Leitarvél: Hægt er að leita uppi valið efnisorð í textanum. Stutt er á Ctrl-F og orðið skrifað í gluggann.

(Spurningar sem borist hafa frá lesendum Vefsíðu Leós (www.leoemm.com) og Leó M. Jónsson vélatæknifræðingur hefur svarað með netpósti og í DV-bílum (á mánudögum).

NTT RYGGISTKI (FYRIR MINNA EN S. KR.)
Margar snjallar uppfinningar eru furulega einfaldar - svo einfaldar a stundum er nstum skiljanlegt hvers vegna r uru ekki a veruleika miklu fyrr. Ein eirra, sem reki hefur fjrur Blsins, nefnist ,,Tirecheck" og mtti nefna ryggishettu. etta er srstaklega ger hetta, sem sett er dekkjaventla sta venjulegrar hettu. egar rttur rstingur er dekkinu snir ryggishettan a me berandi grnum lit. Minnki rstingur dekkinu um 2-3 psi (0,15-0,21 kg/fersm) snir ryggishettan a me rauum lit. S btt dekki ar til rttum rstingi er n snir hettan aftur grnan lit.
,,Tirecheck" ryggishettur, sem fst flestum dekkjaverkstum, getur hver sem er sett ; r eru einfaldlega skrfaar ventlana sta venjulegrar hettu og passa fyrir flksbla, sendibla og mtorhjl me loftrsting dekkjum bilinu 25-50 psi (1,75 - 3,50 kg/fersm). Sett (4 stk) kosta innan vi s. kr. Innflytjandi er Giza/Einar rnason (smi 568 4814).
Dekkin eru mikilvgustu ryggistki bls. Aksturseiginleikar rast af standi dekkjanna, ekki sst rttum og jfnum loftrstingi. ryggi bls, sem er me jafnan rsting dekkjum, getur veri btavant, t.d. er mgulegt a vita hvernig hann muni bregast vi, t.d. vri bremsa sngglega.
S minni rstingur einu dekki leitast bll vi a snast um a dekk egar bremsunum er beitt. a segir sig sjlft a hlku er httulegra a vera bl sem hefur misjafnan rsting dekkjum.
Dekkin, tt au su ryggistki, eru dr, t.d. mun drari hrlendis en t.d. skalandi, m.a. vegna skattlagningar. Of ltill loftrstingur dekki veldur v a hliar ess blast og geta sjhitna me eim afleiingum a dekki eyileggst skmmum tma. Of ltill loftrstingur veldur v a snertifltur dekks flyst yfir jarana, sem rifna upp og slitna inn striga skmmum tma. ryggishettan getur v tryggt hmarksendingu dekkja.
Of lint dekk myndar vinm (hliar ess geta sjhitna). Til a yfirvinna etta aukavinm arf orku. S orka fst me aukinni bensnnotkun og tapast hitun dekksins. Of lint dekk eykur v bensneyslu auk ess a valda auknum kostnai vegna minni endingar dekks. ryggishettan getur v spara talsvera peninga auk ess a auka ryggi. v er essi einfalda hugmynd jafn snjll og raun ber vitni.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

SPORTLEGRI OG SKEMMTILEGRI BLL

Spurning: Hva eru sportlegir eiginleikar? Er hgt a auka og endurbta sportlega eiginleika bls? Hverju arf a breyta og til hvers?

Svar: gilegur flksbll er rmgur, hljltur, me fremur mjka fjrun og vel blstru sti. Raunverulegur sportbll er fremur rngur, getur veri hvr, undantekningarlaust hastur og me harblstru sti. gilegum flksbl er sjaldan hgt a aka mjg hratt krkttum vegi, a er hins vegar sameiginlegt me raunverulegum sportblum a liggja vel beygjum og ola hraakstur.
eir sem hafa eki ea skoa Ferrari sportbla hafa lklega fura sig v hve sumar gerir eru ,,hrrar" a innan, hastar og hvrar. a er ekki tilviljun enda er hmarkshrai sumra essara bla um og innan vi 300 km/klst sem ir a ekkert er essum bl sem yngir hann a rfu.
Fstir myndu endast til a nota raunverulegan sportbl daglegum akstri vegna ess hve hann er gilegur, me rfum undantekningum, enda srstaklega gerur til kveinna nota ar sem sreiginleikar hans ntast. Raunverulegur sportbll arf ekki endilega a vera mjg hraskreiur eins og sj m af sumum breskum sportblum fr 6.
og 7. ratugnum. Hins vegar arf hann a liggja vel vegi, stri arf a vera nmt og gefa ga tilfinningu fyrir vegi og aksturslagi, bremsurnar urfa a vera srstaklega flugar, yngdarpunktur blsins arf a liggja lgt, vlarafli arf a vera meira en meallagi og grkassinn annig a me honum s unnt a nta hmarkstog vlarinnar vi mismunandi astur.
markanum er fjldi bla sem lkjast sportbl tliti og sumir eirra hafa jafnvel sportlega aksturseiginleika mismunandi mli. En fstir eirra eru raunverulegir sportblar tt ar me s ekki sagt a eir geti ekki haft msa ga eiginleika. Sameiginlegt me flestum blum sem fyrst og fremst eru sportlegir tlits er mlamilunin; blarnir eru tlair fyrir venjulega notkun. Eigi a auka sportlega eiginleika eirra frekar verur oftast a frna einhverjum rum eiginleikum stainn. v eru , sem betur fer, nokkrar athyglisverar undantekningar svo sem agerir sem auka vlarafl upp a vissu marki, agerir sem draga r loftmtstu og auka annig vlarafl og agerir sem bta veggrip n ess a gera blinn hastari. Slkar agerir bta yfirleitt alla bla og oft n ess a auka bensneyslu a ri.

UM BTT VEGGRIP

Þa er engin tilviljun a eir sem oft festast fyrstu snjskflunum vetrum, rtt fyrir g snjdekk, eru blar me llega dempara.
Hlutverk dempara er m.a. a sj til ess a hjl hvli sem lengst og oftast yfirbori vegarins - hafi sem mest veggrip. S dempari hjls llegur ea of linur hoppar hjli upp vi smsta hgg, skreppur upp vi tak ( snj) o.sfrv.
a gefur augalei a hjl sem er statt uppi hjlskl, lei upp ea niur, hefur takmarka veggrip. Dempari a tryggja a hjli tolli undirlaginu hvort sem a er sltt ea sltt og hvort sem v er tla a spyrna ea bremsa.
Demparar lagi auka v rsfestu og stugleika bls til mikilla muna me v a tryggja sem mest veggrip og jafnframt a bremsur skili hmarksrangri. Gasdemparar hafa m.a. ann kost a gefa blnum kvena mkt hflegum hraa (gaspinn) auk ess a vera mjg stinnir vi snggt lag og egar mest reynir.
Halli bll miki vinstri beygju frist yngdarpunktur hans til hgri og um lei hafa vinstri hjlin tilhneygingu til a lyftast og missa gripi (og fugt hgri beygju). Hlutverk dempara er a draga r halla bls beygju og tryggja annig a yngdarpunkturinn s vallt sem nst ungamiju blsins. Af essu leiir a fjarir (gormar) og demparar sportbls eru stinnari en flksbls.
Til fjarakerfis teljast fjarir (gormar), demparar og jafnvgisslr (nefnast einnig jafnvgisstangir). Yfirleitt eru hlutir til endurbta fjarakerfi seldir settum enda er meirihluti algengra bla me sambygga gorma og dempara (McPherson-turna) a framan og jafnvel einnig a aftan. sumum tilvikum er boi upp mismunandi sett sama bl, getur t.d. veri ,,GT-fjrun", ,,sportfjrun" ea ,,keppnisfjrun" og er keppnisfjrunin s stinnasta.
Venjulegur flksbll breytist miki vi a setja undir hann stinnari gorma/dempara, t.d. ,,GT-sett" ea ,,HD-gorma" og gasdempara. Bllinn verur stugri og dlti harari n ess a vera hastur. etta er fyrsti vsir a sportlegri aksturseiginleikum.

UM JAFNVGISSL

N ori eru allir flksblar me jafnvgissl (jafnvgisstng) milli framhjla. tt hlutverk dempara s a draga r halla bls beygju gefur augalei a s beygjan mjg lng duga venjulegir demparar ekki ar sem eir botna fyrr ea sar. kemur jafnvgisslin til sgunnar. Hn liggur vert yfir blinn milli hjlanna og er hvor endi hennar festur vi hjlarm ea gormaskl en mijunni, milli hjlanna, eru klemmur sem festa slna verbita hjlastellsins ea upp undir botn blsins. egar beygt er, t.d. til vinstri, leggst bllinn hgra hjl sem rstist upp bretti og togar me sr enda jafnvgisslrinnar. Hinn endi slrinnar togar vinstri hli blsins niur og dregur annig r hallanum beygjunni (og fugt hgri beygju).
Jafnvgisslin dregur v r halla blsins me v a jafna yngd milli hjla. v sveigjanlegri sem slin er v mkri verur fjrunin; snist lti sem ekkert upp slna sjlfa verur fjrunin stinnari og halli blsins beygju minni.
Sverari (stfari) jafnvgissl fylgir yfirleitt endurbtasettum. Sumir blar eru ekki me jafnvgissl milli afturhjla. mrgum tilvikum m bta aksturseiginleika eirra me v a koma slkri sl fyrir s hn fanleg.
ekkt afer til a gera fjrun enn stfari er a minnka slaglengd gorma me v a saga af eim, .e. stytta . Vi a lkkar bllinn. Sumum finnst a auka stlinn. Vandinn er s a mjg lgskreiur bll hentar illa slenskum astum, srstaklega vetrum. eir sem vilja endilega lkka blinn og gera stinnari um lei ttu frekar a gera a me srstkum skrfuum klemmum (snskum) sem lengi hafa fengist Blanausti n ess a margir vissu af eim. Tvr klemmur eru notaar hvern gorm og skrfa r saman tvo vafninga.
Klemmurnar m san taka af til a hkka blinn egar fr versnar. (S klemmunum sni vi glenna r gorminn sundur og geta annig hkka blinn um nokkra sm.).
egar bll er lkkaur me breytingu gormum arf a gera a annig a gormarnir geti ekki hrokki upp r stringunum. Til ess getur urft a takmarka slaglengd fjrunarinnar, t.d. me taumi r beltastriga.

