Citron DS, SM og CX:

N KYNSL - RU VSI BLL

Eftir Le M. Jnsson vlatknifring

eir sem hafa kynnst stru Citron blunum, DS og sar CX, skiptast tvo hpa. Annar hpurinn sr ekki slina fyrir essum blum. Fyrir var biin eftir arftaka CX orin bsna lng ea 15 r egar XM var kynntur ma 1989.

egar vandair blar breytast loksins gjrbreytast eir. ur hafa blarnir rast r eftir r, jafnvel 15 r ea lengur. Stru Citron blarnir, DS og CX tilheyra essum flokki bla og skera sig r vegna ess a eir hafa alla sna t veri feti framar keppinautum fleiri en einu tilliti. v er meira a segja haldi fram af blahnnuum, og fullri alvru, a nr bll me smu lgun, aalatrium, og Citron DS fr mijum 6. ratugnum. (DS er skammstfun franska orinu ,,Desse" sem ir gyja/ds), myndi standast flestar krfur sem n (2003) eru gerar til nrra bla.

DS bllinn (DS 19) var sndur opinberlega fyrsta sinn blasningu Pars ri 1955. Hann vakti grarlega athygli um allan heim og markai, berandi htt, tmamt blasgunni. Sem dmi um hvlkt fyrirtki undirbningur, hnnun, skipulag og framleisla DS-blsins var, m nefna a ri 1954 tk til starfa srstakt ijuver Asnires sem gegndi v eina hlutverki a ra og framleia vkvarstikerfin sem notu voru DS fyrir fjrun, stri, bremsur og grkassa.

DS 20 árgerð 1968 tók við af DS 19. Vél 1,985 rsm, 103 hö. Hámarkshraði 165 km/klst.

Citron DS skar sig r llum rum fjldaframleiddum blum. Hann var sjlfum sr formbylting blahnnun; tknibylting vlbnai, bylting ryggis- og aksturseiginleikum bla auk ess sem hann setti nja stala, sem enn gilda a einhverju leyti, um gindi, bna og innra rmi flksbla. Margir myndu hiklaust skrifa undir a a Citron DS hafi veri 20-30 rum undan sinni samt, m.a. greinarhfundur, sem tt hefur tvo DS20 Super, DS21 og DS23 Pallas.

DS bllinn var framleiddur nrri 20 r, fr v oktber 1955 og ar til aprl 1975. Samtals voru framleiddir 1.456.115 blar. a sem mesta athygli vakti vi DS var straumlnan - dropalag blsins, og vkvakerfi sem var allt senn, fjrun, demparar, hleslujfnun, harstilling, tjakkur, vkvastri (1970 og sar) og aflbremsur.

a var ekki aeins a straumlnan vri tlitsatrii DS heldur var frgangur og smi blsins hvort tveggju vi a miu a loftmtstaa yri sem minnst. ll samskeyti voru srstaklega felld; samskeyti hura og bretta voru tt me gmrenningum, ekkert grill var blnum, framstuarinn var felldur inn samstuna, botn blsins var svo gott sem slttur o.s.frv. Me nokkrum handtkum mtti losa af blnum ll brettin og hurunum mtti kippa af 10 mntum, eins og garhlii, og setja r aftur n ess a stilling eirra breyttist.

DS 19 Pallas árgerð 1965. Í Pallas var lúxusinnrétting sem átti engan sinn líka í bílum í þessum verðflokki.

DS-bllinn er og verur klassskur bll. Bretlandi hefur fyrirtki, Norton Stockwell Group, safna blunum mrg undanfarin r og bur n til slu endursmaa.

Citron SM

Alls konar erfileikar stejuu a hj Citron 7. ratugnum, fyrst og fremst svii stjrnunar og vegna rkisafskipta. ri 1968 fr fram enn ein endurskipulagningin. Stofna var eignarhaldsflagi Citron SA til ess a sameina undir einni stjrn Citron, Panhard og vrublaframleiandann Berliet - samanlagt um 20 mismunandi fyrirtki. Gengi var til samstarfs vi erlend fyrirtki svo sem Fiat og anna talst fyrirtki,sportblaframleiandann Maserati.

