Studebaker Gran Turisimo Hawk

Ķ framhaldi af žremur fyrri greinum um Studebaker er hér fjallaš um Gran Turisimo Hawk af įrgeršum 1962-64. Meš žeim bķl lauk žvķ skeiši sem kennt er viš sk. Loewy Studebaker.

Žrķr hönnušir settu, framar öšrum, svip sinn į bandarķska bķla į 6. og 7. įratugnum. Žeir eru Virgil Exner (Chrysler 1955-59 o.fl.), Raymond Loewy (Studebaker 1953-62, Avanti o.fl.) og Brooks Stevens (m.a. Willys Overland, Jeepster, Wagoneer og sķšar Excalibur sem hann framleiddi jafnframt sjįlfur).

Brooks Stevens, sem starfaši sjįlfstętt aš alls konar išnhönnun, tók aš sér aš endurhanna Studebaker Starliner frį 1953, hinn rómaša Loewy Studebaker.

Þetta hófst allt saman með þessum gullfallega Loewy-Studebaker Starliner Coupe af árgerð 1953. Hönnunin var a.m.k. áratug á undan öllu öðru í bandarískri bílahönnun sem sést ef til vill best á því að 1963 var Silver Hawk, byggður á þessari sömu hönnun, á meðal allra fallegustu bíla á markaðnum.

 

Lķklega hafa fįir sóst eftir žvķ verkefni; tķminn naumur, um annars manns verk aš ręša (R. Loewy), fjįrhagsstaša Studebaker hafši aldrei veriš lakari og žvķ ljóst aš breytingarnar į bķlnum gįtu ekki oršiš miklar en uršu samt aš gera hann seljanlegan.

Sherwood Egbert hét einn žeirra ,,kraftaverkamanna" sem žekktur var fyrir aš geta blįsiš nżju lķfi ķ daušadęmd fyrirtęki. Hann fékkst lįnašur, įriš 1960, til 5 įra frį öšru fyrirtęki til aš koma Studebaker į réttan kjöl. Egbert og Stevens voru góšir vinir og žvķ leitaši Egbert til Stevens og fékk hann til aš taka aš sér verkefniš.

HREIN LĶNA

Brooks Stevens, sem er einn žekktasti išnhönnušur Bandarķkjanna, er fęddur ķ Milwaukee, Wisconsin įriš 1911 og er enn ķ fullu fjöri žegar žetta er ritaš, rśmlega įttręšur. Hann hefur alla tķš bśiš og starfaš ķ Milwaukee. Aš loknu nįmi ķ arkitektśr viš Cornell hįskóla įriš 1933 setti Stevens upp sk. hönnunarstśdķó ķ Milwaukee og brįtt var hann farinn aš vinna fyrir žekkt fyrirtęki į borš viš Evinrude, 3M, Briggs & Stratton, Allis-Chalmers, Sears Roebuck, Miller Beer o.fl. Hann hannaši m.a. jįrnbrautarlestir, bęši drįttar- og flutningavagna fyrir Milwaukee Road jįrnbrautarfélagiš.

Žegar Brooks Stevens kemur aš Studebaker įriš 1961 įtti hann aš baki glęsilegan feril sem hönnušur bķla, m.a. hjį Kaiser-Frazer (įšur Willys og sķšar AMC og loks Chrysler).

Žegar Stevens kemur aš mįlinu, įriš 1960, hafši upphaflegi Loewy Studebaker bķllinn frį 1953 gengiš ķ gegnum ,,krómvęšinguna" sem reiš yfir 1955/1956. Viš žaš glataši bķllinn žeirri einföldu hreinu lķnu sem, įsamt straumlķnulaginu, hafši skapaš honum sérstöšu į mešal bandarķskra bķla um mišjan 6.įratuginn.

Śtlitshönnušir Studebaker höfšu dregiš talsvert śr krómslįttunni ķ įrgerš 1957 žótt žį vęri hafin nęsta aldan meš uggavęšingunni sem nįši hįmarki sķnu į įrunum fram aš 1960. Žeir höfšu hafist handa viš aš endurskapa hreinu lķnuna frį fyrri įrum. Žaš mį sjį į Studebaker Sky Hawk af įrgerš 1956, en sį var meš sléttar hlišar og įn ugga į afturbrettum og af mörgum talinn einn fallegasti Haukurinn. Golden Hawk af įrgerš 1957 er kominn meš sama fram- og afturendann og er į Gran Turisimo, einnig frambrettin og hurširnar (įn innbrots).