FELGUR

Margir virast lta sportfelgur sem tlitsatrii eingngu. En hlutverk eirra er upphaflega anna og merkilegra. Felgur raunverulegum sportblum eiga a sameiginlegt a vera lttari en felgur r stli, miklu drari og mun vikvmari. Efni eirra er oftast magnesum sem er 75% lttara en stl og 33% lttara en l.
Tvr hfustur eru fyrir v a sportblafelgur eru hafar eins lttar og unnt er: Annars vegar er snningstrega hjls vegna miflttaaflsins og hins vegar massatrega ess vegna yngdaraflsins (vi lrtta hreyfingu). Me tilbnu dmi m skra etta og sna hvaa kraftar eru a verki: myndum okkur 200 ltra tunnu r plasti. Rlli plasttunnan tm niur halla tti mealmaur ekki neinum vandrum me a stva hana me berum hndunum. Vri jafn str tm tunna, r stli, ltin rlla niur sama halla gti sami maur tt mun erfiara me a stva hana. Sama gildir um ltt hjl undir bl kvenum hraa; bremsurnar eiga mun auveldara me a stva snning ess en yngra hjls og bremsurnar hitna v minna vi a stva ltt hjl en ungt.
myndum okkur a tm plasttunnan vri ltin falla ofan af 2m hum kassa. Mealmaur tti ekki neinum vandrum me a grpa hana. Ef tm stltunna vri ltin falla r smu h yri s sem gripi hana fyrir miklu meira hggi. Sama gildir um hjl undir bl. Ltt hjl, sem hreyfist upp ea niur, hefur minni hrif hrif hreyfingar bls en ungt hjl. v minni sem fjarandi massi hjls er v auveldara demparinn me a halda v skefjum; v betur virkar fjrun bls til a gera hann stugri; v meira verur veggripi og v betur virka bremsurnar. nnur afer blaframleienda til a draga r fjarandi massa hjls er s a fra bremsubnainn, disk og dlu, fr hjlinu og inn a drifi en afer hefur m.a. Citron nota.
etta er skringin v hvers vegna raunverulegar lttmlmsfelgur eru drar. Venjulegar sportfelgur eru sjaldan lttari en upprunalegu stlfelgurnar blnum og bta v ekki fjrunina en eru bi drari og sterkari en magnesumfelgur.
Engu a sur geta venjulegar sportfelgur breytt msum eiginleikum bls til batnaar auk ess a bta tliti.
En til ess arf a velja rttar felgur. v m bta hr vi a stan fyrir v a hraskreiustu sportblar eru yfirleitt me mjg strar felgur, 15", 16" , 17" og jafnvel 19" a vermli, er s a hjl me strri magnesumfelgu er lttara en hjl me sama vermli me ltilli felgu og hrra dekki. Margir breskir sportblar og sumir nir keppnisblar eru ekki me venjulega felgubolta ea rr heldur eina stra r ea vngjar hjlnfinni (knock-off wheels). Ein slk r samt tilheyrandi stripinnum ea rillum er lttari en jafn traust festing me 5-6 boltum. Mijurin gerir kleift a hafa felguna sterkari ar sem boltagtun rra ekki buraroli og um lei lttari auk ess sem mun fljtlegra er a skipta um hjl t.d. keppni. Til gamans m geta ess a heilir hjlkoppar (hlemmar), sem munu fyrst hafa sst Auburn 1935 ea 1936, voru ekki valdir til a bta tliti. vert mti ttu eir ljtari en teinafelgurnar. Tilgangurinn me hlemmunum var a draga r loftvinmi annig a bllinn ni meiri hraa.

BREIDDARFRVIK FELGA

Me felgum er hgt a auka sporvdd bls sem getur, s hflega fari sakirnar, veri til bta. Nausynlegt er a kynna sr milnufrvik (offset) felga ur en r eru valdar.
Frviki segir til um hvoru megin vi milnu slans dekkinu festifltur felgunnar er. Upprunalegar felgur blum eru oftast n frvika, .e. mija slans dekkinu er sama lrtta plani og festifltur felgunnar. S festifltur felgunnar innan vi miju slans frist dekki utar en innar ef festiflturinn er utan vi miju slans.
Breiari felgur/dekk en upprunalegar geta veri n frvika sem ir a milna slans er sama sta. S ngilegt rmi ba vegu hjlskl er rlegast a velja felgur n frviks fyrir breiari dekk. Me v mti breytist lag hjllegur minnst. Oft er hgt a n sama rangri me vandari dekkjum (ef til vill dlti lgri og breiari) n ess a skipta um felgur.
Ef notaar eru felgur me miklu frviki sem frir dekki utar, geta felgurnar/dekkin haft skileg hrif rsfestu bls. stan er breytt afstaa stefnukrafta strisgangi sem veldur jafnvgi annig a hjli leitar tvi fer. (sj skringarmyndir A og B). essi breyting getur gert a a verkum a bllinn reikar veginum, leitar t til hlianna til skiptis. mis r eru til a lagfra etta en yfirleitt valda au auknu sliti dekkjum.
Framleiendur felga nota mismunandi aferir til a gefa til kynna frvik og veldur a oft ruglingi. Sumir framleiendur gefa upp jkv/neikv frvik (offset) mm, arir gefa upp fjarlg fr festifleti t ytri felgukant (backside setting/rear spacing) tommum ea mm. S engar upplsingar a finna um frvik bklingum m oftast reikna me a au su engin ea innan vi 3 mm hvorn veg.
Sem dmi mtti taka bandarska felgu af strinni 14"x6" me 4 gt 100 mm gataferli og fvik, sem gefin eru upp sem 4-13/16" ,,backside setting". Helmingur af breidd felgunnar er 3 tommur og v frvik tvi: 4-13/16 mnus 3.00 = 1-13/16 tomma. Ef ,,backside setting" vri hins vegar 2-13/16 vru frvikin innvi: 3.00 mnus 2-13/16 = 7/16 r tommu (etta hefur vlst fyrir mrgum en skrist ef til vill betur me mynd B). Mli framleiandi bls me kvenum felgum er a viss trygging fyrir v a eim fylgi ekki einhverjir kostir.
Felgur eru ryggisbnaur og v er mikilvgt a ganga r skugga um a r su af fullngjandi gum, ekki einungis hva fer ea krm varar heldur jafnframt varandi efni og smi.
Sem dmi eiga felgur a vera E-merktar, sem ir a r uppfylla lgmarksgakrfur samkvmt ECE-stlum.


BOLTAGTIN

,,Til slu 5 gata 13" sportfelgur". Svona auglsingar sjst stundum og af eim mtti ra a eini munurinn felgum sem mli skipti s hvort r eru 5 ea 4ra gata. En mli er ekki svo einfalt. Fyrir utan breiddarfrviki, sem ur er nefnt, skiptir verml milnu gatahringsins mli. vermli getur veri mjg mismunandi miki tt boltagtin su jafnmrg. a gefur augalei a felga me 5 gt hringferli me 112 mm vermli getur ekki komi sta felgu me 5 gt hringferli me 100 mm vermli. Gatafjldi og hringferill er yfirleitt gefi upp vrulistum eftir upplsingum um verml og breidd felgu. Dmi: 14x6 5/100 4-13/16 Conical ir a felgan er 14" a vermli, 6" brei me 5 gt 100 mm gataferli, 4-13/16 tommur fr festifleti t ytri jaar felgunnar og a hn er ger fyrir felgurr me knsku sti.
Felgur eru mist gerar fyrir felgurr ea felgubolta.
Felgurr geta veri me slttu sti (stalli) ea knsku, me hulsustringu og/ea sporskjulaga striskinnu. Boltar, eins og eru algengir skum og frnskum blum, eru yfirleitt me knsku sti. Felga sem er ger fyrir bolta passar sjaldan fyrir rr. stan er s a festiflturinn er yfirleitt ekki af smu ykkt og gtin fyrir rrnar passa yfirleitt ekki fyrir bolta. etta ir a tt gtin su jafn mrg og sama gataferli geta breiddarfrvikin veri rng og gtin af rangri ger.
ABS BREYTIR Anna atrii sem hafa arf huga vi val felgum er a r herist ekki einhverja hluta bremsubnaar ea strisgangs.
egar keyptar eru svokallaar ,,universal-felgur" er vissara a mta r blinn. sumum blum arf einungis smlagfringu til a felgurnar passi, getur t.d. urft a rnna horn neri festingu demparaturns me slpirokki til a felgan snist. rum tilfellum getur veri um leysanleg ml a ra eins og egar felga herist a diskdlu (of ykk felga).
Blar sem bnir eru ABS-lsivrn bremsum urfa rmri felgur.
Sem dmi m nefna a felga sem passar venjulegan Nissan Sunny passar ef til vill ekki sama bl me ABS-bremsum.

JAFNVGING - HERSLA

egar keyptar eru sportfelgur, hvort sem a er til a bta aksturseiginleikana, tliti ea hvort tveggja, er nausynlegt a velja felgur sem hgt er a jafnvgja me klemmulum, .e. venjulegum bllum sem fest er me kantklemmu. Til ess arf a vera kantur felgunni. Slkur kantur er ekki llum felgum: S hann ekki til staar verur a jafnvgja me blstykkjum sem lmd eru innan felguna.
Hrlendis og var hafa lmdu lin vilja falla af og er a m.a. kennt gtusltun.
Forsenda ess a bll s fullkomnu lagi er a ll hjl hans su jafnvg hvort sem au snast heft ea vi bremsun.
Tvenns konar jafnvgi getur veri hjli, annars vegar jafnvgi hringferli, sem veldur v a hjli stvast alltaf sama sta og veldur lrttum titringi fer, en hins vegar jafvgi milli hlia ess sem getur valdi skjlfta fer. Nausynlegt er a hvort tveggja s lagfrt.
Erlendis er algengast a hjl hraskreira bla og keppnisbla su jafnvg n ess a taka au undan en til ess arf srstakan tkjabna. A.m.k. eitt hjlbaraverksti hrlendis hefur haft slk tki ratugi, Nbari Garab. egar hjl er jafnvgt blnum er a lti snast sem samsvarar a.m.k.
160 km/klst. jafnvgi, sem kann a stafa fr bremsubnai ea ru sem snst me hjlinu, er jafnvgt me hjlinu.
Lttmlmsfelgur hafa einn kost sem venjulegar felgur hafa ekki; r vilja losna eftir skamman tma. ess vegna er nausynlegt a hera felgurrnar/boltana ru hverju me vissu millibili. Me felgum fylgir bla me upplsingum um rtta herslu. Felgurr/bolta a hera vxl, t.d. uppi/niri, hgri/vinstri o.s.frv. Sem vimiun um herslu m hafa a Keystone/Dynamark mlir me eftirfarandi:
55-65 Ft.lbs 7/16" boltum
75-85 Ft.lbs 1/2" boltum
90-115 Ft.lbs 9/16" boltum
70-80 Ft.lbs 12 mm boltum
85-95 Ft.lbs 14 mm boltum
Sportfelgur eru meal eirra hluta sem vekja athygli jfa. essvegna getur borga sig a fjrfesta lsanlegum felgurm/boltum. er hf ein lsanleg r/bolti hverju hjli.