Samstarfi vi Maserati leiddi til ess a nstrlegur bll var kynntur mars ri 1970. S nefndist SM, tveggja dyra hraskreiur lxusbll me msan tknibna sem vakti skipta athygli (SM var framleiddur takmrkuu upplagi fyrir rallakstur og me minna hjlhaf og var einnig fanlegur sem 4ra dyra srbygg lmsna). blnum var 6 strokka V-vl fr Maserati. Vlin var me 2,67 ltra slagrmi og skilai 170 hestflum vi 5500 sn/mn. essi vl var a mrgu leyti merkileg. rtt fyrir afli eyddi bllinn einungis 12,5 ltrum a mealtali hundrai. Vlin var me 4 ofanliggjandi kejudrifna kambsa og 3 Weber blndunga en fr 1972 me beina innsptingu og sjlfskiptingu og 190 hestfl fr 1973.

Fjrunin var gas/vkvakerfi r DS-blnum en n var vkvastri einnig hluti af kerfinu. Hmarkshrai var yfir 200 km/klst. SM voru stefnuvirk aukaljs og aalljs sem stilltu sig sjlf me tilliti til hleslu og hreyfingar blsins. S bnaur kom 1974 DS-blunum.

SM-bllinn var ekki til a hjlpa upp sakrinar hj Citron - var reyndar dndrandi fask: Fyrsta orkukreppan skall um a leiti sem byrja var a selja blinn og var til ess a sala hraskreira lxusbla stvaist nnast Evrpu. Vlin blnum, s sama og Maserati notai sportblnum Merak (mijuvl Merak), var grarlega flkin en ekki a sama skapi vel hnnu og var nnast aldrei til fris langan tma einu; endalausar bilanir og kvartanir eigenda komu slku ori blinn a um tma var t.d. gjrsamlega mgulegt a losna vi notaan SM Bandarkjunum. Framleislu blsins var sjlfhtt 1974 og ri sar slitnai upp r samstarfinu vi Maserati.

Tali er a einungis um 5000 SM-blar hafi veri framleiddir. Einn SM-bll var keyptur nr til slands. Hann mun enn vera til, núverandi skráningarnúmer er G-310 og mun hann vera í góðu ásigkomulagi. (Saga ess bls er merkileg a v leyti a eigandinn, Jn B. Stefnsson, sem keypti hann njan, sat undir stri honum rmlega 900 km hraa. Skringin v er s a hann stti blinn til Frakklands og flutti hann heim me Boeing 727 otu Flugflags slands en s var me svoklluum fraktdyrum).

Citroën SM með vél V6-frá Maserati - glæsilegt dúndrandi fíaskó.
CX Pallas af árgerð 1978.

 

Citron CX

Hin rlega blasning Pars hefur lngum veri vettvangur kynningar nrra Citron bla. Hugkvmni manna hefur stundum skila gum rangri eins og egar Citron kynnti ID 19 fyrsta sinn sningunni 1956 en vakti bllinn enn meiri athygli og umtal vegna ess a hddi var lst og innsigla. Enginn fkk a vita neitt um vlina blnum fyrr en skmmu ur en sala hans hfst ma 1957. var bi a sa forvitnina upp flki sem myndai langar birair vi sluskrifstofur Citron. Flk hefur v bist vi undrum og strmerkjum egar nr bll, Citron CX 2000, var kynntur sem arftaki DS blasningunni 1974. Um etta leiti gekk illa hj Citron og aalkeppinauturinn, Renault, seldi 2 bla egar Citron seldi einn.

Til a gera langa sgu stutta tti mrgum sem lti legist n fyrir kappann; CX bllinn olli vonbrigum fyrstu: Hann tti ekki vera a tkniundur sem flk bjst vi af njum strum Citron og m segja a ar hafi sannast mltki a sjaldan launi klfur ofeldi; adendur stru Citron-blanna virtust vera ornir of gu vanir og kunnu ekki a meta ltleysi sem eim tti einkenna nja blinn.

tt vissulega megi fra gild rk fyrir v a CX bllinn hafi ekki veri jafn byltingarkenndur og DS snum tma, reyndist hnnun blsins, a.m.k. hva tliti varar, vera mrgum rum undan sinni samt. Ngir a nefna a sama r var annar nr bll, Volvo 240, kynntur fyrsta sinn. S Volvo 240 af rger 1974 stillt upp vi hliina Citron CX af smu rger er mismunurinn trlegur: Annars vegar er Volvinn laginu eins og baker sem settur hefur verið á skotturn af skridreka en hins vegar CX eins og sklptr hjlum; hver lna aulhugsu og tpld af fagurkerum. Samanburur essum tveimur blum fr vltknilegu sjnarmii er ekki sur slandi - n ess a g fari nnar t slma.