Stevens endurhannaši ekki Studebaker Hawk, eins og sagt er ķ sumum uppslįttarritum. Réttara er aš hann hafi gefiš honum nżtt śtlit, nżja skel og žvķ mętti segja aš um uppfęrslu hafi veriš aš ręša.

Of mikiš er gert śr žeim breytingum sem Brooks Stevens gerši į bķlnum, hann var óbreyttur ķ grundvallaratrišum. Nęr vęri aš tala um mjög vel heppnaša andlitslyftingu. Auk žess aš breikka grilliš breytti Stevens žaki bķlsins, m.a. meš breišum afturpósti og flatri afturrśšu. Žį er žakiš hęrra en į eldri geršum og höfušrżmi meira ķ bķlnum. Glöggir bķlaįhugamenn munu sjį aš žakiš į GT Hawk er ,,fengiš aš lįni" frį Ford Thunderbird.

Sparleg notkun skrauts er įberandi, ķ staš krómlista eru notašir grannir listar śr ryšfrķu stįli til aš leggja įherslu į įkvešnar lķnur ķ bķlnum, svo sem botnlķnuna, meš žvķ aš lįta hjólbogalistana tengjast lista nešst į sķlsnum. Ryšfrķtt stįl ķ staš króms mun hafa veriš nżjung ķ bandarķskum bķl į žessum tķma.

Žvķ mį segja aš Brooks Stevens hafi tekiš viš hįlfnušu verki og lokiš žvķ.

GT Hawk 1964 var m.a. fįanlegur meš hįlfum vinyl-toppi. Žrilita merkiš į hlišunum žżšir aš ķ bķlnum er R-2 vél (335 hö).

Žaš gerši hann meš slķkum glęsibrag aš Gran Turisimo Hawk, sem sżndur var almenningi į alžjóšlegu bķlasżningunni ķ Parķs įriš 1961, vakti mikla athygli og umfjöllun ķ bķlablöšum.

Żmsum sögum fer af višbrögšum Raymond Loewy viš žessari ,,uppfęrslu" į hönnun hans frį 1953. Ekki er undarlegt žótt honum hafi veriš brugšiš, sérstaklega ef žaš er rétt sem stendur ķ sumum bókum, aš ekkert samrįš hafi veriš viš hann haft um breytingar į upphaflegu hönnuninni.

Žegar Studebaker Starliner 1953 hafši veriš sżndur ķ fyrsta sinn į sķnum tķma hafši žvķ veriš lżst yfir ķ ekki ómerkara tķmariti en Fortune aš hönnun Loewys vęri į mešal žeirra 100 bandarķsku hönnunarverkefna sem teldust skara fram śr.

,,EVRÓPSKUR"

Įstęšan fyrir tegundarheitinu Gran Turisimo mun vera sś aš į mešal žeirra bķla sem Brooks Stevens įtti, įriš 1961, var Alfa Romeo Gran Turismo. Grillinu į Gran Turismo Hawk, og fyrri įrgeršum, svipar greinilega til žess sem Mercedes-Benz notaši į žeim tķma og sķšar. Stevens breytti grillinu žannig aš žaš varš enn lķkara žvķ sem žį var į Benz. Studebaker var umbošsašili fyrir Daimler-Benz ķ Bandarķkjunum og ekki ólķklegt aš meš grillinu hafi m.a. įtt aš vekja meiri athygli į Benz.

Auk glęsilegs śtlits var žaš talinn einn af höfuškostum Gran Turismo Hawk aš hann vęri meš evrópskum stķl. Til aš skilja žaš hugtak žarf aš skoša algengustu bandarķska bķla frį žessum tķma sem voru stórir, žungir slešar sem hreyfšust eins og skip į sjó. Į mešal örfįrra undantekninga var Chevrolet Corvair (1960-1969), bķll sem hefši lķklega įtt meiri möguleika ķ Evrópu en hann reyndist eiga ķ Bandarķkjunum: Erfišleikar fylgja išulega žvķ sem er ,,öšru vķsi" og gildir žaš einnig um bķla.