VINDVINM

stan fyrir v a blar me skotti (sedan) eya meiru eldsneyti en smu blar skottlausir (hatchback/fastback) er s a fer myndast lofttmi (sog) aftan vi skotti. hrifin vera au smu og reihjlapumpu, egar reynt er a draga handfangi t og fingri haldi samtmis tt a sttnum.
Lofttmi (nefnist ,,drag" ensku) leitast vi a soga blinn afturbak og arf a yfirvinna me auknu vlarafli. Til ess a minnka sogmyndunina hafa margir blaframleiendur hkka skotti t.d. Volvo og VW. etta er sgilt vandaml hj eim sem eiga stationbla me lrttum afturenda, ekki aeins vegna bensneyslunnar heldur einnig vegna ess a sogi dregur aurinn upp afturgluggann ar til ekki sst t.
Klf (spoiler) sem komi er fyrir skottloki bls er ekki til ess eins a breyta tliti bls. Afturklf gegnir v hlutverki a beina loftstraumnum niurvi og nr blnum a aftan annig a lofttmi, me tilheyrandi sogi, myndist ekki fer. Klf sem komi er fyrir aftast aki stationbls gegnir sama hlutverki. Afturklf er srhanna fyrir hverja einstaka bltegund og ger, a eykur vlarafl bls (ea sparneytni) og getur haft mikil hrif stugleika hans fer.
a er ekki a stulausu sem hraskreiir blar og keppnisblar nnast draga kviinn enda varla um fjrun a ra. v minna bil sem er milli botns bls og vegyfirbors v minna loft kemst undir blinn. miklum hraa getur loft, sem rstist undir bl, lyft honum annig a hann lti ekki a stjrn - missi veggrip. Fjrun venjulegra bla gerir a a verkum a kvei bil verur a vera milli vegs og botns.
Til a koma veg fyrir a loftrstingur lyfti undir blinn fer er nota klf r hfilega sveigjanlegu plasti og er v komi fyrir nest blnum a framan, stundum sambyggt framstuara. Sama gildir um framklf og afturklf a a er srhanna fyrir hverja einstaka tegund og ger bls. eru til afturklf sem passa skottlok mismunandi tegunda bla en au eru me stillanlegum festingum. Hlutverk framklfs er a verka sem vindplgur fer, beina lofti upp og til hlianna annig a a fari ekki undir blinn. Klfin draga r neikvum hrifum loftstreymis aksturseiginleika og auka afl vlar me v a draga r loftvinmi. Munurinn bl me klfum og n hefur komi mrgum vart. a er vegna misskilnings ea ekkingarleysis a sumir lta essa hluti sem einskisntt prjl.
tt aftur- og framklfin su algengust eru hliarklf einnig notu til a bta aksturseiginleika. Slk klf eru sett nest bretti aftan vi hjlsklar og slsa. au gegna v hlutverki a beina loftstraumi annig a hann komist ekki undir blinn.

BETRI STLAR

Blstjrastllinn skiptir verulegu mli. Llegur blstjrastll gerir alla bla leiinlegri. Srstakir sportstlar eru til sem passa flesta bla. eir eru srstaklega formair til ess a styja vi lkamann og gefa blstjra betri tilfinningu fyrir hreyfingum blsins og meiri mguleika til a stjrna honum vi erfiustu astur.
Blstjrastllinn er v eitt af ryggistkjunum.
ur en stll er keyptur er sta til a hafa huga hvers elis notkun blsins er. Srhannaur keppnisstll hentar ekki bl sem notaur er dags daglega, t.d. borgarsnatti, vegna ess hve gilegt getur veri a komast og r honum. Til ess a stllinn gegni hlutverki snu egar mest reynir eru yfirleitt hafir bogar r stlrri innan hliarbrkunum setunni. a gerir stlinn betri akstri en blinn gilegri venjulegri notkun. Margir evrpskir blar eru fanlegir srstakri sportgfu (GTi) og oft me betur blstruum stlum. stla getur veri r a nota til endurbta bl af smu tegund en drari ger. Nothfir GTi-stlar fst stundum blapartaslum og ef a kla blinn hvort ea er getur fr blablstrari breytt stlum annig a eir veiti meiri stuning og lti betur t.

VKVASTRI - STRISHJL

Margir telja a vkvastri rri aksturseiginleika bls og henti v ekki sportblum. eir hafa bi rtt og rangt fyrir sr. Bandarskir blar fr 6. ratugnum, en voru margir eirra grarleg og nung ferlki, voru me raunveruleg vkvastri sem geru a a verkum a jafn ltt var a sna strishjlinu fer eins og egar bllinn st kyrr. Tilfinning fyrir veginum var engin. San hefur vkvastri rast stig af stigi og hefur, me fum undantekningum, gjrbreyst. Undantekningar eru drir japanskir blar sem margir eru me gamaldags vkvastri sem rra aksturseiginleika, einkum rsfestu fullri fer. Hugtaki vkvastri, egar flksbll hlut, gefur ef til vill ekki rtta mynd. Rttara vri a segja a stri s me vkvaasto. Hr ur fyrr voru sumir flksblar me sk.
tjakkstri sem hfu ann kost a stri yngdist mjg miki ef drapst vlinni v urfti a yfirvinna tjakkinn me handafli til vibtar v taki sem urfti til a stra. N er vkvabnaurinn innbyggur strisvlina, hvort sem a er snekkju- ea tannstangarstri og stri yngist ekki jafn miki tt vlin stvist. a vill stundum gleymast a tilgangurinn me vkvaasto/vkvastri er ekki einungis s a auvelda flki a sna strishjlinu t.d. egar lagt er sti. Vkvastri er ekki sur ryggisbnaur sem m.a. gerir kleift a hafa stjrn bl vi erfiar astur t.d. egar spryngur framhjli fullri fer.
mrgum evrpskum blum bor vi BMW, Opel, Volkswagen, Citron og Ford rrir vkvastri ekki sportlega eiginleika - er frekar til bta. Betri dekk geta, sumum tilfellum, komi sta vkvaastoar og gert blinn lttari stri og stugri um lei (Dmi: Renault Clio me Michelin XM+S) auk ess sem meiri loftrstingur dekkjum getur btt aksturseiginleika. Strt strishjl gerir stri lttara. Minna strishjl gerir stri yngra en nmara. Miki rval er af strishjlum og eru sum eirra mjg vndu og annig tfr a grip verur betra og ruggara en upprunalegum, strri, strishjlum. Vnduustu strishjlin evrpskum markai uppfylla staalkrfur EEC Nr. 12 ea samsavarandi EF 74/297, sem ir a au eru E-merkt. Merki er oft nean strishjlinu ea mefylgjandi tknilsingu og ar er jafnframt teki fram hvaa bla strishjli passar.

MLAR

sportbl skipta 3 mlar mestu mli; snningshraamlir, smurrstimlir og hitamlir. Snningshraamlir arf a vera ar sem lesa m af honum n ess a lta urfi af veginum framundan. Upprunalegir snningshraamlar, sem felldir eru inn mlabor, eru oft heppilegum sta og meira til skrauts en gagns. Til eru snningshraamlar me stillanleg skalamrk sem m nota til a merkja snnigshraasvii ar sem tog vlarinnar er nst hmarki. mla m festa ofan mlabor.

MEIRA AFL

Blvlar, rtt fyrir beina innsprautun me ea n rafeindakerfa, lta enn v grundvallarlgmli a v meira lofti sem r geta dlt gegnum sig hverri mntu v meiru eldsneyti geta r brennt og skila eim mun meira afli. Af v leiir a auka m afl allra vla me v a minnka vinm pstkerfi. Jafnvgar pstflkjur draga r vinmi me v a koma veg fyrir a pstrstingur eins strokks dragi r afli annars en s kostur fylgir venjulegri pstgrein. Me v a tengja flkuna vara pstrri og hljkti me minna vinm m auka afl vlar a.m.k. um 10%. Sama gildir um loftinntak vlar, su dregi r vinmi ess t.d. me strri su, eykur a afl vlarinnar.
Heitari kambsar standa alltaf fyrir snu og tt a s talsvert verk a skipta um kambs er a einfalt og kallar ekki neinar srstakar breytingar rum bnai vlarinnar.
tt heitari kambs kunni a kosta talsvert verur a hafa huga a s ager ein getur auki afl vlar um tugi hestafla og er v ef til vill s drasta egar upp er stai (mlt kr/ha).
,,Turbokit" , .e. pstjappa me ea n milliklis og me llu sem arf til setningar og breytinga kveikjubnai, kostar mikla peninga og tluver vinna fylgir setningu og breytingum sem geta veri flknar. Aflaukningin getur veri 30-100% eftir v hvaa stig er vali.
rafeindastrum vlkerfum eru vinnsluforrit vlarinnar geymd tlvukubbi (rgjrva). msar trllasgur eru sagar af v hve miki megi auka afl vlar me v a skipta um kubb, setja ,,svartan" kubb sta ess upprunalega. mrgum tilfellum er slkt ekki tilraunarinnar viri. ru mli gegnir um trbvlar; me v a kaupa sk. ,,Chipkit" er hgt a n verulegri aflaukningu. Mrg bresk fyrirtki bja ,,Chipkit" fyrir mismunandi tegundir bla. Nokkur dmi: Fyrir 325 sterlingspund m f tlvukubb og tilheyrandi sem eykur afl vlar Ford Escort RS Turbo um 53 h, r 132 185. Fyrir 300 m sama htt auka afl Volvo 740 Turbo r 182 h 234 h og fyrir 300 m f 40 h til vibtar Mazda 323 4WD Turbo, r 150 190 h o.s.frv.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

UM BMW, NJA OG NOTAA

Spurt hvort a hefi eitthva gildi a BMW 730i af rger 1990, sem fluttur er inn notaur, s sagur vera samykktur sem notaur bll af BMW (BMW Approved Used Car) og honum fylgi vihaldsbk. Gunnar spyr einnig hvort einhver htta s a hann fi ekki elilega jnustu fyrir svona BMW tt hann s ekki fluttur inn af umboinu?
Svar: Fylgi slk yfirlsing blnum fr BMW hefur hn kvei gildi s bllinn keyptur erlendis millilialaust af viurkenndum BMW seljanda annars ekki. BMW setti, snum tma, af sta srstakt kerfi sem tti a draga r affllum notuum BMW af drari gerum og rva slu slkra bla notara. Upptkublar voru yfirfarnir hj viurkenndum BMW jnustustvum, samkvmt srstkum stali, og seldir me srstakri (takmarkari) byrg. etta er ekkt slutki sem virkar oftast. Vihaldsbk skiptir hins vegar litlu mli egar BMW af rgerum 1990 og uppr eiga hlut. S vihaldsbkinni hampa bendir a til a seljandinn s anna hvort vivaningur ea hafi eitthva a fela. essir BMW blar eru me Bosch Motronic tlvubna en hann geymir minni vihaldsskr blsins. BMW, ea Bosch-verksti er hgt a lesa tlvuskj alla bilana-, vigera- og eftirlitsskr blsins. essi tlvubnaur er meira a segja svo fullkominn a hann tekur tillit til ess hvernig blnum er eki, hvaa mefer hann fr. S blnum eki jsnalega styttir tlvan tmann milli smuroluskipta (jnustuljs) en lengir tmann milli jnustueftirlits ef blnum er eki elilega. Hafi veri skipt um tlvu og ess vegna veri a hampa jnustubkinni bendir a til a um tjnabl s a ra og a ekki s alveg hreint mjl pokahorninu. Engin sta er til a hafa hyggjur af vihaldi tt bllinn s ekki fluttur inn af umboinu, ekki frekar en vrir a ferast einhvers staar erlendis BMW.
BMW jnusta er aljleg. Mr kmi vart ef fengir ekki smu jnustu og arir BMW-eigendur Reykjavk ea annars staar landinu.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

RF UMHVERFISMENGUN
Lesandi sagist vilja benda eitt atrii hj oluflgunum sem ylli mikilli umhverfismengun og hgt vri a laga me ltilli fyrirhfn. Hann sagi a hr ur hefi hverri bensnst veri ,,smurolubar", og hefi smurolu veri dlt skammtaknnur og hellt blvlar. N vri ll smurola bensnstvum plastbrsum. Fyrir utan ann kostnaarauka sem bleigendur hefu af essum rfu umbum, tmdust r aldrei til fulls. Plastbrsarnir innihldu v smurolu eftir notkun og s smurola ylli umhverfismengun hvernig sem henni vri farga. Hann vildi koma eirri sk framfri vi oluflgin a ,,smurolubarinn" yri tekinn upp aftur bensnstvunum - gu umhverfisverndar.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

HVA ARFTU A VITA UM STARTKAPLA?