Citron CX hafi ru vsi hreyfingar en eigendur hfu vanist DS-blnum. ar olli mestu um a vlin var langsum DS en versum CX. Vegna ess hve loftvinm CX-blsins er lti, en vinmsstuullinn (Cw) er 0,35 (Volvo 740 er me 0,40 og Volvo 240 enn hrri stuul) hefur flki htt til a vanmeta vlarafl hans. Hr er rtt a skjta v inn a stuullinn Cw er lgaritmsk tala, en Cw-gildi stefnir nll en nst ekki flksbl lgra en 0,25. Vindvinm bls sem er me Cw=0,35 er 15-20% minna en bls me Cw=0,40 - eftir v hvernig mlt er. Munurinn er v talsvert meiri en tlulegi mismunurinn Cw-gildinu gefur til kynna fljtu bragi).

Citron CX er ekki aflvana tt vlin s einungis 4 strokka og ,,aeins" 102 hestfl fyrstu blunum. Mia vi str voru eir sparneytnir blar snum tma; eyslan 10,5 - 12 ltrar hundrai eftir vlarstr.

Fram undir mijan 9. ratuginn hafi Citron CX, eins og fleiri Citron, sr stimpil sem ryds. San 1985 eru essir blar betur ryvarir. Margir hafa haft illan bifur vkvakerfinu en stareyndin er s a s hirt um a eins og a gera og einungis tt vi a af eim sem hafa til ess kunnttu eru bilanir v ftar og, mr er nr a halda, oftast vegna ess a kerfi er skemmt vegna vanekkingar eirra sem taka a sr vigerir án þess að kunna til verka - því það gerir enginn ,,óvígður" við þessa bíla.

Þennan stórglæsilega, leðurklædda DS 20 Pallas af ágerð 1974 átti ,,Bolli í 17" og lét endurbyggja (það gerði verkstæðisformaðurinn hjá Glóbus, sem þá var með Citroën-umboðið). Bílinn átti seinna Björn Blöndal ljósmyndari. En hann mun hafa selt hann. Ljósmynd: Bíllinn/Kristján Einarsson.

DS á Íslandi

Samkvæmt upplýsingum frá áhugasömum meðlimum Fornbílaklúbbsins munu nokkrir DS-blar vera enn skr, m.a. er einn svartur DS 20 me hvtan topp Akureyri og svartur DS 20 Pallas af ger 1974 (me llu) mun vera geymslu Hvammstanga, en ann bl, sem mun vera nnast eins og nr, átti um tíma Bolli, kenndur við 17, og lét gera upp, en nú á bílinn Bjrn Blndal ljsmyndari. Bll Bjrns er me skrningarnmer R 28007 og mun vera til slu, eftir v sem greinarhfundi er tj. Í Vestmannaeyjum er glæsilegur svartur DS 20 '74, með Pallas-innréttingu (í eigu organistans), annar DS Pallas '74 er í Hafnarfirði (G-1050), rauður og mun vera til sölu. Eggert Hjartarson í Reykjavík á árgerð 1969 af Super (rauður). Fjölnir Sigurjónsson á Akureyri á gulllitan DS 20 Pallas '74 með skráningarnúmerið R-29999 (ef til vill til sölu), í Kópavogi er svartur DS Pallas (R-741), DS bíll, blár, stnendur úti við blokk fyrir aftan verslunarmiðstöðina í Lóuhólum í Breiðholti (sá er með kringlóttum aðalljósum). Þá hefur heyrst að DS-bíll sem notaður var fyrir Frakklandsforseta árið 1973 sé til.

Heimildir: Sjá heimildaskrá aftan við greinina um Traction avant.

 

Bíll Fjölnis Sigurjónsson sem sagt er frá í greininni.
DS 20 1974 í eigu Guðmundar H. Guðjónssonar organsita við Landakirkju og skólastjóra Tónlistarskólans í Vestmannaeyjum. Bílinn keypti Guðmundur af Birni Þórðarsyni lækni 1980 (bróðir Guðna sem kenndur er við Sunnu) en þá hafði honum verið ekið 40 þús. km. Guðmundur notað bílinn sem heimilisbíl til 1988 (staða 104 þ. km). Þá fékk hann til liðs við sig Sigurjón Tómasson bifvélavirkja sem endurbyggði bílinn nánast stykki fyrir stykki með Gumund sem handlangara. Eins og sjá má er þetta einn af glæsilegri safngripum landsins í notkun. Af Guðmundi Hafliða Guðjónssyni er það að segja, auk þess sem þegar er komið fram, að hann er fæddur í Kjörvogi í Árneshreppi á Ströndum og fluttist til Vestmannaeyja 1970 og hefur búið þar síðan (með minniháttar hléi vegna eldgossins).

Netfang höfundar

Fleiri greinar um bíla

Til baka á forsíðu