Hupmobile

Leó M. Jónsson vélatęknifręšingur ©

Eldri bķlaįhugamenn fį margir sérstakan glampa ķ augun žegar minnst er Hupmobile og um žį bķla er talaš meš sérstakri viršingu. Um 1930 og sķšar munu Hupmobile hafa veriš taldir mešbetri bķlum ķ flota landsmanna.  Kristinn Gušnason flutti žį inn og seldi į 3. og 4. įratugnum. Sjálfur átti Kristinn einn žeirra undir 1960, en þá eignaðist Jón Björnsson vélaverkfræðingur bílinn og forðaði honum frá því að tortímast. Sá bíll var 7 manna með 8 sílindra línuvél og hann er nú í eigu Hinriks Thorarensens og í ,,hægri uppbyggingu".

Hupmobile į sér merkilega sögu. Žótt bķltegundin hafi ekki lifaš af kreppuna ķ Bandarķkjunum į 4. įratugnum varš framleišandinn, Hupp Motor Car  Company, ekki gjaldžrota eins og svo margir ašrir heldur hętti bķlaframleišslu og snéri sér aš öšrum verkefnum. Fyrirtękiš, sem nś nefnist Hupp Inc, er öflugt og vel žekkt ķ bandarķskum mįlmišnaši og er eitt af fyrirtękjum samsteypunnar White Consolidated Industries.

Fyrirtękiš The Hupp Motor Car Co var stofnaš  įriš 1908 ķ Detroit. Einn žeirra žriggja manna sem stofnušu žaš var Robert Craig Hupp. Hann hafši unniš hjį  Olds, Ford og Regal bķlaverksmišjunum  įšur en hann smķšaši sinn fyrsta bķl įriš 1909. Sį bķll vakti m.a. athygli fyrir aš vera minni og léttari en flestir ašrir bandarķskir bķlar. Robert Hupp gekk ekki vel aš stjórna meš öšrum og hafši stofnaš a.m.k. 3 fyrirtęki žegar hann lést įriš 1931.

Hupmobile Runabout 1910 - léttbyggður bíll með 4ra sílindra vél.

Ljósmynd: The World Guide to Automobiles. MacDonald Orbis 1987.

Léttu Hupmobile bķlarnir seldust įgętlega og voru framleiddir fram aš 1916. Ķ millitķšinni höfšu stęrri bķlar bęst viš svo sem Model 20 sem seldist ķ rśmlega 12 žśs. eintökum 1913.ĮriŠ 1912 var nżr hönnušur rįšinn til Hupp Motor Car Co, (HMC) Frank E. Watts. Hann įtti eftir aš starfa fyrir HMC samfellt ķ 26 įr og er höfundur flestra bestu sölubķla žess. Hann er t.d.höfundur Hupmobile Model R sem var ašalsölubķllinn  įrin 1918 til 1924 en į žeim tķma seldust rśmlega 124 žśs. eintök af þeirri gerð. Um mišjan 3. įratug 20. aldar störfušu um 5000 manns hjį Hupmobile, eins og fyrirtękiš nefndist žį, og samanlagšurflötur mannvirkja žess var 145 žśs. fermetrar. Um žaš leiti var Hupmobile einn af 10 stęrstu bķlaframleišendum Bandarķkjanna sem žį skiptu tugum.

Įrið 1925 tók Model E viš af R. Sį var meš 8 strokka lķnuvél, sem einungis var bošin žaš įr en įri sķšar kom 6 strokka vél ķ nżjum bķl, Model A. Hupmobile mun vera einn örfįrra bķlaframleišenda sem framleiddi 8 strokka vél į undan 6 strokka. Į sķšari hluta 3. įratugarins framleiddi Hupmobile bķla į breišu veršsviši. Žannig kostaši ódżrasti Hupmobile 1295 dollara en sį dżrasti, stór lśxusbķll meš 8 strokka vél og boddķ frį  Murray hannaš af Amos Northrup, kostaši 5795 dollara. Mest varš sala Hupmobile į įrinu 1928 eša samtals 65862 bķlar.