Spurning: Sumir srfringar ganga svo langt a fullyra a aldrei skuli ,,gefa start" me kplum. Einhvern veginn finnst mr a a s hgara sagt en gert. M nota startkapla n ess a eiga a httu a valda skemmdum?
Svar: Svari vi spurningunni er nei. Hins vegar m draga r httu skemmdum me kvenum ryggisrstfunum. stan er s a tlvubnaur blum getur skemmst vi notkun startkapla, srstaklega s varlega fari. En hver reynir ekki a bjarga sr? Ef til vill er tilgangslaust a segja flki a nota aldrei startkapla; egar neyin er strst er hjlpin nst - startkaplar eru til flestum heimilum og fst nstu bensnst og vera v notair egar allt um rtur hva sem srfringar segja. Draga m r httu skemmdum vi notkun startkapla me einfldum ryggisatrium. au ryggisatrii eru beggja hagur v a er jafn varasamt a ,,gefa start" sem a iggja. leibeiningum hr eftir skulum vi, til einfldunar, tala um gefanda og iggjanda.
Reglurnar eru eftirfarandi:

A. ur en tengir kaplana:
1. Gefu aldrei start fr bl me vlina gangi.

2. ur en kaplar eru tengdir a stilla ljs beggja blanna biljs annig a ekki kvikni aalljsum (dagljsum) egar svissa er .

3. ur en kaplar eru tengdir: Slkktu llum tkjum bum blunum svo sem, afturruhitara, mistvarblsara, tvarpi, farsma o.s.frv.

B. egar tengir kaplana:
1. Tengdu pls-pl gefandans vi pls-pl iggjandans.

2. Festu ara klemmu hins kapalsins jartengi vlar gefandans (ekki mnus-pl rafgeymisins heldur ,,jrina" milli vlar og stells) og hina klemmu kapalsins mnus-pl rafgeymis iggjandans.

3. egar iggjandinn hefur fengi sitt ,,start" er mikilvgt a kaplarnir su aftengdir fugri r, .e. fyrst af mnuspl iggjandans, af stelli gefandans, af plspli iggjandans og sast af plspli gefandans.

Vi etta m bta eftirfarandi: urfi, einhverra hluta vegna, a rafsja bl a aftengja rafgeymi blsins ur. Annars getur rndr tlvubnaur eyilagst. ruggasta leiin til ess a eyileggja rafgeymi er a ,,starta" t af honum ar til hann hreyfir ekki lengur startarann. S a endurteki nokkrum sinnum r aukast lkur v a geymirinn taki ekki aftur vi hleslu. vetrum er httan tvfld vegna ess a rafgeymir sem hefur veri tmdur olir sjaldan frost; tmdur rafgeymir olir ekki a standa frosti yfur ntt. Vi hleslu gefur rafgeymir fr sr eldfimt gas. tt nrri rafgeymar su lokair getur leki t me plum auk ess sem enn eru notkun fjldi rafgeyma me fyllingartppum. egar rafgeymir er hlainn me hleslutki a losa um tappana.
Jafnframt arf a umgangast geyma hleslu ea nhlana me gt; gl, neisti ea opinn eldur getur orsaka sprengingu.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

DRASTA RYGGISTKI FYRIR ELDRI BÍLA?
bending: Rannsknir sem fram fru Bandarkjunum ri 1989 vegum National Highway Traffic Safety Administration (NHTSA) leiddu ljs a me v a koma fyrir bremsuljsi ofarlega bl, t.d. afturglugga, minnkuu lkurnar v a eki vri aftan hann um 17%. Rannsknin sndi ennfremur a ef allir blar Bandarkjunum hefu veri me bremsuljs afturglugga hefi umferarhppum fkka um 126 sund ri hverju, 80 sund manns hefu ekki slasast og tjn hefu ori um milljari dollara minna. Arir srfringar hafa haldi v fram a hrif bremsuljss afturglugga bls s enn meiri og vsa til ess a mrg hpp, ar sem eki er aftan bl, su aldrei tilkynnt lgreglu. San 1. september 1985 hafa gilt lg Bandarkjunum um a allir nir blar skuli bnir bremsuljsi afturglugga.
Hella framleiir tvenns konar glugga-bremsuljs, gerirnar HBR 30 og HBR 38, en munurinn eim er s a ljsin eru ger fyrir mismunandi hallandi afturru. Fljtlegt er a koma ljsunum fyrir og tengja au og fylgja leibeiningar um tengingu me eim. Hella ljs fst llum helstu blabum.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

TVEGGJA PERU BREMSULJS
bending: Hollandi getur a reynst drt spaug a aka bl um ntt me einungis anna bremsuljsi lagi. Og sektina verur a greia tt blstjrinn hafi ekki vita a anna ljsi vantai. Belgu, Austurrki og Svj er einnig teki mjg hart v ef anna bremsuljsi er virkt og er srstaklega fylgst me vruflutningablum, tengivgnum og rtum essu tilliti.
N tegund bremsuljsa fr Hella er krkur mti bragi; au auka umferarryggi um lei og eu draga r httu v a vikomandi blstjri s sektaur. Allur galdurinn er v flginn a sta einnar peru eru 2 perur bremsuljsinu og eru t..d. allir nir Volvo vrublar Svj og DAF Hollandi bnir tveggja peru bremsuljsum fr Hella. S nnur peran nt er bllinn samt sem ur lglegur. essi Hella bremsuljs eru n framleidd fyrir eldri flutningabla og rtur.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

AJAX OG FRAMRUR
bending: g var a lesa Blinn (2. tbl.) og s ar a i mli me v a framran s rifin me AJAX glerhreinsivkva. v mli g ekki me. S framran vegin me Ajax verur hn mjg stm og ef bllinn er me str urrkubl og stfa gorma urrkurmunum en veikbyggan urrkubna er mikil htta v a urrkurnar fari a ganga skrykkjtt. g hef reynslu af essu MMC Lancer 87 og Colt 91 en flestir eirra bla eru me brotinn pinna fyrir urrkuarminn sem bendir til a gormarnir rmunum su of stfir, srstaklega er etta berandi egar n urrkubl hafa veri sett en vantar einhverja h til a gera runa hlli. v skyni hef g nota Sonax Hard Wax me gum rangri, a rfur vel og myndar vatnsfrhrindandi h.

Svar: bendingu inni er hr me komi framfri. greininni, sem vitnar til, var a vsu veri a tala um rif framru neyartilviki. Sjlfsagt er fyrir eigendur Mitsubishi bla me llegan urrkubna a fara varlega a nota Ajax. Hins vegar var greininni tt vi hreinsun framru neyartilviki, t.d. egar eki er dimmu veri og fita runni, m bjarga mlinu me Ajax, a.m.k. ef maur er bl me almennilegum urrkubnai. Best er a halda bi framru og urrkublum hreinum og bera runa vatnsflu, t.d. Rainex. urrkublin m nota yngingarefni bor vi ,,Son of a Gun"ea ,,Cockpit Spray" fr Comma en a afrafmagnar jafnframt plast og gm annig a hreinindi festast sur v.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

STÖÐUSPENNA: AFRAFMGNUN BLS ME VATNI
Stuspenna sem hlest upp bl af einhverjum stum, getur valdi gindum, m.a. vegna neista sem hleypur milli fingurgms og hurarhalds. mis r hafa veri gefin til a losna vi gindin og hafa au veri mismunandi gfuleg og gefist misjafnlega . Einfaldast er a losna vi stuspennuna - gera rstafanir til ess a hn myndist ekki. a eina sem arf a gera er a bleyta dekkin me vatni. Eftir a hafa eki nokkra metra er stuspennan horfin. (Hefuru teki eftir v a stuspenna er aldrei vandaml bl votviri?).

Copyright 1998 Le M. Jnsson

PATROL EA LANDCRUISER?
Lesandi segist vera a velta fyrir sr endurnjun eldri LandCruiser. Hann sagist hafa sjlfskiptan dsiljeppa huga og er a velta fyrir sr valkostum. Hann spyr m.a. hvort nrri LandCruiser s jafn sterkur bll og s eldri og hvort Nissan Patrol s sterkbyggari.
Svar: Sjlfskiptingin, s hn frvkjanleg krafa, fkkar valkostum verulega. a gildir me lxusjeppa eins og ara bla a enginn eirra hefur alla kosti sem sst er eftir. v er kvein mlamilun nausynleg. LandCruiser af rger fyrir 1990 er sterkbyggari bll og meiri jeppi en nrri bllinn sem er aftur mti liprari, hraskreiari og gilegri ferabll. Njasti LandCruiser dsill (minni jeppinn) er ekki fanlegur sjlfskiptur (a.m.k. ekki egar etta er skrifa). Nissan Patrol er nautsterkur alvru-jeppi en rngur, srstaklega undir stri. nsta leiti (rger 1998) er nr og breyttur Patrol dsill, rmbetri og me flugri dsilvl. essari stundu er ekki vita hvort ni Patrol dsill verur fanlegur me sjlfskiptingu.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