Af öšrum bandarķskum bķlum, sem skįru sig śr į žessum tķma, voru Kaiser Darrin og Chevrolet Corvette, bįšir meš boddķ śr trefjaplasti. Einungis 435 Darrin voru framleiddir, allir af įrgerš 1954 og er tališ aš um 300 žeirra séu enn til. Corvette (1953 -) seldist svo illa įriš 1954 aš ekki munaši nema hįrsbreidd aš GM hętti viš hann.

Meš evrópska stķlnum į GT Hawk var įtt viš stinnari fjöšrun, gólfskiptingu (beiskiptan 4ra gķra kassa), betri bólstrun (m.a. körfustóla fram ķ), sérstaka hljóšeinangrun ķ klęšningu og męlaborš ķ svipušum stķl og žį tķškašist ķ bķlum į borš viš BMW, Benz, Alfa Romeo o.fl. Žetta er sk. žriggja žįtta hönnun, ž.e. hrašamęlir, snśningshrašamęlir og klukka mynda kjarnan ķ męlaboršinu. GT Hawk hafši žó žį sérstöšu aš öll stjórntęki og męlar voru į nįkvęmlega ,,réttum" staš, žar sem aušveldast var aš nį til žeirra įn žess aš hafa augun af veginum. Sś hönnun hefur žótt sjįlfsögš ķ betri bķlum sķšan į mišjum 8. įratugnum (nefnist sjón- og seilingargeislinn į mešal hönnuša).

Lišur ķ žvķ aš nį hreinni lķnu er aš Stevens lętur GT Hawk vera įn sturšarhornanna sem voru į eldri įrgeršum. Žannig var fyrsti bķllinn (įrgerš 1962) enda eru lķnurnar ķ honum sérstaklega einfaldar en nį samt aš gefa honum

Saga bķls og tķmi, oršstķr framleišanda, tęknileg śtfęrsla, takmarkaš upplag, geymslužol og upphaflegt verš eru žeir žęttir,m sem öšrum fremur, skipa bķl į bekk meš öšrum klassķskum veršmętum. En Studebaker 1953/1954 og 1962/1964 er fyrst og fremst klassķsk hönnun.

einstakan glęsileika. Svo viršist sem einfaldleikinn hafi gengiš fram af žeim ķhaldsömu, a.m.k. birtust stušarahornin aftur įšur en langt um leiš.

SÉRSTAŠA

Žaš er įreišanlega til marks um vel heppnaša hönnun Studebaker, fyrst frį hendi Raymond Loewy, sķšar hönnuša Studebaker og sķšast Brooks Stevens, aš Studebaker Starliner Coupe af įrgeršum 1953 og Gran Turismo Hawk af įrgeršum 1962, 1963 og 1964, eru enn žann dag ķ dag bķlar, sem hęgt er aš eiga, nota og bera saman viš 40 įrum yngri bķla. Gildir žį einu hvort veriš er aš bera saman śtlit eša aksturseiginleika (upp aš įkvešnu marki).

Į mešal bķlasafnara er įkvešinn hópur, aš vķsu ekki stór, sem heldur sérstaklega upp į Studebaker. Žaš er ekki fyrr en nś į sķšari įrum aš Studebaker hefur öšlast söfnunargildi. Gildir žaš fyrst og fremst um upphaflega Commander Starliner frį 1953 og um GT Hawk. Žaš hefur aukiš veršgildi bķlanna aš žeim hefur fękkaš, sem hęgt er aš gera upp eša hafa varšveist. Įstęšurnar eru žęr aš bķlarnir ryšgušu meira en ašrir bķlar frį sama tķma auk žess sem endursöluverš žeirra féll eftir aš Studebaker fyrirtękiš lagši upp laupana.

Ķ Bandarķkjunum er, sé heppni meš ķ spilinu, hęgt fį endurbyggjanlegan GT-Hawk fyrir 1250-1500 dollara. Bķll ķ ökufęru įstandi kostar 2500-5000 dollara og ķ toppstandi allt aš 7500 dollurum. Nżr kostaši GT Hawk um 3000 dollara. Į sama tķma kostaši nżr Ford Thunderbird 4000-5000 dollara.