Amos Northrup og Reymond Loewy (en sį teiknaši sķšar Studebaker 1953, Avanti o.fl.) hönnušu žį Hupmobile sem žykja óvenjulegastir bķla frį upphafi 4. įratugarins. Žeir voru af įrgerš 1932 og 1934; Model F-222 og Model I-226. Vélin var 103 ha 8 strokka lķnuvél. Žaš sem einkenndi žessa bķla, öšru fremur, voru brettin en žau voru hįlfhring-laga og minntu į mótorhjhólabretti. Hupmobile Model B-216, var einn žeirra sem framleiddur var į įrinu 1933 og nęstu 3 įr. Model S var meš 6 strokka 75 ha vél (meš hlišarventlum). Hann var fremur hefšbundinn ķ śtliti en žótti mjög vandašur og vel heppnašur bķll.

Árgerð 1930 af 8 sílindra Hupmobile Model L

Ljósmynd: Andrei Bogomolov. Autogallery

Árgerð 1939 af 8 sílindra Hupmobile Senior Saloon.

Ljósmynd: The World Guide to Automobiles. MacDonald Orbis 1987.

Einkennilegur kafli ķ sögu Hupmobile hófst 1938. Žį hafši framleišsla bķla legiš nišri um tķma vegna sölutregšu og įkvešiš aš gera śrslitatilraun til aš auka söluna į nżjan leik. Hupmobile keypti stansa og sérįhöld til framleišslu į hinum framdrifna Cord 810 af Auburn Automobile Co, sem žį hafši lagt upp laupana. Meiningin var aš framleiša Cord 810 meš 6 strokkaHupmobile vél. En žį framleišslu tókst Hupmobile ekki aš fjįrmagna og Cord-tękin lentu hjį öšru merku fyrirtęki, Graham Paige. (Žvķ fyrirtęki tókst aš framleiša 319 Graham/Cord Skylark į įrinu 1940 en gafst žį upp). Sķšustu bķlarnir sem Hupmobile framleiddi voru af geršinni Hupmobile Senior, įrgerš 1939; stórir 4ra dyra fólksbķlar meš 6 eša 8 strokka vél.

Žaš vill svo til aš einn žeirra bķla sem fašir greinarhöfundar, Jón Leós, įtti į įrunum į milli 1930-1938 var Hupmobile Model S af įrgerš 1930 meš skrįningarnśmer R 847. Af žeim bķl eru til nokkrar myndir og er ein žeirra birt meš žessari grein en bķllinn mun hafa endaš ķ Vestmannaeyjum žar sem hann var afskrįšur. Žessi bķll var skrįšur 4ra faržega og var meš 75 ha 6 sķlindra hlišarventlavél. Žaš er dįlķtiš merkilegt aš žessi bķll er ekki meš teinafelgum eins og žeir Hupmobile Model S sem algengastir voru į žessum tķma heldur lokuðum stįlfelgum eins og voru į 1925 įrgeršinni af Model A (sem ekki var meš varahjól fellt inn ķ frambretti).

R 847 ásamt eiganda, Jóni Leós, á horni Skúlagötu og Ingólfstrætis einhvern tíman skömmu eftir 1930. Við hlið hans stendur systir hans Margrét Leós. Ljósmynd: Eyjólfur Leós. Hupmobile Model 216 af árgerð 1933. Í bakgrunni er Stinson Reliant af árgerð 1941, sams konar og fyrsta flugvél Loftleiða, nema sú var með flotholt, en vélin flaug í fyrsta sinn hérlendis 6. apríl 1944 (frá Rvk. til Ísafjarðar) en vélin eyðilagðist í flugtaki á Miklavatni í Fljótum í september sama ár. Ljósmynd: Car Collector Magazine.

 

Heimildir:

Bíllinn 4. tbl. 12. árg. 1994

The World Guide to Automobiles. MacDonald Orbis 1987.

Sigurbjörn Helgason. Upplýsingar um fyrrum bíl Kristins Guðnasonar.

Grein þessi er skrifuð í október 2004

Fleiri greinar um bíla

Aftur á forsíðu

Netfang höfundar