PORSCHE 924: SPURT MARGRA SPURNINGA

Svar: v miur er ekki rmi essu tlublai til a svara llum spurningum Axels um Porsche 924 sem allar eru hugaverar. En a vill svo til, a grein um ennan gta, en oft vanmetna Porsche, hefur veri smum og birtist vntanlega einhvern tma essu ri. En anga til verur eftirfarandi a duga: 1. Porsche 924 var sndur fyrsta skipti nvember 1975.
Bllinn var upphaflega hannaur hj Volkswagen, me rgjf fr Porsche, og tti a vera VW sportbll. Olukreppan 1973 breytti tlunum VW; Porsche tk vi verkefninu, lauk hnnuninni og samdi vi fyrrverandi NSU verksmiju Neckarsulm um framleislu blsins. 2. Porsche 924 er ekki hraskeiur bll, af sportbl a vera, en samt dr snum flokki enda gerur fyrir bandarska markainn. Hann var einkum tlaur til a fjlga seldum Porsche Bandarkjunum til a hjlpa blaslum ar til a treysta grundvll vihaldsjnustu. a tkst; 924 var til a hleypa nju lfi slu Porsche. 3. Porsche 924 var framleiddur me tvenns konar vlum; fyrstu 10 rin me 4ra strokka vantskldri Audi-vl (125 h) og sar (fr og me 1979) einnig me smu vl en me pstjppu, 924 Turbo. 924 Turbo (170/177 h og Carrera GT 210 h) er jafnframt styrktur 924 sem nefnist 944 me nrri vl fr og me rger 1981. Bilanatni 924 Turbo er mun hrri en 924 (vl/pstjappa og grkassi bila oft). 4. Porsche 924S tk vi af 924 september 1985. honum er allt nnur vl, 2,5 ltra Porsche lvl (160 h) (niurtjnu 944-vl). 924-bllinn var orinn of dr, salan drst saman og framleislu var htt 1988.
5. fyrstu 924-blunum eru mist 4ra gra kassi (r Audi 100) ea sjlfskipting. Grkassinn er sambyggur drifinu, sem er afturhjlunum, og v er jfn ungadreifing ein af forsendum gra aksturseiginleika. Fimm gra kassi kom sar 924 og s kassi var endurbttur me innvolsi r 911-kassa fyrir 924 Turbo. Seinna, eftir a framleislu 924 Turbo var htt var sami 5 gra Audi-kassi notaur 924S og 944. (ekkist fstu en tmu kplingshsinu). 6. Porsche 924 er mun drari rekstri en 924 Turbo og 924S, Hann er einfaldari og flestir vlavarahlutir 924 eru til fr Audi en einungis fr Porsche 924 Turbo og 924S.
Porsche-hlutir kosta mun meira.
7. a er misskilningur a Porsche 924 s einhvers konar 2.
flokks Porsche. vert mti 924 vaxandi vinsldum a fagna meal unnenda gra sportbla; ykir skemmtilegur akstri, viranlegur rekstri, var vel ryvarinn (galvaniseraur) fr verksmiju, og v hinn eigulegasti bll. a vill gleymast a 924 er upprunalega VW sportbll og mun drari en arar gerir Porsche.
8. Porsche 924 er lipur bll sem allir geta keyrt. a sama verur ekki sagt um ,,bjllubygga" 356 ea 911 enda eru eir blar me allt annan karakter. g spi v t.d. a Porsche 924 (frekar en 924 Turbo og 924S) muni vera viurkenndur sem ,,klassskur" bll af strstu erlendu samtkum blahugamanna innan tar.
9. Porsche 924 er fyrsti Porsche-bllinn sem er me vatnsklda vl fram . Sar komu 944 og 928, bir byggir smu grunnhnnun.
10. g hef bent a Porsche s vltknileg fyrirmynd flestra annarra framleienda hraskreira bla og byggi a m.a. eigin reynslu af vigerum Porsche. Hins vegar hef vara vi kaupum notuum Porsche hrlendis vegna ess a braskarar hafa flutt inn tjsku eintk, sem hafa veri til ama og leiinda og komi verskulduu ori Porsche. a segir sig sjlft a ,,notaur Porsche" er allt anna og alvarlegra ml en t.d. ,,notaur VW Golf" (annars konar eigendur, allt anna aksturslag o.s.frv. Porsche 924. Innflutningur braskara tjskuum druslum hefur komi verskulduu ori ennan merkilega bl.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

BILU HONDA
Spurt: Bilun sjlfskiptum Honda Accord rger 1991 lsir sr annig a jnustuljs lsir mlaborinu og sjlfskiptingin fer ekki hsta grinn. Hann segir a verksti snu svi hafi haft samband vi umboi Reykjavk sem hafi bent kvei jnustuverksti Reykjavk. ar hafi r upplsingar fengist a ef ljs logai jafnframt stanslaust kassanum utan um tlvuheila blsins vri heilinn ntur og yrfti a skipta um hann. Lesandinn kva ljsi ,,heilanum" loga stanslaust og a sr hafi veri sagt a heilinn kostai um 60 s. kr. umboinu. Hann spyr hvort ekki s hgt a gera vi bilun svona heila?
Svar: Mr finnst sennilegt a hgt s a f gert vi ennan Honda ,,heila" hrlendis: Mr er sagt a eir, sem byrjuu a veita slka jnustu fyrir um 2 rum, en eir rku fyrirtki Kpavogi, su httir. Um stur ess veit g ekki. Prsau ig slann a eiga Honda v svona heili kostar jafnvel miklu meira sumar arar tegundir bla. En ur en kaupir njan heila skaltu prfa a aftengja rafgeyminn og ba 15 mntur ur en tengir hann aftur. Srtu heppinn, slokknar ljsi heilanum og mlaborinu egar geymirinn er tengdur njan leik og sjlfskiptingin mun vinna elilega.

--------- (essi lesandi Blsins reyndist hafa heppnina me sr: Smtali sparai honum a.m.k. 60 s. kr. v m bta vi a stan fyrir essari bilun mun hafa veri gangsetning me startkplum. Slkar ,,reddingar", mr liggur vi a segja skemmdarverk, blum me tlvubna geta reynst mjg drar - essi eigandi slapp me skrekkinn).

Copyright 1998 Le M. Jnsson

ECONOLINE V8 5.0/302
Spurt: Er me bilaan Ford Econoline 5 ltra V8 sjlfskiptan af rger 1988. Vlin neitar a fara gang. egar (raf)bensndlan er aftengd tekur vlin vi sr og lullar egar rstingurinn er um 10 psi. S dlan endurtengd drepst vlinni. S bensngjfin pumpu gr og erg, eftir a dlan hefur veri tengd njan leik, m halda vlinni gangandi en um lei og htt er a troa gjfina steindrepst vlinni og hn fst ekki gang aftur fyrr en bensndlan hefur veri aftengd. Enginn bilanaki er minni tlvunnar. Bi er a kanna stand MAP-skynjarans, mla neista kertum og bensnrsting en allt kemur fyrir ekki. Hva getur veri a vlinni?
Svar: Byrjau v a athuga hvort indin sem strir rstingnum bensnkerfinu s lagi. a er gert me v a lekaprfa kerfi me til ess geru mlitki. Hafiru ekki prfunartki geturu nota ventilinn spssahsinu til a f vsbendingu um a rstingurinn haldist kerfinu. Hafu bensndluna tengda, svissau 1 mntu og hleyptu san rstingnum af me ventlinum. Gerist ekkert egar stutt er pluna ventlinum heldur bensnkerfi ekki rstingi og lklegast a indin (diaphram) s nt. Komi hins vegar ljs a rstingurinn helst kerfinu, .e. bensn sprautast t r venlinum, berast bndin a ventlabnainum, .e. a tmanum ventlunum. Athugau hvort afstaa tmamerkjanna s rtt og hvort tmakejan s elilega strekkt - miki slit tmakeju getur orsaka aflleysi eins og lsir.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

SUBARU LEGACY, LEKI?
Spurt: Spyrjandi segist vera smerfileikum me sjlfskiptan Subaru Legacy. Vkvinn lekur af sjlfskiptingunni en virist ekki gera a nema egar bllinn er fer. Han segist urfa a bta 1/4 ltra skiptinguna hlfsmnaarfresti. Engin pollur myndist undir blnum og ekki s hgt a sj nein merki um leka utan skiptingunni ea nlgt henni. A ru leyti s bllinn fnu lagi.
Svar: sta ,,lekans" er s a sogstriloki (vacuum modulator) sjlfskiptingunni er ntur annig a vlin sogar vkva upp r skiptingunni inn soggreinina og brennir honum en a er stan fyrir v a enginn pollur myndast undir blnum. Fremur sjaldgft er a etta komi fyrir, nori, en bilunin er vel ekkt. Oftast tekur flk eftir v a ljsgrr reykur kemur r pstrrinu egar um essa bilun er a ra.
Sogstrilokinn kostar ekki miki og tekur varla meira en hlftma a skipta um hann.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

EYSLUFREKUR 4RUNNER
Lesandi segist eiga Toyota 4Runner af rger 1991 me V6-vl og sjlfskiptingu (me yfirgr) sem eyddi ekki undir 19 ltrum hundrai ( 31" dekkjum) eftir a hvarfakturinn hefur veri fjarlgur. Hann spyr hvort etta s ekki elileg eysla og hvernig megi minnka hana - hann hafi heyrt af sams konar blum sem eyddu talsvert minna.
Svar: Lesandinn gleymdi a geta ess a eyslan hefur veri tluvert meiri me hvarfaktnum (sem hefur lklega veri orinn ntur). a er ekkert elilegt vi essa eyslu, etta er tveggja tonna lgt graur og sterkbyggur bll (jeppi), a vsu dekkjum af upphaflegri str, me 150 ha V6 vl me beinni innsprautun (hmarkstog er 252 Nm vi 3400 sn/mn). g myndi taka lgri tlum um eyslu sams konar bls me fyrirvara. fyrsta lagi kunna margir ekki a reikna t eyslu. ru lagi gtir eirrar tilhneigingar hj sumum, sem eiga bla sem eya meiru en tekjur eirra leyfa, a mynda sr kvena eyslu og tra hana sjlfir. etta hefur lklega eitthva me rttltingu a gera gagnvart vondri samvisku og er verkefni slfringa.
hinn bginn grunar mig a eitthva s bogi vi toppstykki mnnum sem kaupa einfalda, sterka fisksalaptu bor vi Toyota Hilux me bensnvl, breyta blnum nungt ,,steraskrmsli" fyrir mor fjr og kvarta svo undan v a fyrirbrigi eyi 25 ltrum hundrai egar v er eki eins og pizzaskutlu! Fyrir sem eysla skiptir mli bendi g eftirfarandi umalfingursreglu varandi eyslu strri jeppa. 35 km hraa arf 10 h til a yfirvinna veg- og loftvinm jafnslttu (til a halda fer). 80 km hraa arf sami bll 50 h til a yfirvinna veg- og loftvinm. 100 km hraa arf hann 83 h.
etta ir a ef halda eyslu lgmarki jeppa er regla nr. 1, 2 og 3 s a keyra hgt.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

