Vefsíða Leós: Citroen sagan

Samruni Citroën og Peugeot undir einum hatti í Peugeot-Citroën PSA 1974 styrkti stöðu beggja tegundanna á heimsmarkaði. Sameining umboðanna t.d. í Svíþjóð 1983 átti að bæta þjónustuna og styrkja um leið markaðsstöðu beggja tegundanna.

Citroën-bílarnir hafa löngum verið öðru vísi en aðrir og viðhald þeirra, þótt það sé ekki umfangsmeira né tímafrekara en sumra annarra bíla, krefst sérþekkingar og séráhalda. Hérlendis hafa bílar á borð við Traction Avante (1934-1957), DS/ID (1955-1975), CX (1975-1989) og XM (1990-2002) átt trygga aðdáendur. Flestir þeirra, sem átt hafa eldri bílana (eldri en 1990), áttu þá í mörg ár. Margir fyrrum Citroën-eigendur tala um þessa bíla með séstakri virðingu og oft má heyra setningu á borð við ,,þetta voru rosalegir bílar - svona bíl eignast maður aldrei aftur.

Stóru Citroën bílarnir eru af allt öðru sauðahúsi hvað varðar tækni, gæði og smíði en þeir smærri. Dæmi um hvernig umboð getur eytt fordómum með vel skipulagðri þjónustu og nýtt tæknilega sérstöðu bíla sér til ramdráttar, er danska Citroën-umboðið. Í Danmörku hefur Citroën verið á meðal mest seldu bíla síðan 1948 og endursöluverð Citroën-bíla er hátt í Danmörku enda er þar varla svo lítill bær að ekki sé verkstæði sem þjónustar Citroën.

Hinn þekkti bandaríski hönnuður og fræðimaður Buckminster Fuller lýsti Citroën CX sem skúlptúr á hjólum. Þegar bíllinn var sýndur í fyrst sinn árið 1974 í París varð hann sá gripur sýningarinnar sem allra augu beindust að. Það var ekki af tilefnislausu sem Citroën stillti bílnum upp á hallandi púlti sem snérist og hafði gríðarlega stóran spegil yfir honum. Með því móti mátti sjá betur samræmið í hönnuninni, en hver einasta lína bílsins virtist vera í innbyrðis í samræmi, hvort sem litið var á hann frá hlið eða úr lofti.

Nefna mætti mörg dæmi um sérstöðu þessarar útlitshönnunar. Varðandi vindviðnám var hún byltingarkennd í fólksbílum. Samspil flata með mjúkum brotlínum á hliðum, til að veita lofti aftur eftir bílnum án þess að mynda hvirfil, er einstaklega vel útfært. Í því efni nægir að fylgja brotlínunni ofan á frambrettinu og aftur eftir bílnum: Fæstir merkja, fyrr en þeim er bent á, að línan hverfur á afturhurðinni en mætir þar annarri línu sem dregin er af afturbrettinu og endar á framhurðinni!

Óþarfi er að telja upp mörg önnur atriði, sem samanlögð gera þennan bíl (eins og reyndar eldri stóra bílinn DS) að tæknilegu listaverki. Það er ekki bara útlitið sem skarar framúr, vélbúnaðurinn er einstakur og aksturseiginleikar og þægindi bílsins eiga sér enga hliðstæðu.CX var þó ekki jafn byltingarkenndur bíll 1974 og DS var 1955. CX er að stórum hluta byggður á sömu tækni hvað varðar vélbúnað en er með lægra boddí, sem byggt er á ólíkan hátt. Mesti munurinn á DS og CX er þó sá að CX, merkilegt nokk, er byggður á sérkennilegri grind. Þá er vélin langsum í DS en þversum í CX en báðir eru auðvitað framdrifnir.Þeir sem hafa átt stóru Citroën-bílana og haldið þeim við samkvæmt bókinni, geta áreiðanlega tekið undir með höfundi þessarar greinar, sem hefur nokkra, að betri vélsmíði er vandfundin í bíl. Þegar haft er í huga hve flókinn búnaður þessara bíla er hlýtur lág bilanatíðni að staðfesta gæðin.

Eins og DS-bíllinn þróaðist CX á framleiðslutímanum. Fyrsti óðalsvagninn, CX Estate, kom fyrsta af árgerð 1976. ,,C-Matic", en það var kúplingslaus gírskipting, var fáanleg sem aukabúnaður í árgerð 1977. Fyrsti Prestige bíllinn (27 sm lengri en Pallas) kom í febrúar 1976.