KOM FYRIR EKKI

Žrįtt fyrir lofsamlega umfjöllun ķ bandarķskum bķlatķmaritum, žar sem GT Hawk var m.a. talinn eini bandarķski bķllinn sem stęši uppi ķ hįrinu į evrópskum GT-bķlum sem kostušu tvö- til žrefalt meira, mistókst salan. Orsakir eru eflaust margar og samtvinnašar. Af įrgerš 1962 voru framleiddir 8388 bķlar, 4634 af įrgerš 1963 og einungis 1767 af įrgerš 1964.

Ein af įstęšunum fyrir žvķ hve GT Hawk seldist illa kann aš vera sś aš um žetta leyti setur Studebaker į markašinn Avanti, hreinręktašan sportbķl sem Raymond Loewy hannaši. Fyrsta įrgeršin af Avanti var 1963. Žrįtt fyrir aš sį bķll kostaši nįnast tvöfalt į viš ódżrasta GT Hawk (4445 dollara) seldust 3834 bķlar fyrsta įriš en einungis 809 Avanti bķlar įriš 1964.

Žegar litiš er į söluna į GT Hawk og Avanti af įrgerš 1964 er munurinn į milli įra slįandi; salan hreinlega hrynur. Žótt kaupendum hafi eflaust fękkaš vegna stöšugra frétta ķ fjölmišlum, um žetta leiti, af fjįrhagsvanda Studebaker ķ South Bend ķ Indiana, höfšu rekstrarerfišleikarnir žau įhrif aš framleišslan dróst stórlega saman; margt fólk, sem var į bišlistum eftir GT- Hawk og Avanti af įrgerš 1964, gafst upp į aš bķša, og keypti ašra bķla.

Žeir sem sóttust eftir sportlegum eiginleikum og sparneytni hafa varla gert betri kaup en ķ GT Hawk af įrgerš 1963. Vélin var af sömu gerš og ķ 1961 įrgeršinni af Hawk, 289 CID V8 (4,7 l), 210 eša 225 hö. Munurinn fólst ķ 2ja og 4ra hólfa blöndungi.

Hęgt var aš velja beinskiptan 4ra gķra kassa meš eša įn yfirgķrs, eša Flightomatic sjįlfskiptingu. GT Hawk var einn af fyrstu bandarķsku bķlunum meš kęlirif į bremsuskįlum sem stašalbśnaš.

Sķšari įrgerširnar voru einnig fįanlegar meš sk. R-vél sem žróuš hafši veriš fyrir Avanti og var, um žetta leiti, ein aflmesta vél sem bošin var ķ bķl, 240, 335 eša 575 hö eftir žvķ hvernig hśn var bśin. 575 ha R-vélin

Studebaker var langt į undan samkeppendum į ķhaldssamasta og stęrsta bķlamarkaši veraldar, bęši ķ tęknilegu tilliti og varšandi śtlitshönnun. En žaš voru ekki nżjungarnar sem drįpu Studebaker heldur mistök stjórnenda fyrirtękisins.

var 304,5 CID meš beinni innsprautun og tveimur Paxton foržjöppum. Mjög fįir GT Hawk voru bśnir R-vél. (Studebaker Avanti meš 575 ha vélinni vóg ašeins 1600 kg. R-3 Avanti meš žeirri vél setti 29 hrašamet į Bonneville saltsléttunni ķ Utah į įrunum 1963-1965).

Žau uršu endalok Studebaker Gran Turisimo Hawk aš Studebaker fyrirtękiš komst ķ žrot, hętti starfsemi ķ Bandarķkjunum ķ desember 1963 en hélt henni įfram ķ Kanada. Ķ Kanada tók viš framleišsla į Lark Daytona og Cruiser Wagonaire meš vélum frį kanadķska General Motors, bķl sem seldist mjög vel į tķmabili žótt žaš nęgši ekki til aš rétta fyrirtękiš viš.

Žegar Studebaker flutti til Kanada keyptu 2 umbošssalar žess framleišsluréttinn į Studebaker Avanti. Sį bķll hefur veriš framleiddur sķšan, nefnist Avanti, er fokdżr og žykir meš betri sportbķlum og hefur öšlast sess sem klassķskur bķll fyrir löngu.

Ķ mars įriš 1967 var verksmišju Studebaker ķ Hamilton ķ Ontario lokaš ķ sķšasta sinn. Žar meš lauk 116 įra sögu eins fyrsta bķlaframleišanda Bandarķkjanna. Netfang höfundar