BUICK SEM EYIR OF MIKLU
Spurt: Spyrjandi rger 1984 af framdrifnum Buick Century me 3.8 ltra V6 vl og sjlfskiptingu segist ngur me bensneysluna. Hann segir blinn vera farinn a eya um 18 ltrum hundrai venjulegum akstri. Hann hefur lti stilla vlina, skipta um allar sur en eyslan ekkert minnka.
Vlin gengur gtlega og CO-magni er langt undir hmarki; hn a til a drepa sr egar hn gengur lausagang kld. Blnum hefur veri eki 170 s. km. og ekkert veri hreyft vi vlinni. Hann spyr hva geti orsaka eysluaukninguna.
Svar: Elileg eysla essara framdrifnu GM bla af mealstr me 3.8 ltra V6 vlinni er um 12 ltrar. Langmestar lkur eru v a spssarnir su ornir llegir og orsaki umframeysluna a mestu leyti. CO-mlingin er ger lausagangi og v ekki mlikvari stand spssanna akstri. ,,Btiefni" duga ekki (au endurnja ekki slitna spssa n n a hreinsa r sum eirra) en geta hins vegar varna v a nir og nlegir spssar slitni elilega ea stflist. ess munu dmi a skipt s um spssa essum vlum eftir 100 s. km. akstur svo nir eru rugglega ornir lnir. essum blum er bein innsprautun ventilport, .e. 6 spssar en s tegund innsprautunar nefnist MPI (Multiple port injection) til agreiningar fr innsprautun sem nefnist TBI (Throttle body injection) og er me 2 spssa V6 vl ( miri soggrein). v m bta hr vi a essum framdrifnu GM flksblum er sjlfskipting me fremur ltilli pnnu. a ir a skiptingin er vikvmari en msar arar hva varar vkvamagn. Vanti um ea innan vi ltra skiptinguna (mlist me heita skiptingu eftir keyrslu, P og lausagangi) getur a eitt auki bensneysluna um 1-2 ltra. essari skiptingu borgar sig a hafa hlfum ltra meira, .e. ofan vi merkt svi kvara. hrein smurola (stflu ndun) getur auki eyslu um 50-60% vegna ess a styrkir tlvan bensnblnduna. urfi a panta spssa arf a gefa upp verksmijunmer blsins. a er 17 stafa tala (VIN-nmer). Stundum er spurt um vlarkann eingngu en hann er 8. stafurinn VIN-nmerinu. Hann getur veri bkstafur ea tlustafur. essum Buick me V6 3.8, sjlfskiptingu, vkvastri og loftklikerfi (AC) er vlarkinn talan 3. Bandarkjunum kostar svona spss um 40 dollara stk. varahlutaverslun ea 240 dollara setti. a er um einnar klst. verk a skipta um spssana s anna lagi. Amerkani greiir v um 300 dollara fyrir verki ea sem nst 21.600 kr. Hrlendis hefur sett af svona spssum kosta um 50 s. kr. fyrir utan setningu. Um rijungur eirrar upphar mun vera flutningsgjld, aflutningsgjld og virisaukaskattur. a gleymist stundum a hrlendis eru aflutningsgjld (tollur og vrugjald) einnig lg flutningsgjald vrunnar og svo innheimtur vsk. af llu saman. a er v fyrst og fremst rki sem okrar bleigendum og heldur uppi hemju veri varahlutum. v hrra sem innkaupsver vru er v meiri vera tekjur rkisins og v meiri sem lagning innflytjanda/seljanda er v enn meira fr rki sinn hlut vsk. Hi opinbera hvetur annig til hrra vruvers, innheimtir allt sitt me frekju og eftirgangsmunum en ltur svo bleigendur um a skella skuldinni innflytjendur varahluta og verkstin.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

SITT LTI Af HVERJU
Sport(bla)idit, eins og hann kallar sig, skrifar og sendir langan lista me spurningum. Hr eru dmi:

1.spurning: Saab notai Triumph vlar fyrstu blana af tpu 99. Hvenr fr Saab a framleia snar eigin vlar Saab 900? Svar: a orkar tvmlis hvort rtt s a kalla vlina Triumph-vl eftir rger 1972. British Leyland (sem tti Triumph) seldi Saab-Scania 4ra sl. hallandi vl me ofanliggjandi kambsi. r vlar voru notaar Triumph Dolomite og voru fluttar til Svjar fr Bretlandi rin 1968-'72. ri 1970 reisti Saab-Scania nja vlaverksmiju Sdertlje ar sem vlar 900-blinn voru framleiddar me leyfi fr British Leyland. r vlar komu fyrst rger 1973 af Saab 99. egar fyrsti 900 Turbo bllinn kom markainn 1968 var almennt liti vlina sem eigin hnnun og framleislu Saab tt enn mtti sj msa hluti sem upprunalega voru hannair af tknimnnum Triumph.

2. spurning: Hvaa ger af Saab 9000 er me kraftmestu vlina? Svar: a mun vera 9000 CDi/Carlsson, einnig til sem 9000 CS Turbo Aero 2,3ja ltra vl, 225 h (1996).

3. spurning: Hvenr kemur 2,7 ltra vlin Porsche 944, hva er hn flug - er annig bll til hrlendis? Svar: 1989. 165 h (1989). Veit ekki hvort svona bll er til hrlendis.

4. spurning: Var VW Golf Syncro me 16 ventla vl eins og GTi? Svar: Nei, Syncro, sem var aldrifbll, var me 8 ventla 1,8 ltra vl (smu og Golf GL fram a 1994). Bllinn, sem kom markainn seint rinu 1988, tti aldrei spennandi.

5. spurning: Er einhver munur Plymouth Laser og Mitsubishi Eclipse af smu rger? Svar: Enginn sem mli skiptir - etta er sami bllinn (,,Mitsubishi made in Detroit", segir Kaninn).

Copyright 1998 Le M. Jnsson

JAGUAR I.R.S.
Spurt hva s tt vi me hugtakinu ,,Jaguar I.R.S." sambandi vi hjlabna ,,Hot Rod" egar fjalla er um bla erlendum tmaritum. Svar: Skammstfunin I.R.S. stendur fyrir ,,Independent Rear Suspension" = sjlfst fjrun afturhjlum. Ekki er um gamlar afturhsingar a ra r Jaguar eins og einhver kynni a halda heldur n afturstell sem framleidd eru af msum ailum og eiga a sameiginlegt a byggja smu hnnun og Jaguar notai XJ. er drifi hengt upp botn blsins, diskabremsur upp vi drif, drifskft me hjruli upp vi drif og t vi hjl. etta er, aalatrium, sama afturstell og GM notai Corvair (fr 1965) og alla t Corvette. Helsti kostur ess er mikill styrkur, a er ltt, fjarandi yngd hjls er ltil og veggrip sem nst hmarki. essi tegund afturstella er algeng drari sport og srbyggum blum.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

HLUTFLL RANGE ROVER
Spurt hve hve str dekk megi setja undir Range Rover til a hlutfllin haldist au smu me drifhlutfllum r Land Rover og hvort ekki s erfitt a f Land Rover hlutfllin nori.
Hann spyr einnig hvort a s rtt a millihedd af GM 307 passi beint Range Rover vlina?
Svar: Range Rover drifunum eru tennurnar 39/11 og hlutfalli v 3,54 : 1. Land Rover er sama mismunardrif en hlutfalli 4,7 : 1. Lkkun drifhlutfalli verur v tp 33%. a ltur nrri a 35 - 36 tomma dekk jafni etta t. Hins vegar skaltu bast vi eysluaukningu vegna aukins veltuvinms stru dekkjunum. a a vera ng frambo af Land Rover hlutfllum (4,7) v Bretlandi er mlinu fugt fari; ar eru 4,7 hlutfllin tekin r Land Rover og sett hrri drif til a hgt s a aka blunum hraar jvegunum en 100 km/klst. v a vera auvelt a f notu hlutfll fr Bretlandi. g hef fengist talsvert vi gmlu Buick 215 lvlina (sem einnig nefnist Rover V8). g hef aldrei heyrt a 307-millihedd passai vl, n breytinga heddum, og sama segja a.m.k. tveir srfrir menn sem g bar mli undir. Pakkningarnar essi hedd eru lkar. Reyndar finnst mr etta svo frleitt a g myndi ekki einu sinni nenna a prfa a.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

BMW ME V8 CHRYSLER
Spurt hvort til s styttri sjlfskipting en Torquflite 727 sem passi vi 318 Chrysler vl sem hann hyggst setja BMW 320 af rger 1987 ea hvort hann geti nota beinskipta kassann r BMW?
Svar: g hef ekki hugmynd um hvort til er einhvers staar breytingarsett fyrir ZF-beinskiptan kassa vi kplingshs Mopar 318. fr heldur ekki neina ara sjlfskiptingu vi 318 sem er styttri en 727. Hins vegar er 727-skiptingin til me tvenns konar endastykki/xli, s lengri, sem er frumbnaur (standard) er u..b. 46 sm lengd en s styttri (srbnaur) er ekki nema um 15 sm. ar me er 727-skiptingin orin styttri en beinskiptur kassi t.d. r BMW. getur srpanta stutta endastykki me xli og llu saman fr Chrysler (en a kostar helling). Hlutanmeri er 3515246 ( ensku: A-727 transmission tailshaft housing).

Copyright 1998 Le M. Jnsson

TOYOTA EA CHEVROLET?
Spurt hver s munurinn venjulegum Chevrolet S-10 pikkpp fr og me rger 1994 og S-10 ZR2 egar bir eru me 4.3 V6-vl. Hann spyr einnig hvernig Chevrolet S-10 s samanburi vi Toyota Hilux, hvar maur geti fengi upplsingar um breytingar og endurbtur Hilux og hvaa lsingar henti best LandCruiser me 4.10 hlutfll.
Svar: Toyota HiLux, eins og sast var framleiddur Bandarkjunum 1995 sem Toyota Pickup, ( tk vi nr T-100 og san strri og aflmeiri Tacoma) er drari, minni og aflminni bll en Chevrolet S-10 pikkpp. Tvennt sem skiptir mestu mli vi samanbur blum, samkvmt reynslu strstu blatmarita, er ver og vlarafl. v er ef til vill hgt a bera essa bla saman bandarska markanum en alveg t htt a bera saman slenskum markai - einfaldlega sanngjarnt. Hrlendis er samkeppnisstaa blanna marktk (skekkt) vegna mismununar bandarskra bla gagnvart reglum um aflutningsgjld, srstaklega gagnvart minni vinnublum (pickup) og Toyota Hilux naut ess srstaklega, a.m.k. gagnvart strri bandarskum. Bandarkjunum hafa Chevrolet S-10 og Ford Ranger veri mest seldu pikkpp blarnir rman ratug og a segir talsvert um Toyota pikkpp a hann var um rabil s riji mest seldi arlendis. Eitthva mun hafa veri flutt inn af notuum Toyota pikkpp fr Bandarkjunum en s sem seldur er af umboinu (Hilux) mun vera framleiddur hj VW skalandi. S-10 ZR2 er breyttur bll sem kom fyrst sem rger 1994. ZR2 er m.a. me breiari grind en S-10, 10 sm meiri sporvdd, hann er hrri fjrunum, upphaflega 31" dekkjum, me 8,5 " drif, vlin er 4.3 ltra V6 (L35). ZR2 er (ea var) ekki fanlegur me lengra hsi ea tvfldu. Tknilegar upplsingar um breytingar og endurbtur Hilux eru nstum hverju einasta amersku jeppablai - a viriast engin takmrk vera endurbtum essum bl. Ef ert a leita a upplsingum slensku eru tknilegar greinar 2. tbl. Blsins 1995 (mynd af 4Runner forsunni), ar sem er fjalla bi um Hilux og 4Runner; breytingar, endurbtur, hluti, tkni, aferir, ver o.fl. Eins og nnur eldri tlubl Blsins er 2. tbl. 1995 lngu uppselt og fanlegt en gti veri til nsta bkasafni. Ef er svo heppinn a ekkja skrifanda a Blnum gti hann tt etta kvena tlubla og leyft r a kkja a. LandCruiser? Srtu a tala um nlegan LandCruiser me upphaflegum 4.10 hlutfllum er hann egar me rafstrar Toyota-lsingar og fengir einfaldlega engan betri bna - mli v einfalt.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