CX Station, sem Citroën nefndi Estate, Break eða Familiale, voru með allra stærstu og rúmbestu evrópsku óðalsvögnum á markaðnum. Þessi er Break af árgerð 1991.	Þessir bílar voru einstaklega þægilegir (þessi er CX Estate af árgerð 1983). Oftast eru birtar myndir af CX-fólksbílnum. Greinarhöfundi finnst óðalsvagninn ekki lakari hönnun.

Fyrsta meiriháttar breyting var CX 2400 GTi (með rafeindastýrðri innsprautun) í maí 1977. Vélin skilaði 128 hö við 4800 sn/mín. Hámarkshraðinn var 190 km/klst og þýddi að CXGTi var með allra hraðskreiðustu fólksbílum. Það sem hlýtur þó að teljast enn merkilegra er að bíllinn eyddi einungis 8,1 lítra á hundraðið í langkeyrslu. CX 2400 GTi 1977 er jafnframt fyrsti CX-bíllinn sem kemur með hraðanæmt stýri, þ.e. stýri sem þyngist í hlutfalli við hraða bílsins. Þjóðverjar veittu Citroën CX sérstaka viðurkenningu fyrir hönnun; ,,Gute Form 76/77."

Sjálfskipting kemur fyrst í CX Pallas og Prestige Injection í júlí 1980. Ýmsar leiðir voru reyndar til að auka sölu á CX, t.d. með því að höfða til kaupenda ódýrari bíla. Árangurinn er m.a. CX 20, sem tók við af CX Reflex og CX Athena 1982, en um það leiti var verið að leggja drög að því hjá Michelin, sem átti meirihlutann í Citroën, að sameina það PSA (Peugeot).

Á þessum árum voru áberandi límmiðar í afturglugga Citroën-bíla með letruninni Citroën-Total. Total er þekktasta olíufélagið í Frakklandi og límmiðarnir voru til að minna samvinnu þess, Michelin og Citroën um leiðir til að auka sparneytni bíla, m.a. með sparaksturskeppnum auk þess sem Citroën-eigendur nutu sérkjara á Total bensín- ogþjónustustöðvum.

Og þótt það sé útúrdúr má nefna, að liður í samstarfi við Total var hönnun ,,vísitölubílsins" Citroën Visa um 1980 á hjólbotni Peugeot 104. Með honum átti að mæta ,,síðari orkukreppunni." Í framhaldi af Visa og innlimun Citroën í PSA tók Oltci verksmiðjan tilstarfa í Rúmeníu en þar varð til afbrigði af Visa sem nefndist Citroën Axel (öðru nafni ,,Rúmenska slysið.") - bíll sem olli Citroën alvarlegum álitshnekki á Vesturlöndum.

Ný 2,5 lítra túrbódísilvél kom 1983 en þar með varð CX 25 TurboDiesel í fremstu röð stórra dísilfólksbíla í Evrópu. 1984 kom enn ódýr útgáfa, CX Leader, byggður á CX 20 en ennnirfilslegri. Salan brást algjörlega og þótt Leader væri boðinn næstu 3 árin höfðu einungis 700 bílar selst þegar framleiðslu gerðarinnar var hætt síðla árs 1987.

Fyrsti franski bíllinn með ABS læsivörn á bremsum var CX 25 GTi Turbo af árgerð 1985 en þá var ABS einungis boðið sem aukabúnaður. Sama ár var innréttingu CX breytt og gerðnýtískulegri. Ný gerð með nýrri 2165 rsm vél kom árið 1985 en það var CX 22 TRS sem er með breyttum búnaði og þá fyrst var gas/vökva-fjöðruninni breytt svo eftir var tekið.

Árið 1986 kom CX GTi 25 Turbo með millikæli (Turbo 2) sem jók hámarksaflið um 30 hö. Árið eftir var millikælir (loftkælir) einnig fáanlegur í 25 TurboDiesel, hámarksaflið jókst um 26% í 120 hö við 3900 sn/mín og hámarkstogið um 18%. Þar með var CX 25 TurboDiesel 2 orðinn hraðskreiðasti dísilfólksbíllinn í Evrópu. Síðustu CX-bílarnir munu hafa verið framleiddir 1989 og höfðu þá verið framleidd rúmlega 1100 þúsund eintök á 13 framleiðsluárum. 1990 tók XM við hlutverki CX en á því ári var CX óðalsvagninn Familiale seldur samhliða XM.

Ár eru mismunandi eftirminnanleg. Sölumenn nýrra bíla myndu helst eftir 1983 vegna þess að þá var samdráttur í sölu bíla á heimsmarkaði og fyrir marga framleiðendur var 1983 erfitt ár.Hjá Citroën hafði salan minnkað rosalega á árinu 1980 og hélt áfram að minnka. Á árinu 1983 var ljóst að 8-10% minni sala yrði á þar næsta ári þrátt fyrir að öllu væri tjaldað til.

