilvélanna í Kyron eru þau sömu og í Benz. Munurinn er sá að hér áður fyrr auglýsti SsangYong sérstaklega að bílar þess væru búnir vélum frá Mercedes-Benz en nú er ekki minnst á það. Það segir sína sögu um ástandið hjá Mercedes-Benz þegar þeir í Kóreu eru hættir að vilja kannast við þá!

Til baka á aðalsíðu

Netfang höfundar