DEKKJASTR
Spurt hvort nota megi vetrardekk af strinni 215 75-15 undir Suzuki Samurai (Fox) jeppa og hvernig reikna eigi t hrifin hraamlinn?
Svar: essi str af dekkjum a ganga n erfileika. Auvelt er a sj hver breytingin verur hraamlinum me v a mla verml dekkjanna; s verml upphaflegu dekkjanna (195 70-15) 65 sm en nju dekkjanna (215 75-15) 70 sm er hlutfalli milli eirra (strra vermli deilt minna verml) 0,92. a ir a hraamlirinn snir 8% minni hraa en hann geri ur; egar mlirinn snir 92 km er bllinn nr v a vera 100 km/klst. Fyrsta talan dekkjastrinni tknar breidd slans. 215 er annig me 20 mm breiari sla en 195. Talan 75 tknar hlutfalli milli slabreiddar og h belgsins. H belgsins, fr ttibrn felgu, er annars vegar 215 x 0,75 = 161 mm en hins vegar 195 x 0,70 = 137 mm. a segir manni m.a. a me v a skipta yfir breiari dekk (215 sta 195) me hrri prfltlu (75 sta 70) hefur bllinn jafnframt hkka um 161-137 = 24 mm. Og ar sem tla m a vetrardekkja s rf egar etta tlubla kemur t vil g, eins og oft ur, minna bleigendur a slu dekk eru notu dekk sem slinn hefur veri endurnjaur en ekki n dekk eins og einhver kann a halda.
Me v er ekki sagt a slm kaup su sluum dekkjum, su au drari en n dekk, heldur treka a s sem ekur sluum (notuum) dekkjum, n ess a vita af v, br vi falska ryggiskennd.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

UM BMW 318 O.FL.
Lesandi skrifar: Fr v fjlskylda mn gerist skrifandi a Blnum hef g fylgst me, lesi af huga og lka bara nokku vel. Reyndar mttu i hafa meira af prfunum bor vi prfunina sem i tku Nissan 300 ZX fyrir nokkrum rum; semsagt alvru prfun alvru sportblum. Hvernig vri a skella sr t og taka Toyota Supra fyrir? Svona prfanir vri san hgt a hafa rlegan vibur! Eftirfarandi spurningar tti mr vnt um a f svar vi: Hverjir eru helstu kostir og gallar tveggja ltra 6 slindra BMW bensnvlarinnar? Eru allar essar vlar me beinni innsprautun? Ef svo er vri hgt a hafa eim blndung? Hve miki yrfti a borga fyrir slka vl endurbygga ea endurbygga? Hvar fr maur ,,stfan" sportfjrunarpakka fyrir BMW 318 '83 (nrra mdeli)? Hvaa str af felgum/dekkjum gefa besta gripi malbiki?
Svar: Vi hefum ekkert mti v a prfa fleiri alvru sportbla bor vi Nissan 300 ZX. Vandinn er bara s a a tekur mikinn tma og kostar peninga. Stugur samdrttur hefur veri blgreininni rm 5 r (skrifa 1995) og v tmabili var lagur virisaukaskattur slensk tmarit, 24,5% auglsingar en 14% skriftargjld og lausaslu. Vi hfum v urft a hera sultarlina eins og arir. En n er Bllinn kominn eigu hugasams ns tgefanda og bjartari tmar framundan annig a mguleikarnir aukast. akka fyrir bendinguna. En mig langar a benda r umfjllun um Toyota Celica GT-Four (nsti br vi Supra) 6. tbl. 1994. Helstu kostir tveggja ltra 6 sl. BMW bensnvlarinnar (eins og er 520) eru eir a hn er ltt, aflmikil og geng. Helstu gallarnir eru eir a eldri vlarnar, (fyrir 1985) sem eru me blndungi geta veri miklir eysluhkar og varahlutir hafa veri drir. Eflaust eiga einhverjar partaslur svona vl en rugglega ekki endurbygga. g myndi aldrei kaupa BMW blndungsvl fyrir meira en 15 s. kr. Vl me beinni innsprautun er drara fyrirtki og erfiara a setja hana eldri bl, vegna alls ess sem arf a fylgja henni svo sem rafknin bensndla, bensnrstijafnari, sa, lagnir, strieiningar/straumlokur o.fl. Ekki er hgt a tala um gangver eim grip, til ess er framboi of takmarka. verur bara a semja. g get mr ess til a Blanaust geti boi fjrunarsett fyrir BMW (fr Koni) og srpanta (sgeir). gtir einnig reynt a tala vi hj GS varahlutum. Frambo af essum bnai er nnast ekkert hrlendis. Um dekk og felgur vera menn seint sammla enda arf a velja hvort tveggja me hlisjn af breytingum fjrun og hjlhallastillingu. Tveggja dyra BMW 300 blinn (M3) hef g s skalandi 7 tommu breium lttmlmsfelgum og dekkjum af strinni 205/55- 15. S bnaur sndist traustvekjandi. (318i, t.d. af rger 1985, er upphaflega 195/65-14 og 5,5" breium felgum).

Copyright 1998 Le M. Jnsson

SAAB TURBO
Spurt: Spyrjandi, sem Saab 900 Turbo, sagist hafa urft a lta skipta um stti pstjppunni. hafi hann eki blnum 11 s. km. eftir a hafa keypt hann notaan en tti, m.a, a vera honum nupptekin pstjappa. Hann spyr hvort etta geti talist elileg ending? Hann spyr einnig hver geti veri orsk ess a hvinur heyrist fr drifbnai blsins?
Svar: Svari vi fyrri spurningunni getur veri j. tt Saab s ekktur fyrir mikla endingu, gildir um hann, eins og margt anna, a llu m ofbja. a virist fremur vera regla en undantekning a eigendur Saab Turbo lesa ekki leibeiningarnar handbk blsins (Starting and driving) og v getur orsk bilana Saab Turbo veri rng mefer eigenda. handbkinni er srstaklega teki fram, a hafi blnum veri eki hraustlega skuli lta vlina ganga lausagang 10-20 sekndur ur en drepi er henni. sinn pstjppunni er smurur og kldur me smurolu fr smurgangi vlarinnar. sinn hitnar grarlega egar pstjappan vinnur me fullum afkstum, t.d. vi botngjf. S sngglega drepi vlinni, stvast streymi smurolunnar til pstjppunnar. er htta a olan stikni snum og veri a koksi (steindri tjru). Gerist a m bast vi a sttin skemmist samt msu ru pstjppunni. Me v a lta vlina ganga lausagang 10-20 sek. streymir smurola gegn um legurnar pstjppunni og klir sinn. etta vi um alla bla me pstjppu en a er mikilvgt a hafa huga a ending pstjppu eykst ekki me v a hlfa henni. Elileg notkun me hressilegum inngjfum af og til tryggir a jappan helst hrein og fullvirk.
Hvinur 5 gra beinskiptum Saab Turbo, sem hefur veri eki talsvert miki (150-250 s. km) getur tt sr tvenns konar orsakir (s hann ekki fr dekkjunum):Ein stan getur veri s a drifxullinn grkassanum s slitinn. nnur sta getur veri slitnar pinjnslegur. Ntri bllinn jafnframt egar teki er af sta m gera r fyrir a innri drifskptin su slitin. Til a lagfra a arf a taka vlina r.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

GAMALL WILLYS GENGUR REMUR
Spurt: Mr skotnaist gamall Willys jeppi af rg. 1947 sem g hefi huga a gera upp tt hann s nokku illa farinn eftir a hafa stai lengi tihsi. Gangverki virist vera nokku gu lagi a v undanskildu a vlin gengur einungis remur lausagangi en virist ganga llum egar hn hefur n kvenum snningi. g er binn a prfa a skipta um kerti, kertari og kveikjulok n ess a a hafi haft hrif. Hver gti veri orskin fyrir essari truflun? Eins langar mig a vita hvert maur eigi a sna sr sambandi vi varahluti svona gamlan jeppa, t.d. boddhluti?
Svar: Byrjau v a jppumla vlina. Gerum r fyrir a kveikjutminn vlinni s rttur en hann a vera 5 grur fyrir TDC. Vi jppumlingu a taka ll kertin r, aftengja hspennurinn, sem liggur fr hspennukeflinu kveikjuloki, og starta me inngjfina botni. Svo virist sem a sastnefnda gleymist hj sumum en er ekkert a marka jppumlingu um kertagat. jppunin essum flathedds-vlum er lg, mig minnir a jappan eigi a vera 115 psi. Mlist jappan lgri tveimur samhlia slindrum er sta til a tla a heddpakkningin s farin. Mlist einn slinder me lgri jppu en hinir, t.d. 10-15% lgri, skaltu sprauta dltilli smurolu niur kverkina blndungnum.
Mlist jappan hrri essum eina bendir a til ess a ventill (ventlar) su ttir. Stundum stafar svona truflun af sogleka. essum jeppum voru ruurrkurnar knnar me sogi. Skoau r leislur og sogleisluna fr soggrein a kveikjuflti. Laus soggrein ea skemmd pakkning getur veri orsk, srtu heppinn. Settu bensn brsa, ea flsku me handdlu, og au bensni samskeyti soggreinar og blokkar egar vlin gengur lausagang. Breytist gangur vlarinnar vi a er pakkningin milli soggreinar og blokkar ea soggreinar og blndungs nt. Srtu hins vegar heppinn, er stan fyrir essari gangtruflun sprunga milli heddboltagats og ess slinders sem ekki gengur me lausagangi. Hr rum ur tkuust ekki taksmlar, slkt tti blva pjatt - illu heilli. Fyrir bragi voru heddboltar (pinnboltar) Willys flathedds-vlum og fleiri oft hertir um of me eim afleiingum a eir drgust upp blokkinni og sprunga myndaist t fr boltagatinu. sleppti vlin r lausagangi en gat gengi nstum hnkralaust eftir a kvenum snningshraa var n. essa bilun getur veri erfitt a greina me jppumlingu. Fagmaur getur hins vegar greint hana nkvmlega me afgasmlingu og mlingu sogi. S sprunga blokkinni, eins og hr er lst, arf srstaka tkni til a gera vi hana (vleverksti). sambandi vi varahlutina ekki a vera neinum vandkvum bundi a f . Bandarkjunum eru mrg fyrirtki sem srhfa sig varahlutajnustu fyrir allar rgerir af Willys - au auglsa t.d. Four Wheeler.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