Sama var uppi á teningnum hjá flestum öðrum framleiðendum. Undantekningin var þó Volvo, sem nú náði að auka sinn hlut á markaði lúxusbíla í Evrópu með Volvo 760 GLE og 760 GLE Turbo.

IBM PC tölvan byrjaði að seljast fyrir alvöru þetta ár, 1983. Þær fyrstu voru með 16 kb vinnsluminni. Þetta var árið sem pólski verkalýðsforinginn (og síðar forseti) Lec Walesa varð fyrstur verkamanna til að hljóta friðarverðlaun Nóbels. ,,Spacelab", sem smíðað var í Evrópu, var skotið á sporbaug frá Kanaveralhöfða og Gabriel Garcia Markques hlaut Nóbelsverðlaunin í bókmenntum en hann var þá ekki þekktari en svo að fæst uppsláttarverk, á þeim tíma, nefndu hann á nafn.

Á þessu ári fékk danska sendiráðið í Reykjavík nýjan bíl: Svartan Citroën CX 2500 Prestige sem vakti strax óskipta athygli bílaáhugamanna vegna þess hve hann þótti glæsilegur og einnig vegna þess hve hann var langur.

Bíll danska sendiráðsins var Citroën CX Prestige af árgerð 1983. Hann var sjálfskiptur með beinni rafeindastýrðri innsprautun (Bosch), loftkælikerfi (AC), rafknúnum rúðum, samlæsingum og rafhituðum framstólum. Innréttingin var gulbrún með flosáklæði og Wilton gólfteppi. Þennan bíl eignaðist greinarhöfundur árið 1998.

Vélin í Prestige er 2,5 lítra 4ra sílindra með beinni innsprautun (Bosch LE Jetronic) og skilar 136 hö við 4800 sn/mín. Þar sem bíllinn vegur 1450 kg er varla við því að búast að snerpan hafi verið mikil en vélin skilaði bílnum ágætlega áfram og þrátt fyrir sjálfskiptinguna var fjarri því að hann væri aflvana.


Árið 1995. CX Prestige 2500 (fyrrum sendiráðsbíll) í fullu fjöri og í reynsluakstri fyrir tímaritið Bílinn.	Þá var limousine-innréttingin stríheil.	4 árum seinna eignaðist undirritaður bílinn en hann hafði verið í tröllahöndum of lengi og varð ekki bjargað.

Prestige er tæplega 5 metrar á lengd en hann er 27 sm lengri en venjulegur CX. Þótt hjólhafið sé gríðarlegt er snerilstyrkur bílsins mikill en það finnst m.a. í akstri á malarvegi. Það er með hreinum ólíkindum hve vel þessi bíll svífur yfir holóttan malarveg og á malbiki er hann meðafbrigðum stöðugur. Þótt ekki sé sama kattmýktin í fjöðruninni og hjá DS-bílnum er CX engum bíl líkur. Stýrið er dæmigert fyrir stóran Citroën með mjög áberandi miðjutregðu.

Aksturseiginleikar Citroën CX eru athyglisverðir og sérkennilegir. Þeir þættu tæplega boðlegir í betri bílum dagsins í dag enda eru þeir bílar öðru vísi byggðir, t.d. er enginn nýr fólksbíll núorðið gerður fyrir vonda malarvegi. Mörgum finnst stóri Citroën þægilegastur allra bíla, aðrir verða bílveikir af því einu að sjá hann. Þeim, sem kunna að meta eiginleika þessa bíls, finnst mjög gaman að aka honum og þeir, sem hafa farið lengri leiðir á evrópskum átóban í Citroën CX, segja það sérstaka upplifun.

Traction avant var fluttur inn á árunum 1946-48 af Haraldi Sveinbjarnarsyni sem rak fyrirtæki sitt í stóru húsi á horni Snorrabrautar og Hverfisgötu í Reykjavík fram yfir 1970. Seint á 8. áratugnum tók Glóbus við umboðinu og seldi marga bíla, líklega mest af GS, sem var smækkuð útgáfa af CX en með loftkælda vél. Á 10. áratugnum fluttist svo Citroën-umboðið yfir til Brimborgar. Nokkuð er af CX-bílum sem enn eru í notkun. Einn CX Prestige 2500 Turbo 1988 var geymdur á Ísafirði fyrir nokkrum árum, lítið ekinn og stríheill.