,,BENZ SEM EYIR HRIKALEGA"
Spurning: Mercedes-Benz 280 SE af rger 1977 tekur upp v a fara a eya miklu meiru bensni en hann a gera. Afgasmling eftir stillingu snir 2,5% CO, 9,25% O og a HC s 450 ppm. Hann segir a etta s hagstasta tkoman (CO) eftir tmafreka stillingu en eyslan s eftir sem ur allt of mikil. s talsvert ventlahlj vlinni. Hver getur stan veri?
Svar: essi 6 strokka Benz-vl er me K-Jetronic innsprautun fr Bosch. a fyrsta sem stingur augun er of htt srefnisinnihald afgassins. Fyrirstaa pstkerfinu (stfla ea samanbeygla rr) gti haft essi hrif afgasmlingu en vri jafnframt um aflleysi a ra. Ef vi gefum okkur forsendu a kveikjutminn s rttur og a bi sogflting og sogseinkun virki berast bndin a miskveikjun (stflaur spss, lleg kerti, rangt kertabil, ntir kertarir, sprungi kveikjulok) sem gefur htt O-gildi og htt HC-gildi og elilega eyslu. egar essi vl er fullkomni lagi og rtt stillt tti afgasmling a sna CO bilinu 0,5-2%, HC bilinu 150-200 ppm og O innan vi 0,5%. CO-gildi a vera sem nst hmarki sem er um og yfir 15% ( mlingu vantar fr fyrirspyrjanda).essi gildi geta rokka dlti til og fr eftir rgerum og mengunarbnai. Auvelt er a nota afgasmli til a leita uppi ann strokk ar sem bruni er fullkomnastur, .e. veikur neisti ea spss lagi. andrmsloftinu er 20,7% srefni. Vlin notar um 20% ess srefns, sem hn sogar til sn, til brunans, en t me afgasinu fara um 0,7%. etta ir a hver strokkur 6 strokka vl notar 20/6 prsentustig srefnisins = 3,33%. S kertarur eins strokks aftengdur tti srefnisinnihald afgassins a hkka um 3,33 prsentustig s s strokkur lagi.
eir strokkar sem eru lagi hkka srefnisinnihald afgassins vi aftengingu kertis. S sem er verstu sigkomulagi hkkar a minnst. Sem umalfingursreglu m hafa a veikur neisti/lleg kerti, sem veldur gangtruflun, eykur HC-gildi mjg miki, jafnvel um og yfir 2000 ppm samhlia hu O-gildi (yfir 7%). Llegir spssar ea bilun deili (hann getur stai sr), valda hins vegar minni aukningu HC-gildi samhlia hu O-gildi. m minna a lokin a Bosch mlir me v a bensnsan blum me beina innsprautun s endurnju 16 s. km. fresti. Vi stillingu bensnblndu K-Jetronic (Benz, BMW, Porsche, VW o.fl.) alltaf a stilla hana fr unnri blndu sterkari en ekki fugt. S blandan stillt fr sterkari unna er engin trygging fyrir v a blanda, sem mlist me 2% CO, mlist ekki me 5% klukkustundu sar. S blandan of sterk er stilliskrfunni sni rangslis ar til hn er orin of unn og san styrkt me v a sna skrfunni rttslis ar til rttri blndu er n. Ennfremur arf a gta ess a rsta stilliskrfunni ekki niur um lei og henni er sni v a gefur ranga mlingu. Yfir stilliskrfunni a vera gmtappi annig a ryk komist ekki niur sti. Ventlaglamur orsakast oftast af slitnum vippm. stan getur veri elilegt slit, takmrku smurning, hrein smurola, of lgur smurrstingur, skemmdar tengingar olurrinu sem liggur ofan kambsnum ea stflu gt v. A essu athuguu og lagfru a vera hgt a stilla ventlabili eldri blunum (eir eru ekki me vkvalyftum). Stundum er nausynlegt a skipta um r vippur sem mest eru slitnar. Vippan slitnar eim fleti sem fylgir kambsnum. Sliti m kanna, n ess a taka vippuna r, me v a renna grnnu skrfjrni vert snertiflt vippunnar (vlin ekki gangi). Veri vart vi slitbrnir yst jrunum arf a skipta um vippuna. yngri blunum er vkvadempari sta stilliskrfu. er lausnin s a skipta um slitnar vippur en demparinn sr san um a halda rttu bili og aukahljum skefjum. Srstakt hald, vingu, arf til a skipta um vippurnar Benz-vlum. Me v haldi er a ltt verk en ekki reyndandi n ess.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

BUICK V6
Spurning: Spyrjandi segist vera me Buick V6 vl rssajeppa. Hann telur a hn s af rger 1977 en er ekki viss. Hann segir vlina leiinlega og hann hafi kvei a skipta um kambs en enginn, sem hann hafi haft sambandi vi hj umboinu og fleirum, hafi geta fundi hlutanmer kambsnum og honum hafi veri sagt a hann yri a finna vlarnmeri. a segist hann ekki hafa fundi og spyr hva s til ra. Truflunin vlinni er s a hn gengur illa og baksprengir. Hann segir a upphaflega hafi veri lok kveikjunni fyrir jafna kveikjur (even fire) en eftir a hann hafi skipt og sett hveikjulok fyrir jafna kveikjur (odd fire) hafi gangurinn skna.
Svar: a ekki a vera neitt vandaml a f kambs fyrir essa vl. En af skiljanlegum stum verur maur a vera pottttur v hvort vlin s ,,even-" ea ,,odd-fire" a er ekki miki ml a komast a v. vlinni er rafeindakveikja (GM/HEI). S kveikjukerfi tengt stillitlvu er eitt fyrsta verk tlvunnar a ganga r skugga um hvor gerin s.
Tlvan birtir skjnum skr skilabo, s um ,,odd fire" vl a ra.

Auk essa er auvelt a greina sundur V6 vlar fr Chevrolet og Buick en bar koma fyrir Chevrolet blum, t.d. Camaro. V6 vlin fr Chevrolet er 200 Cid. Hn ekkist strax v a kveikjan er aftast vlinni. Buick-vlin er hins vegar me kveikjuna fremst. tt baksprengingar kunni a benda til ess a ventlar opni ekki elilega er v ekki fullkomlega a treysta. Fleira getur komi til. Hafi vlin veri svona alla t fr v hn var keypt og sett rssann, .e. alltaf gengi illa, gti tminn henni veri rangur um eina tnn. essari vl er tmakeja. Tmamerki sveifarsi a sna lrtt upp og tmamerki kambshjli lrtt niur annig a merkjunum ber saman egar fyrsti slinder er toppstu. a nsta sem mr dettur hug er rng run kertara. Kveikjan snst rttslis. egar stai er framan vi vlina er fyrsti, riji og fimmti hgra megin en annar, fjri og sjtti vinstra megin. Tappi fyrsta slinders er rttslis nstur eftir skrfunni vinstri hli kveikjuloksins (4 skrfur eru lokinu). Kveikjurin er 1-6-5-4-3-2 og er s sama hvort sem vlin er ,,odd fire" ea ,,even fire". Anna atrii sem oft vill gleymast einmitt essum Buick V6- vlum er a vippurnar eru srstaklega merktar eftir v hvort r eru fyrir hgri ea vinstri ventil. egar horft er vert heddi tt a milliheddinu rin vippunum a vera, fr vinstri til hgri, V-H-V-H-V-H-V-H. Merkin L og R eru kjrnu vippurnar nema r su frumbnaur. N vill svo til a einmitt essi Buick-vl er vinslasta vlin meal eirra Bandarkjamanna sem ba til alvru jeppa r Toyota HiLux og 4Runner (me 350 THM sjlfskiptingu). Af v leiir a a ekki a vera neitt vandaml a f gan kambs fyrir hana. g get t.d. mlt me Isky Supercam fr Iskenderian. Hlutanmeri honum fyrir essa vl er 117 125 256. (Isky tmahjlasett er nr. 1160-TS). etta er fremur ,,mildur" s sem gefur ga upptku lgra snningssviinu. Kaninn setur essa vl millihedd fr Edelbrock (Victor) og a Edelbrock Performer 600 CFM blndung. ennan bna getur fengi srpantaann t.d. hj Blanausti. Upphaflega er tveggja hlfa Rochester blndungur essari vl.Hn skilar mest 105 (SAE) h vi 3200 sn/mn, breytt, og hmarkstogi upp 185 lbs.ft vi 2000 sn/mn. jppunarhlutfalli er lgt 8:1 en a er skringin v hvers vegna essi vl hentar svo vel fyrir pstjppu. jappan er lg um 100 psi og m enginn slindri mlast me minni jppu en 70% af eim sem mlist me mesta. Kertabil a vera mest 1 mm og kveikjutminn 12 grur fyrir topp vi 600 snninga/mn. me kveikjuflti aftengdan og sogslnguna lokaa. Lausagangur vlar vi beinskiptan kassa a vera 500 sn/mn en 600 sn/mn vi sjlfskiptingu egar skiptingin er D og stai bremsunni. ur en rst a skipta um kambsinn (og undirlyfturnar) skaltu a bensni samskeyti millihedds og hedda, og blndungsstallinn, egar vlin gengur lausagang. Breytist gangurinn er milliheddspakkning ea blndungspakkning nt. San skaltu vinmsmla alla kertarina. v hrra sem vinmsmlir rs, egar mlt er milli beggja enda hspennurar, v minna vinm er honum. Kolrir geta brugist su eir ornir 3ja ra ea veri vlinni sl. 50 s. km. Sem umalfingursreglu hefur maur a kertarur er nothfur s vinm hans meira en 4 K-ohm fyrir hverja 30 sm lengdar. Sogleki (of sterk blanda) og veikur neisti vegna llegs kertis/rar getur orsaka baksprengingar. rija lagi skaltu jppumla vlina. skilegast er a jappan s sem nst 100 psi. jppu a mla (me rstimli) me ll kerti r og inngjf galopna ( botni) mean starta er.

Copyright 1998 Le M. Jnsson

BMW: REGLULEGUR LAUSAGANGUR

Spurt: Hann gamlan BMW me 6 strokka vl og blndungi. Lausagangur er orinn reglulegur og dyntttur. T.d. segist hann ekki geta fengi vlina til a ganga lausagang innsoginu, hn kfi alltaf sr eftir rstutta stund, yfirleitt ur en hann hefur n a skafa af framrunni. hefur eyslan veri a aukast undanfarna mnui. Hann segist hafa yfirfari kaldstartbnainn blndungnum, en a er loki sem strt er af hitanmri stlfjur, og virist s bnaur vera fullkomnu lagi. segist hann vera binn a yfirfara allt kveikjukerfi og hreinsa blndunginn en a hafi ekki haft nein hrif lausaganginn. Hva geti veri a? Svar: Manni dettur einna helst hug sogleki tt flest bendi til a spyrjandinn s egar binn a skoa a ml. jppumling gti frt mann nr vandanum. essum vlum og fleirum geta heddpakkningar gefi sig milli strokka n ess a psti t vatnsganginn. byrjunarstigi getur leki milli strokka valdi truflunum lausagangi. egar alvarlegra stigi er n sleppir vlin greinilega r lausagangi og lgri snningshraa.
jppumling tti a sna hvort etta s vandamli. mlast tveir samhlia strokkar me svipaa jppu sem er greinilega lgri en hinum strokkunum. Vi jppumlingu er yfirleitt gengi t fr v a frvik jppun megi ekki vera umfram 10% af hsta mligildinu.

Copyright 1998 Le M. Jnsson